Uit de pers

Een verslag van een vergadering

Het Voorontwerp Wet gelijke behandeling heeft inmiddels al zoveel reacties opgeroepen en zoveel pennen pro en contra in beweging gebracht dat ik aanneem, dat de lezer wel begrijpt waar het om gaat. Wat mij opvalt is de felheid en de emotionaliteit waarmee er over dit Voorontwerp gediscussieerd wordt. Dat is op zich al een bewijs dat er belangrijke dingen op het spel staan die mensen tot in het diepst van hun ziel raken. Over levensbeschouwelijke zaken kan men ook moeilijk abstract redeneren. Toch is de helderheid van de stellingname ermee gediend wanneer de discussie met zakelijke argumenten gevoerd wordt. Zakelijk behoeft geen tegenstelling te zijn tot bewogenheid. Ik bedoel, dat niemand er mee gediend is als we met tendentieuze berichtgeving de zaak waar het om gaat vertroebelen. Zo is m.i. in sommige gevallen wel zeer ongenuanceerd gesproken over 'Russische toestanden' die zouden aanbreken als deze wet wordt aangenomen. Ik vrees dat men dat de voorstanders nog meer stijft in hun overtuiging. Ook omgekeerd treft me de onzakelijke berichtgeving en bestrijding van hen die een andere mening zijn toegedaan. Ik denk aan het verslag wat in Herv. Nederland van 16 januari gegeven werd van de bijeenkomst die enkele weken terug op initiatief van de Evangelische Alliantie belegd werd in Amersfoort. De dagbladen hebben van hetgeen daar gezegd is uitvoerig verslag gedaan. De scribent in HN, Jan Goossenen, schrijft hierover onder de titel: 'Fundamentalisten zetten massale kruistocht in tegen emancipatiebeleid'. Journalistiek doet zo'n opschrift het. Immers het woord 'kruistocht' wekt sentimenten op. En dan ook nog massaal! En dan te bedenken dat het uit de hoek van de fundamentalisten komt. Ik citeer uit dit artikel:

"De wens tot een anti-discriminatiewet te komen wordt nog steeds gedragen door een overweldigende meerderheid van de volksvertegenwoordiging, inclusief het CDA. In feite is het slechts 'klein rechts' met de aangesloten kerken die bezwaar maken. Streng gesloten gemeenschappen met even gesloten informatiecircuits zijn dat, die traditioneel tegen nieuwlichterij, liberalisering en emancipatie zijn. Dat zou een reden zijn de bezwaren uit deze hoek te relativeren, ware het niet dat juist in fundamentalistische hoek de mensen zitten die de zwaarste klappen krijgen (lesbische vrouwen, samenwonenden). Ook moet niet worden uitgesloten dat door het kabaal dat nu wordt gemaakt meer gematigde politici en groepen hun steun betuigen. Er is dus alle aanleiding de ontwikkeling nauwgezet te volgen."

Gesuggereerd wordt even dat men zich over die bezwaren niet te druk moet maken. Het zijn immers de obscure lieden die nu eenmaal tegen elke vooruitgang zijn! Waar heb ik dat meer gehoord, denk je dan? Werd in de vorige eeuw van de zijde van de liberale burger zo niet geageerd tegen de nachtschuit-lieden, en de bekrompen fijnen die b.v. voor chr. onderwijs waren? Ook verzuimt Goossenen klaar te omschrijven wat fundamentalisme inhoudt. Ik zou hem zo een aantal namen kunnen noemen van mensen die leidende posities innemen in de Evang. Alliantie, maar bepaald niet in het kamp van de fundamentalisten zit­ten, laat staan door hen geaccepteerd zouden worden. Is het op zich al geen vertekening wanneer aanhangers van een geref. visie op de Schrift in de lijn van Calvijn en art. 3-7 van de NGB, en fundamentalisten van Amerikaanse snit die vaak in een ander kamp zitten gemakshalve maar op één hoop gegooid worden? Dient men daarmee de oecumene? En HN wil toch een oecumenisch opinieweekblad zijn. Is dat een eerlijk informeren van lezers die niet zo op de hoogte zijn? Maar we vervolgen weergave van de bijeenkomst in HN:

"Het is een koude zaterdagochtend. Het vriest dat het kraakt, maar niettemin zitten om tien uur al vele honderden mensen eendrachtig bijeen in 'De Brug', een kerk aan de rand van Amersfoort. Uit alle delen van het land zijn ze toegestroomd, want hun verontrusting is groot. God wil het, staat op de gezichten te lezen.

De dag is bedoeld als een informatiebijeenkomst over de gevreesde anti-discriminatiewet. Bestuurders van scholen, ziekenhuizen, bejaardencentra en andere confessionele instellingen hebben zich op aandrang van de Evangelische Omroep naar Amersfoort gespoed om te vernemen wat gedaan moet worden om deze satanische wet te torpederen.

De hoeveelheid informatiemateriaal op de leestafels is overstelpend. Stapels kopieën van artikelen liggen uitnodigend gereed. 'Neem maar gerust zoveel mogelijk mee', moedigt EO-programmamaker Ad de Boer de bedremmeld langsschuivende predikanten en van nature zuinige schoolbestuurders aan. In dozen liggen honderden exemplaren van het wetsontwerp en het voorafgaande 'advies over de wettelijke bestrijding van discriminade wegens homofilie' voor uitdeling gereed. De drukkers van CRM hebben overuren moeten maken. Zelden zal een voorontwerp van wet zo gretig aftrek hebben gevonden.

Het actiemateriaal bevestigt de indruk, dat de fundamentalisdsche christenen de nieuwe wet hoogst verwerpelijk vinden. Met name is het hen een doorn in het oog, dat gelijkheid van iedereen (man, vrouw, gehuwd of ongehuwd, homo of hetero) een van de pijlers van het overheidsbeleid zal gaan worden. Waar blijft de vrijheid van iedereen voor z'n overtuiging op te komen en die overtuiging in z'n eigen groep uit te dragen? Sterker nog, als kerk kan men toch niet anders geloven dan dat algemene gelijkheid helemaal niet bestaat en dat ongehuwden en lesbische vrouwen hun plaats moeten weten? Waar gaat het heen als een gereformeerd schoolbestuur niet langer mag eisen dat een onderwijzer getrouwd is, althans van plan is te trouwen, althans belooft niet te zullen gaan samenwonen? Waar blijven de vrijheid van godsdienst en de vrijheid van vereniging en vergadering? Dat de wetgever van plan is ook de christelijke instellingen onder de werking van de wet te brengen, kan in hun ogen helemaal niet. Mag een kindertehuis dan geen 'beheerdersechtpaar' meer vragen?

Goed, kerkelijke bijeenkomsten zijn van de werking van de wet uitgezonderd, maar is dat geen schijnoplossing? Moet een christen zijn overtuiging die hij op zondagmorgen belijdt niet juist op maandagmorgen op de personeelsafdeling van het ziekenhuis Bethesda tot uitdrukking brengen? En als die overtuiging afwijzing van homoseksualiteit of ongehuwd samenwonen is, moet hij zich dan door de week laten knevelen door een wet die niet van God maar van mensen is?"

En dan volgt de weergave van het betoog van Velema. Moet ik de zin van 'bedremmeld langsschuivende predikanten en van nature zuinige schoolbestuurders' nu echt serieus nemen? Is de weergave niet in hoge mate tendentieus? Zo kun je een tegenstander gemakkelijk inkaderen in een hoekje waar jij hem graag hebben wil.

Alleen maar conservatisme?
Goossenen trekt ook enige conclusies. Hij wijst op het beperkte belang van een anti-discriminatiewet. Hij signaleert dat het met de tolerantie slecht gesteld is. En hij vindt dat de tegenstanders met de Bijbel schermen die anderen onpasselijk maakt.

"Voor buitenstaanders is het gekibbel over het bijbelgezag lachwekkend en een bewijs dat de conservatieve krachten toch uiteindelijk de toon zetten. Wanneer komt een confessionele woningbouwvereniging eens in het nieuws die uitdrukkelijk samenwonenden, alleenstaanden en homofielen voorrang geeft? Voor veel mensen is 'christelijk' het etiket op bestofte reglementen en zienswijzen, en de manier waarop de Evangelische Alliande nu ten strijde trekt tegen de anti-discriminadewet is in hun ogen het zoveelste bewijs ervan. Voor mensen die op het christelijk erf zich wél thuisvoelen en tegelijk een actief emancipatiebeleid wensen, is de vertoning rondom de nieuwe wet zacht gezegd gênant. Over de ruggen van minderheden wordt voor de zoveelste maal uitgevochten wie het gelijk van God aan z'n kant heeft. En dat gebeurt in groepen, waar de harde opstelling nog dagelijks slachtoffers maakt - mensen die klem raken tussen hun gevoelens en een aangepraat oordeel - zodat alleen al in hun belang een mildere opstelling gewenst zou zijn.

In de vierde plaats is de felheid van de nu gestarte anticampagne opvallend. Alles wat zegt de 'oude waarheid' te verdedigen lijkt te worden gemobiliseerd om het dreigende onheil af te wenden. De Evangelische Omroep, het Nederlands Dagblad (GPV, vrijgemaakt gereformeerd), het Reformatorisch Dagblad (SGP), de Waarheidsvriend (gereformeerde bond in de hervormde kerk) en minder bekende bladen bepleiten eendrachtig afwijzing van de wet. Dat gebeurt met een overtuiging, alsof er een kruistocht wordt voorbereid. Appèlbrieven worden rondgestuurd en handtekeningen worden verzameld. Het lijkt alsof een nieuwe Aprilbeweging voor de deur staat. Heel het netwerk van orthodox-protestants Nederland gonst.

Een centrale rol daarbij speelt de EO, die inderdaad 'meer dan een omroep' is en eerder een actiecentrum lijkt. Weliswaar is het geen nieuws dat de EO hard stelling neemt tegen homoseksualiteit en andere relatievormen dan het huwelijk, maar wat nu gebeurt slaat alles.' More message in the media' is het EO-thema voor de komende jaren. Voor wie nog niet wist wat de 'message' van de burelen van Tijdsein en Ronduit inhoudt, wordt nu bediend. Ook de andere centrale organisatie, de Evangelische Alliantie, begint kleur te krijgen. Het is deze EA die 1982 heeft verklaard tot 'evangelisatorisch jaar'. Wat het evangelie volgens de EA te bieden heeft, is ook sinds kort geen geheim meer: in ieder geval geen anti-discriminatiewet.

In tegenstelling tot de felheid waarmee de nieuwe wet wordt aangepakt, is er in fundamentalistische kring bitter weinig te bespeuren van een kritische bezinning op de eigen houding ten aanzien van emancipatie, relaties en seksualiteit. Voor wie uitstekend het boze en het kwade weet aan te wijzen, moet het toch een koud kunstje zijn ook de hand in eigen boezem te steken. Maar dat gebeurt nauwelijks of helemaal niet. De schriftgeleerden van het rotsvaste geloof zijn nog niet veel verder dan een onderscheid dat er zou bestaan tussen homofiele aanleg en homofiel handelingen. Daar wordt dan weer een te duur boek over geschreven ('Een netelige kwestie') en vervolgens wordt het oordeel harder dan voorheen uitgesproken. Natuurlijk, discrimineren mag niet, wordt toegegeven, maar een wet die dat regelt wordt afgeschilderd als een produkt van de duivel. Ook de kerk heeft in het verleden minderheden gekwetst en veroordeeld, wordt om de haverklap ootmoedig gezegd, maar het lijkt alsof zo'n spijtbetuiging eerder als alibi dan als werkelijke schuldbelijdenis is bedoeld, want vervolgens gaat men vrolijk over tot de orde van de dag."

Ik hoop niet dat ik de auteur onrecht doe, maar zeg ik teveel als ik stel dat hij niets, maar dan ook niets begrijpt van wat de EA en de vele anderen hoog zit? Zeker, ook ik weet dat de onderhavige zaken als homofilie en samenwonen binnen de kerken verschillend beoordeeld worden. Maar wie bepleit nu hier een monopoliepositie? Als ik HN lees, krijg ik het gevoel dat men eigenlijk niet meer de Bijbel mag lezen zoals door b.v. Douma of Velema gedaan wordt. Over monopolie gesproken! Waarom moet in de context van dit Voorontwerp het evangelisatorisch jaar erbij gesleept worden? Dient dit de zakelijke discussie?

Waarom gaat de heer Goossenen niet in op de zedelijkheidsnorm die in de Memorie van Toelichting gehanteerd wordt en die praktisch wordt ingevuld door wat maatschappelijk geaccepteerd wórdt? Is het nu echt zo vreemd dat er christenen zijn die daartegen protesteren?

Waarom wordt er gezwegen over de vraag wat verbondenheid met grondslag en doelstelling van een christelijke organisatie betekent voor het zedelijk handelen? Waarom wordt er niet ingegaan op de kwestie of de overheid met deze wet niet bezig is in te grijpen in de vrijheid van bijzondere organisaties ter zake van de vertaling van de grondslag? Waarom wordt gezwegen in dit verslag over het bezwaar dat geslacht (b.v. man, vrouw) en relatievorm (huwelijk of samenwonen) zonder meer op een noemer gebracht worden, terwijl het hier toch om verschillende zaken gaat. Dat heeft niets te maken met fundamentalisme, wel met overtuigingen. In een democratie en zeker in een pluralistische maatschappij wordt over die overtuigingen verschillend gedacht. Ik meen dat de discussie daarover in vrijheid moet kunnen geschieden. Maar die vrijheid betekent ook dat men organisaties die uit bepaalde overtuigingen waartoe zij zich door hun verstaan van de Schrift in hun geweten gebonden weten consequenties trekken ter zake van b.v. benoemingen, niet wettelijk moet pressen. Waarom wordt het woord 'discriminatie' op ongelijksoortige zaken van toepassing geacht? Natuurlijk, christelijke organisaties die op bepaalde punten inzake levensstijl, sexuele moraal een nee laten horen zullen met wijsheid en voorzichtigheid, met tact en liefde moeten handelen. Zij zullen uiteraard moeten oppassen voor een hoogmoedig oordeel dat wel de splinter bij de ander, maar niet de balk in eigen oog ziet. Maar juist daarom dient er vrijheid van handelen te zijn en moet men chr. organisaties niet beknotten. Het zal u duidelijk zijn dat ik dit eerste artikel in HN over de anti-discriminatiewet afwijs als een tendentieuze berichtgeving. Dit is geen zakelijke bestrijding, maar stemmingmakerij. Het is te hopen dat de overige aangekondigde artikelen van beter kaliber zijn. Zo niet, dan zijn we ver van huis. Niet alleen verschillen we van mening, maar ook blijkt het niet meer mogelijk te zijn dat men tegenstanders op een faire manier benadert en bejegent.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen