Langs oude Nederlandse kerken

Langs de oude Brabantse kerken. Uitgave: Bosch & Keuning N.V., Baarn.

Boven de gereconstrueerde wallen van dit gaafste vestingstadje van Nederland, tussen drie herbouwde standerdmolens, rijzen de leien daken van de Catharinakerk op. Dit gebouw ontleent zijn levendige silhouet aan de verschillende bouwdelen die in de loop der eeuwen werden opgetrokken. Het oorspronkelijke driebeukige schip, de toren en het koor zijn 14e eeuws en werden in 1550 uitgebreid met een noordtransept en een reeks noordelijke zijkapellen. Na een brand in 1572 werd de kerk geleidelijk aan opnieuw hersteld maar kwam blijkens een jaartal boven de vensters pas in 1637 geheel gereed. De kapel aan de zuidzijde van het koor werd in de 16e eeuw toegevoegd en in de 17e eeuw verbouwd tot consistoriekamer. De toren met romaans aandoende lisenen en boogfriezen werd in 1587 verhoogd. Helaas echter werden deze toren en de meest westelijke traveeën van het schip in 1944 geheel verwoest, waarbij ook rond 1840 gebouwde Naber en Quelhorstorgel verloren ging. Bij de restauratie werd de toren niet herbouwd, ook de westelijke traveeën van het schip die de toren omsloten werden weggelaten: de funderingen zijn echter in het plaveisel aangegeven. Het driebeukige schip vertoont aan de zuidzijde nog steeds de oorspronkelijke pseudobasilicale aanleg, de 16e eeuwse dwarskapel onderscheidt zich door de veelvuldige toepassing van speklagen. Het muurwerk van het koor werd in 1637 verhoogd zodat de ramen nu ver onder de gootlijst liggen. Tussen het koor en de zuidkapel en het noorderdwarspand bevonden zich vroeger aanbouwen. Zeer interessant is de noordzijde van het schip. Hier zien we een karakteristiek voorbeeld van de wijze waarop men in de 16e eeuw een kerk uitbreidde. De zijbeuken werden verdubbeld, overwelfd met dwars op het schip gerichte tongewelven die aansluiten op topgevels met hoge ramen. Dit systeem is enigszins verwant met het zgn. Haagse type (vgl. St. Jacobskerk te Den Haag). Dergelijke topgevels met dwarsgerichte tongewelven vindt men nu nog te Abbenbroek (Z-H.) en Princenhage. Ze kwamen ook voor aan de gesloopte kerk te Budel. Het noordtransept wordt door twee scheibogen ruimtelijk van het middenschip gescheiden en neemt de plaats in van twee voormalige zijbeuktraveeën. Evenals de noordkapellen heeft deze gevel rijk gelede overhoekse steunberen met driepasnisjes en pinakels met hogels en kruisbloemen. De topgevel heeft in ronde nissen ruitvormige natuursteenblokken met overblijfselen van gebeeldhouwde koppen en een verweerd reliëf.

Het interieur heeft ondanks de verwoesting toch nog zijn oude ruimte-indruk bewaard al mist de te lege ruimte een centraal, de aandacht trekkend en de blik richtend element als b.v. een preekstoel. Het fraaie grafmonument in de koorsluiting kan dat gemis niet compenseren. Het schip wordt van de zijbeuken en noordkapellen gescheiden door een spitsboogarcade op achtkante pijlers, de gehele kerk heeft houten tongewelven met trekbalken, aangebracht na 1572.

Naast de consistoriekamer hangen enkele tekstborden, in het koor liggen laatgotische zerken. Vier klokken werden tijdens de restauratie in de grond gevonden, een Catharinaklok uit 1412, een Jorisklok uit 1501, een Martinusklok van Wilh. en Jasper Moer uit 1518 en een Mariaklok vanG. van Wou uit 1334. Het monument tegen de koorsluiting werd in 1733 vervaardigd door J. B. Xavery van wie we in Boxmeer een later werk zagen. Het ontwerp werd geleverd door Jacob Marot, een zoon van de bekende interieurkunstenaar Daniël Marot. Op een zwart marmeren tombe met opschrift ligt gouverneur Johan Theodoor, Baron van Friesheim, steunend op een elleboog.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen