Boekbespreking

K. Deddens: Waar alles van Hem spreekt, Bezinning op de eredienst; 144 blz., ƒ 19,50, De Vuurbaak, Groningen, 1981.

De auteur wil met dit vlot geschreven boek de - broodnodige - bezinning op de eredienst stimuleren. Terecht wijst hij op de hoge zaak van het samen komen van God met zijn volk. Na een kort historisch exposé volgen een aantal hoofdstukjes over de kerkdienst, waarbij de voorbereiding op de dienst, de verschillende onderdelen van de dienst, de taak en de betekenis van de organist aandacht krijgen. De prediking - en we zeggen hem dat graag na - wordt door Deddens gezien als het hart van de kerkdienst. Goede opmerkingen worden gemaakt over de betekenis van de gebeden in de eredienst. Ten aanzien van de gezangenkwesties waarschuwt Deddens voor valse dilemma's en probleemstellingen. Elke berijming is een weergave, ook een berijming van psalmen. Het lied dient zich wel aan te sluiten bij het Woord, maar dat geldt ook van het gebed in de eredienst. Vrije gebeden en vrije liederen zijn geen contrabande, mits aan het Woord gebonden. Wat Deddens schrijft over de organist, verdient ook buiten de kring van, de Vrijgemaakten aandacht. Vakbekwaamheid en geloof behoeven elkaar niet uit te sluiten, zo poneert de schrijver terecht. Men mag de eisen ten aanzien van bekwaamheid en artisticiteit niet te laag stellen. Hoewel Deddens primair schrijft voor de Vrijgemaakt Gereformeerden, bevat zijn boekje menig passage waarmee ook anderen hun winst kunnen doen. Als men tenminste in de calvijns-gereformeerde traditie wil staan. De literatuurlijst getuigt van een brede oriëntatie. Het boekje is fraai geïllustreerd. Hartelijk aanbevolen.

A. N.

Dr. C. A. Tukker: Het Chiliasme van Reformatie tot Réveil; 48 blz., ƒ 7,50, uitgave Willem de Zwijgerstichting, Apeldoorn 1981.

Het werk van de Willem de Zwijgerstichting beoogt versterking en verdieping van de reformatorische beginselen in het volksleven, alsmede verlevendiging van het historisch besef. De Stichting doet daartoe aan haar donateurs twee maal per jaar een brochure toekomen, hetzij van kerkhistorische aard, hetzij meer aktueel gericht waarbij vraagstukken bezien worden in het licht van de gereformeerde beginselen. De ons ter bespreking tóegezonden brochure vormt de eerste uitgave in 1981. De brochure is te bestellen bij het bureau in Apeldoorn, Postbus 642. Daar kan men zich ook opgeven als donateur (minimumbijdrage ƒ 10, - ). Dr. Tukker geeft in deze brochure een overzicht de opvattingen ten aanzien van het duizendjarig rijk in de gereformeerde wereld (vanaf de reformatietijd tot aan het Réveil). Dat is meer dan een historische aangelegenheid. Het Chiliasme, de verwachting van het duizendjarig vrederijk van Christus voor de wederkomst, telt ook vandaag nog vele aanhangers. In allerlei vorm komen we deze stroming tegen. Er zijn lijnen te trekken naar revoludonaire bewegingen waar een verwereldlijkte vorm van chiliastische denkbeelden te vinden is. Vaak verbindt het chiliasme zich met allerlei verwachtingen inzake het herstel en de bekering van Israël.

Tukker laat zien hoe de verhouding tussen kerk en staat binnen allerlei takken van het Calvinisme aanzetten gaf tot chiliasdsche denkbeelden. Tegelijk hebben Calvijn en vele na hem chiliastische dromerijen en dweperijen afgewezen. Iemand als John Owen waarschuwt voor allerlei berekeningen en bespiegelingen. Ook de vraag inzake de houding ten opzichte van de overheid, en de visie op Rome als de andchrist konden zich verbinden met chiliasdsche denkbeelden. Er blijkt nogal wat variatie te zijn. John Owen en Pierre Jurieu denken niet gelijk over dit onderwerp. En evenmin Da Costa en Capadoce.

Het is de verdienste van deze brochure dat het allerlei historische details verbindt met de algemene geschiedenis. Een bezwaar is wel dat de door Tukker gevolgde werkwijze de grote lijn wel eens wat zoek doet raken: In een kort bestek van omgeveer 42 bladzijden kan men niet alles zeggen. Enkele samenvattende lijnen zouden de eenheid van het betoog ten goede gekomen zijn. Het notenapparaat verwijst diegenen die verder geïnformeerd wil worden naar allerlei literatuur over dit onderwerp. De brochure is waardevol als informatief overzicht en als naslagwerkje.

A. N.

Dr. H. Mulder: Constantijn en de joden; 40 blz., Kok, Kampen 1980, ƒ 3,75.

Deze brochure is verschenen in de serie Verkenning en Bezinning, een reeks geschriften over de verhouding van de kerk en het Joodse volk. De inhoud van deze brochure is, zoals de titel reeds aangeeft, historisch van aard. Eerst wordt nagegaan waaraan keizer Constantijn de naam 'de Grote' te danken heeft. Daarna lezen wij hoe diverse christelijke schrijvers uit de eerste eeuwen van het bestaan van de christelijke kerk over de joden geschreven hebben; en dan volgt een bespreking van de houding van de eerste christenkeizer Constantijn de Grote jegens de joden. Die houding wordt door de schrijver gekwalificeerd als 'redelijk evenwichtig'. Constantijn is bepaald geen jodenvervolger geweest. Het trof mij dat de schrijver in de oudchristelijke auteurs het laakt dat zij de joden verweten hebben dat zij de Schrift van het Oude Testament niet verstonden. Maar hebben niet reeds Stefanus en Paulus al eerder hen hetzelfde verweten? Voor historisch geïnteresseerden een interessante brochure.

K. Exalto

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen