Hoe funktioneert het hervormd Werelddiakonaat?

Samenvatting van Causerie; gehouden op de predikantenvergadering van de Gereformeerde Bond op donderdag 7 januari 1982 te Zeist.

Na het referaat, dat ds. P. v. d. Heuvel (Harmelen) op de predikantenvergadering, gaf over het diakonaat, had ik geen behoefte daaraan ten principale nog iets toe te voegen. In zijn referaat is ook duidelijk geworden, dat het diakonaat vandaag wereldwijde strekking heeft gekregen. De diakenen hebben in onze tijd, gezien de welvaart waarin we ons bevinden, nieuwe taken op zich af gekregen, vér weg, in de landen van de derde wereld.

Het diakonaat staat vandaag in een nieuw kader!

Schriftgegevens

Als we vandaag tóch óók principieel iets willen zeggen over het werelddiakonaat, dan kunnen we niet heen om bepaalde schriftgegevens. Te denken valt aan de gelijkenis van de barmhartige Samaritaan. Of aan de gelijkenis van de rijke man en de arme Lazarus. Of aan de vermaningen in de brief van Jacobus over de rijken en de armen. Als deze gelijkenissen vandaag géén wereldwijde toepassing krijgen welke toepassing krijgen ze dan wel?

Binnen het werelddiakonaat is een uitdrukking voorhanden, die ik graag voor mijn rekening neem: 'Samen delen wat voorhanden is'. Wij zijn als mensen allen rechteloze schepselen. Voor God hebben we géén enkel recht om op onze voeten te staan. We moeten allen leven van de rechtvaardiging van de goddeloze. Maar dan heeft ook niemand méér recht op de goederen van deze aarde dan een ander. Samen mogen we door Gods genade gebruiken wat God in Zijn Schepping heeft gelegd, wat Hij ons heeft gelaten.

Juist omdat we God als Schepper belijden, omdat we het totale menselijke bestaan onder Zijn handen zien, mogen en moeten we datgene, wat in de schepping voorhanden is, delen - als gelijkberechtigden, hoewel wetteloos - als rijken én armen in deze wereld.

Hulp bieden vanuit een welvaartssituatie mag dan ook niet betekenen hulp bieden vanuit de hoogte. Het zal moeten geschieden vanuit de ootmoed: 'wat hebben wij, dat we niet ontvangen hebben? '

Besteding

Het is opvallend, dat we juist in deze tijd, in deze wereld zo vaak de vraag naar de besteding van de door ons aan de derde-wereld-landen gegeven gelden ter discussie stellen. Stellen we die vraag namelijk ook in eigen land, waar zoveel diakonaal geld wordt opgepot - een schande! - en waar we zoveel geld wegwerpen in een maatschappij van wegwerpplastics en kroketten?

Hoe is ons eigen bestedingspatroon? Blijven niet miljoenen als dood kapitaal op de bank staan? Het argument is dan dat er slechter tijden komen kunnen. Alsof de tijd - wereldwijd - al niet slecht genoeg is! Diakonale kapitaalvorming is - dunkt me - een sociale zonde - in deze tijd.

Als slechts 50 procent van de diakonale bedragen in wereldwijd verband goed terecht komt, dan komen er nog honderden procenten beter terecht in het geheel van de wereld dan in ónze wegwerpmaatschappij.

Het hervormd werelddiakonaat

Het hervormd werelddiakonaat verricht een goed en verantwoord stuk werk in deze wereld, temidden van hongerigen, gevangenen, ontrechten. Tot voor enkele jaren was er een commissie vanuit de Gereformeerde Zendings Bond en de Gereformeerde Bond voor het werelddiakonaat. De door deze commissie ingebrachte projecten werden binnen de Sectie Internationale Hulpverlening (S.I.H.) van de G.D.R. gehonoreerd.

Enkele jaren geleden is echter een herstructurering van het hervormd werelddiakonaat tot stand gekomen. De nieuwe commissie bestaat uit ongeveer 20 personen, vertegenwoordigende verschillende disciplines (diakonaat, zending) en samengesteld uit de verschillende modaliteiten van onze kerk. Wat betreft de modaliteiten: niemand vertegenwoordigt officieus weliswaar een bepaalde modaliteit. Maar zijn geestelijke achtergrond telt natuurlijk wél helemaal mee.

Ik kan niet anders zeggen dan dat de commissie voor het werelddiakonaat een goed funktionerende commissie is. De spanningen, die er zijn - gegeven met de verscheidenheid in onze kerk - zijn namelijk goed bespreekbaar. Ik zou willen, dat dit in het gehéél van onze kerk op deze wijze kon plaats vinden.

Als ik zeg, dat ik me in deze commissie voel 'als een vis in het water' dan is het niet, omdat er geen principiële spanningen zouden zijn, maar omdat onze wereldwijde roeping centraal staat - daarvan zal ik niet meer los kunnen komen - én omdat de spanningsvelden, die er zijn, samen op eerlijke wijze betreden kunnen worden.

Professioneel

Ik denk dat niemand behoeft te twijfelen aan de professionele aanpak van het hervormd werelddiakonaat.

Het totale projectenpakket bedraagt honderd, voor ongeveer acht miljoen gulden. Voor elk project wordt begroting en jaarrekening gevraagd. Tussen twee haakjes: het totale bedrag lijkt héél wat. Maar het werelddiakonaat van de Gereformeerde Kerken brengt ongeveer het dubbele bijeen. Reden temeer voor de hervormde diakonieën om zich grondig te bezinnen op het dood kapitaal, dat men bezit en in een zweetdoek bewaart.

Totaal pakket

Het is goed om er nog een keer op te wijzen, dat een werelddiakonaal orgaan een totaal pakket voor haar rekening neemt. Gemeenten vragen naar één project, waarvoor men verantwoordelijk wil zijn. Dat is begrijpelijk.

Het hervormd werelddiakonaat voelt zich echter - terecht - verantwoordelijk voor alle projecten, die men heeft aanvaard. Komt voor een bepaald project slechts ƒ5, - binnen, om zo te zeggen, terwijl toch voor ƒ 200.000, - is ingetekend, dan wordt die tweehonderdduizend gulden gegeven. Komt voor een bepaald project echter meer binnen dan op grond van de begroting gevraagd is, dan wordt toch slechts het begrote bedrag afgedragen.

Geen enkele organisatie kan het zich veroorloven om af te wijken van de toegezegde bedragen. Men geeft wat is beloofd; of het binnengekomen is of niet.

Het is daarom goed om voorbeeldprojecten te geven. In dat continent van de wereld geven we om die en die nood!

Verder blijf ik echter toch wel pleiten voor projecten als zodanig. Werelddiakonaat is namelijk niet alleen het overmaken van een cheque van hier naar daar; het gaat om een geestelijke, een gemeentelijke relatie. Uitwisselingen van mensen zijn b.v. belangrijker dan overmaken van geld.

Spanningen

We moeten intussen niet doen alsof het in het hervormd werelddiakonaat alles koekoekéén-zang is. De principiële verschillen zijn er bepaald ook, en niet in geringe mate.

Ik denk dat ik één en ander het best kan terugbrengen op de noemer van de begrippen barmhartigheid en gerechtigheid. Barmhartigheid is een bijbels motief. De bijbel is er vol van, dat armen moeten worden geholpen. Bepaalde organisaties richten zich vooral op het beoefenen van die barmhartigheid. Men toont foto's van ondervoede mensen, van kinderen met dikke buikjes. En het geld komt best binnen. Zó barmhartig zijn we wel.

Maar hoe zit het met de gerechtigheid in de wereld? Barmhartigheid beoefenen is - dunkt me - gemakkelijker dan om aan de gerechtigheid gestalte te geven. Aan barmhartigheid loopt men geen ideologische builen op. Zodra het echter om gerechtigheid gaat komt het politieke diakonaat mee en gaat het om de vraag hoe het met de principiële politieke achtergrond zit.

Toch zou ik willen zeggen, dat de barmhartigheid in de samenleving het best funktioneert als ook de gerechtigheid tot haar recht komt.

Praktisch

Over het oefenen van barmhartigheid hoef ik nu niet meer te spreken. Wel over het oefenen van gerechtigheid en de taak, die het werelddiakonaat daarin heeft.

Om enkele zaken concreet aan te duiden:

1. Ik meen dat in het Midden Oosten een evenwichtig projektenpakket is opgebouwd in de kwestie tussen de Israëli's en de arabische christenen. Beiden hebben onze steun nodig. De Jood als oudste broeder, de arabische christen als broeder in Christus.

2. Ik meen, dat in Latijns Amerika goed werk wordt verricht door Solidaridad in de strijd voor recht en gerechtigheid, gezien de monopoliepositie van de R.K. Kerk, die in Latijns Amerika grootgrondbezitter is en de mensen onderdrukt. Solidaridad werkt in Kleine Projecten aan bewustmaking en educatie van de bevolking in een samenleving vol onrecht.

3. In Zuid Afrika gaat het óók om de strijd tegen menselijke onderdrukking. Het gaat ook daar om recht en onrecht. Het gaat daar met name om de strijd tegen rassen-discriminatie.

Voor het werelddiakonaat is het dan echter wel van belang met welke partners men in zee gaat als het gaat om bestrijding van onrecht. In dit opzicht heb ik in de werkgroep Karios b.v. geen vertrouwen. Het samengaan met de Anti Apartheidsbeweging - o.a. in het blad Admandla - geeft mij alle reden om te zeggen, dat Kairos een 'notoir-marxistische' organisatie is. Wat mij betreft: voor deze club geen man en geen cent!

Werelddiakonaat broodnodig

Bij alle bezwaren, die er zijn, bij alle tegenwerpingen die gemaakt kunnen worden tegen een - beperkt aantal - projecten, het is een broodnodige zaak, dat werelddiakonaat in deze wereld functioneert. We mogen als kerk(en) naar buiten treden om zichtbaar te maken, dat Christus Koning is over deze wereld. Om kenbaar te maken dat Hij Koning is en dat daarom gerechtigheid geoefend mag worden en dat Hij gekomen is niet om gediend te worden maar om te dienen.

Gerechtigheid en barmhartigheid gaan hand in hand. In de twee handen van de Koning. Als Kerk zullen we zó hand-en spandiensten mogen verrichten in de wereld. Tot welzijn van mensen in persoonlijke en sociale nood.

Me dunkt, dat de vraag voor alle diakonieën acuut is of men voldoende gééft van eigen welvaart. Of men inderdaad wil wat in de schepping voorhanden is.

Tot de Gloria Deï, de eer van de Naam Gods, van Hem die Schepper en Heere is. De Februaricollecte voor het werelddiakonaat moet toch maar hoge prioriteit hebben!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen