Een rondblik

Wanneer het eind van een jaar nadert worden in allerlei periodieken terugblikken gegeven over het jaar, dat passeerde. De 'kwesties', die er waren, worden nog eens boven tafel gehaald, alvorens we het nieuwe jaar instappen. Geschiedenis bestaat nu eenmaal bij de gratie van kwesties, van dingen, die ter discussie stonden, van beslissingen die genomen werden. Het is als met notulenboeken van kerkeraden. De kerkelijke kroniekschrijver kan eruit opmaken waar méér of minder zwaar over gedebatteerd werd. De normale voortgang van het kerkelijke leven in de verkondiging, de catechese, het verenigingswerk, het pastoraat is er meestal niet of spaarzamelijk in terug te vinden.

Hetzelfde geldt voor de jaaroverzichten. We zetten de dingen nog eens op een rijtje. Maar hoe óók het voorbijgegane jaar Anno Domini was, jaar (voor het Aangezicht) des Heeren, valt moeilijk te omschrijven. En toch was het de Heere, die ook in 1981 de geschiedenis voortleidde. Hij was ook dit jaar niet zozeer in de storm en in het vuur maar Hij was er vooral ook in het suizen van de zachte stilte, in de gebeurtenissen privé en gemeentelijk, die de krant niet haalden maar die wel terdege gewicht in de schaal legden, opwegend tegen de opzienbarende gebeurtenissen in het publieke leven.

Toch vatten we ook nu maar even samen wat er geweest is, politiek en kerkelijk.

Politiek

We kunnen niet zeggen, dat we politiek gezien een rimpelloos jaar achter ons hebben liggen. De verkiezingen gaven wel geen aardverschuivingen te zien maar op z'n minst werd de PvdA op zijn nummer gezet. Het betekende intussen niet, dat de PvdA bij de kabinetsformatie buiten spel kwam te staan. Integendeel, Den Uyl stond zijn mannetje en al met al kwam één van de meest wankele kabinetten tot stand, die we in de naoorlogse periode hebben gehad.

Een kabinet dat moet werken met een lege schatkist.

Een kabinet dat regeren moet in een wankelend tijdperk, waarin - of we het weten en geloven willen of niet - het christendom van meerderheid tot minderheid geworden is.

Een kabinet dat de snelle ontwikkelingen in het volksleven zelf nauwelijks bijbenen kan. Na de wet op de legalisering van de abortus provocatus staat de euthanasie in de publieke discussie. En de voorgenomen wet 'gelijke behandeling' werpt thans de schaduwen vooruit. Waar zullen we over tien jaar terecht gekomen zijn? Gaan we dan dóór onder het juk van de repressieve tolerantie van een meerderheid, die verdraagzaamheid voor eigen waarden vraagt maar die voor principiële onverdraagzaamheid geen ruimte meer heeft en geeft?

Minister Van Dijk heeft intussen al het spit in dit kabinet moeten afbijten tegenover bijtende publiciteit. Toegegeven: het ging om zijn uitlatingen in het blad Wapenveld over Zuid Afrika. Maar hóé hij ook beweren mocht, dat hij in zijn denken daaromtrent een ontwikkeling doormaakte, zonder overigens bij de revolutionaire bevrijdingsbewegingen terecht te komen, bekering wordt hem niet gegund.

Ds. L. H. Ruitenberg schreef in Hervormd Nederland - naar aanleiding van de kwestie Van Dijk - dat iemand wel van frónt veranderen kan maar niet van grond. Het zou wel eens kunnen zijn, dat de publiciteitsmedia Van Dijk eerder op zijn grond dan op zijn front hebben gepakt. De notoir-marxistische werkgroep Kairos heeft, na alle duidelijke verklaringen van Van Dijk, nog eens laten weten, dat het wantrouwen niet verminderd is. En Hervormd Nederland sneerde in de richting van Van Dijk vanwege diens afkomst uit de rechtervleugel van de Hervormde Kerk, de Gereformeerde Bond.

Voor een principieel rechts minister zal het meeregeren niet eenvoudig zijn. In ieder geval hebben politici als hij, evenals trouwens het hele kabinet, de voorbede van de gemeente wel dubbel hard nodig.

De economie

We noemden al het feit, dat het huidige kabinet met een lege schatkist werken moet. Dat geeft wrevel naar alle kanten. Dat geeft wrevel b.v. in de onderwijswereld, nu eerder gedane toezeggingen worden teruggeschroefd. Maar de overheid kan ook niet meer uitgeven dan zij heeft.

Datzelfde geldt in de persoonlijke sector. Het leven wordt duurder. Dat heeft het afgelopen jaar duidelijk laten zien. Bedrijven werden gesloten, werkloosheid nam toe. En alles bij elkaar werd het een onomkeerbare spiraal. Mensen moeten terug; maar hóé en op welke punten? Men heeft het afgelopen jaar (luxe) winkels dichtgetimmerd gezien. Daardoor verloren mensen hun inkomen. In de wereld van de dag-week-en maandbladen is het al niet anders. Zo ook met de uitgeverijen. Jaren lang heeft men elkaar beconcurreerd. Thans levert men bij elkaar de wapenen in. Om het andere te zeggen: uitgevers gaan fusies aan, periodieken gaan kapot aan de huidige recessie.

Hopelijk blijven de kerkelijke organisaties en bladen voor één en ander bewaard. Wanneer binnen de christelijke gemeente prioriteiten worden gesteld dan zal toch de voorlichting vanuit en binnen de kerk en de gemeente hier geen schade mogen ondervinden. We beseffen zeer wel, dat gezinnen in de problemen komen kunnen wanneer het inkomen drastisch vermindert. Vele telefoontjes hebben we daarover de laatste weken gehad. Tóch hopen we met elkaar een eenparig front te blijven vormen, om ons geestelijk weerbaar te maken in de strijd waarin we betrokken zijn, ook als de economische neergang kenbaar is.

De kerk

Hebben we als kerk vandaag ook nog iets te zeggen? In Polen bleek de kerk opeens weer in het middelpunt van de aandacht te staan. De kerk - met name de Nederlandse Hervormde Kerk - nam positie in, b.v. in de controversiële kwestie van de kernbewapening. Het was in ieder geval te begrijpen, dat de kerk inzake de razernij van de kernwapenproblematiek méé sprak. Of het kader, waarin mee gesproken werd, het voor de kerk geëigende kader was, is de vraag. Stellingname tegen de demonie van de nucleaire vernietigingsmogelijkheden behoeft nog niet te betekenen, dat gemene zaak wordt gemaakt met hen, die hun affiniteit tot marxistische stelsels niet onder stoelen of banken hebben gestoken. De kerk mag zich altijd wel afvragen of zij de Meester dient óf dat zij horig is aan wereldse meesters of meesteressen.

In de Hervormde Kerk hebben we daarbij intussen ook de benoeming van dr. G. H. ter Schegget als kerkelijk hoogleraar te Leiden gekregen. Ongetwijfeld is de weg voor hem en zijn gezin een lijdensweg geweest; maar niet minder was de weg voor onze kerk een lijdensweg. We zitten thans met een officieel erkende ideologisch getinte theologie, namelijk een marxistische.

Ter Schegget heeft zelf intussen vóór en te na beweerd, dat zijn kennismaking met Marx nog niet betekent een communistische positiekeuze. Vooralsnog is het voor ons echter de vraag of ter Schegget niet gevaarlijker is voor de doorwerking van de communistische ideeën van Marx dan b.v. Marcus Bakker, de militante voorman van Communistische Partij Nederland (CPN), die van tijd tot tijd namelijk wel zijn afschuw laat blijken van de wijze, waarop communistische dictaturen hun marxistische principes gestalte geven.

Ter Schegget zou namelijk, als doctor ecclesiae, intussen benoemd als hervormd kerkelijk hoogleraar, wel eens meer invloed kunnen hebben onder dominees en candidaten in de theologie dan een Marcus Bakker met zijn altijd door hem verdedigde communistische waarden.

Toekomst

Intussen ligt de toekomst, ook vóór het komende jaar, niet in handen van politici. De toestand in de wereld is dreigend. Ieder vraagt zich af waar het in de wereld heen gaat - gezien b.v. de toestand in Polen, die niemand doorzien en voorspellen kan. De toestand in de kerk is ook weinig rooskleurig, gezien de interkerkelijke en binnenkerkelijke verdeeldheid. Maar desalniettemin is ook het jaar dat voor ons ligt jaar van het welbehagen des Heren. Te hopen en te bidden is, dat ieder het komende jaar óók als jaar van het welbehagen ervaren mag.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen