Het leven (12)

Klonen

Een bijenkoningin legt twee soorten eitjes en wel bevruchte en onbevruchte. Uit de bevruchte eitjes ontwikkelen zich vrouwtjesbijen, dus een koningin of een werkster, terwijl uit een onbevrucht eitje een mannetjesbij, een dar, groeit. Als kinderen dit verhaal voor het eerst horen kijken ze erg verbaasd. Hoe kan nu uit een onbevrucht eitje een bij ontstaan. Toch komt dit verschijnsel, dat als parthenogenese (een maagdelijke geboorte) bekend staat, bij meer insektensoorten voor. Het betekent, dat een maagdelijk dier nakomelingen voortbrengt zonder dat bevruchting heeft plaatsgehad. De bijenkoningin bewaart de mannelijke zaadcellen die ze bij de paring ontvangt in een speciaal blaasje. Bij het leggen van de eitjes passeren deze het blaasje en worden al of niet bevrucht.

Dezelfde eigenschappen

Als het in de biologie over klonen gaat, moet u aan de voortplanting van de honingbij denken. Men is gewend over een kloon te spreken als bijvoorbeeld één plant nakomelingen krijgt zonder dat er sprake is van bevruchting. Een aardappelplant levert per seizoen verschillende nieuwe aardappel-knollen, die alle weer tot een plant kunnen uitgroeien. Er is dan sprake van ongeslachtelijke voortplanting. Dat wil zeggen dat er geen bevruchting van een eicel plaats vindt. U mag deze manier van voortplanten vergelijken met het stekken van een plant. ledere stek van één plant levert een nieuwe plant met dezelfde eigenschappen als de moederplant. Bij het klonen gaat het erom, dat de nakomelingen als twee druppels water lijken op de moederplant en op elkaar. Dat kan omdat alle dezelfde chromosomen bezitten. Een kloon mogen we dan omschrijven als een groep individuen, die door ongeslachtelijke voortplanting uit één individu zijn ontstaan en alle genetisch identiek zijn (dus dezelfde erfelijke eigenschappen bezitten en precies op elkaar lijken). Het is een voortplanting zonder bevruchting of geslachtsgemeenschap. Eigenlijk is er bij een identieke tweeling ook sprake van parthenogenese omdat beide kinderen uit één enkele bevruchte eicel zijn ontstaan en daarom zo veel op elkaar lijken of nauwelijks van elkaar te onderscheiden zijn.

Kopieën

Veel geleerden raken opgewonden als ze denken aan het ontwikkelen van een exacte kopie van een mens (dier of plant). Is het mogelijk uit één lichaamscel een nauwkeurig gelijkende kopie te ontwikkelen van de donor? Denkend aan parthenogenese en klonen moet dit mogelijk zijn, zo redeneren velen. Inderdaad zijn er heel wat experimenten bekend geworden, die zijn opgezet om een exacte kopie van de donor te verkrijgen. Al deze experimenten rangschikt men onder het 'klonen'. Eerst heeft men klonen gemaakt van planten maar daarna ook van dieren. En van mensen?

Klonen bij planten

Een gedeelte van een plant, een stek, kan uitgroeien tot een complete plant, identiek aan de moederplant. Deze techniek, waarbij men gebruik maakt van groeistoffen, wordt veelvuldig toegepast. Bevruchting van de eicel door een stuifmeelkorrel is daarbij niet nodig. Eigenlijk is het zo, dat iedere cel van de plant tot een kopie van de oorspronkelijke plant kan uitgroeien. Andere proeven met aardappels heben dit bevestigd. Bij experimenten kreeg men nieuwe planten uit cellen, afkomstig uit de bladeren van een volwassen aardappelplant. In een speciale voedingsoplossing groeiden deze naakte cellen uit tot nieuwe aardappelplanten.

Klonen bij dieren

Een bevruchte eicel heeft het vermogen uit te groeien tot een volwassen organisme. Zonder kern is dit evenwel uitgesloten. Vervanging van de kern door een kern uit een lichaamscel is wel mogelijk. Bij het klonen van dieren verwijdert men de kern uit de eicel en vervangt deze door een kern uit een lichaamscel bijvoorbeeld uit de darmwand. De ingebrachte kern bezit de volledige erfelijke aanleg en dus het vermogen om eigenschappen van het moederdier te doen ontwikkelen in de nakomeling. De gehele aanleg voor de ontwikkeling van het skelet, het zenuwstelsel, de zintuigen en de voortplantingsorganen is in de chromosomen aanwezig.

Kikkers

Bekend zijn de proeven van Briggs en King in 1952 en van Gurdon in 1961. Zij zijn de pioniers op het gebied van klonen bij dieren. Gurdon heeft de proef uitgevoerd met een onbevruchte eicel van een Zuidafrikaanse klauwkikker. Door middel van ultraviolette straling wist hij de kern uit te schakelen. Een nieuwe kern verkreeg hij uit een cel uit de darmwand van een kikkervis en bracht deze over in de eicel. De proef slaagde in een aantal gevallen. Weliswaar leverde niet iedere getransplanteerde kern een nieuwe kikker maar toch verkreeg hij voldoende kikkertjes om de proef geslaagd te mogen noemen.

Het zal duidelijk zijn, dat de aldus gegroeide kikkertjes niet op hun moeder lijken omdat de chromosomen uit de darm van een kikkervisje afkomstig zijn en deze bepalend zijn voor het ontstaan van de eigenschappen. Het is van belang erop te wijzen, dat verschillende kikkertjes afwijkingen vertoonden. Zo ontstonden o.a. kikkertjes met spierafwijkingen en andere defecten als verwrongen ledematen en, bloedstoornissen. Bovendien blijkt de proef toch niet zo eenvoudig te zijn, want Gurdon vermeldt 707 pogingen waarvan er maar 11 geslaagd zijn.

Gurdons experimenten zijn sensationeel en zijn kikkerproeven hebben uitgewezen, dat het mogelijk is van één individu een groot aantal kopieën te maken. Als we kikkers vervangen door andere diersoorten is het dan mogelijk deze diersoorten te kopiëren? En is dit bij de mens ook mogelijk?

Klonen bij de mens

Al verwachten de onderzoekers nu niet direct, dat klonen bij de mens mogelijk zijn en zeker niet in de naaste toekomst, toch wordt er wel serieus aan gedacht en gaat men na of er mogelijkheden zijn. Sensationele verhalen over geslaagde menselijke klonen moeten we maar als fantasie terzijde stellen.

Klonen bij mensen is welhaast onmogelijk als we de voortplanting van kikkers en mensen met elkaar vergelijken. Bevruchting van het kikkerei vindt buiten het lichaam plaats. Ook de ontwikkeling. Bij mensen in het lichaam - of in de reageerbuis.

Het kikkerei kan zich buiten het moederlichaam ontwikkelen, een menselijk eitje door gebrek aan voedsel niet. Zoogdieren en mensen voeden hun vrucht via een placenta in de baarmoeder. Al het voedsel wordt geleverd door het lichaam van de moeder. Het is dan ook twijfelachtig of er geslaagde experimenten zijn verricht bij zoogdieren en of er klonen zijn ontstaan. Wel wordt melding gemaakt van proefnemingen bij knaagdieren maar deze leverden niet het gewenste resultaat.

Zo bijvoorbeeld bij muizen. De eerste ontwikkeling vindt buiten het lichaam plaats onder 'reageerbuis' omstandigheden. Het probleem is echter, dat het eitje zo klein is, ongeveer 1000 x zo klein als het kikkereitje. Dan is het moeilijk om de kern te vervangen door een andere kern, al beweert men, dat de gehanteerde micro-chirurgische technieken een goede vooruitgang vertonen. Technisch zou klonen bij zoogdieren - en de mens - in de toekomst misschien wel mogelijk kunen worden!

Een onderzoek in 1979 wijst hierop. Illmensee in Geneve bericht van een geslaagde kloon bij muizen. Drie muizen bewijzen de mogelijkheid van het klonen bij zoogdieren.

Menselijke klonen toelaatbaar?

Bij alle besproken experimenten stuiten we steeds weer op hetzelfde probleem. Vruchtwateronderzoek wordt verricht teneinde bij een geconstateerde - of verwachte - afwijking een abortus uit te voeren. Aan de geboorte van reageerbuisbabies gingen honderden mislukkingen vooraf. We hebben er reeds op gewezen wat met deze mislukte embryo's gebeurt. Bij het klonen van kikkers mislukken de meeste eitjes. Hoeveel mislukkingen zullen er voorafgaan aan een eerste geslaagde menselijke kloon? Hoeveel klonen zullen afwijkingen vertonen en hun ontwikkeling niet mogen afmaken? Terecht noemen Gish en Wilson hun boek 'Manipulating life - where does it stop? ' (Manipuleren met het leven, waar houdt het op? )

Het wekt dan ook geen verbazing als we bemerken, dat veel proefnemingen in het geheim worden verricht.

Illmensee, die als eerste slaagde met het klonen van muizen, waarschuwt geen experimenten bij mensen uit te voeren omdat hij vreest, dat misvormde en kreupele babies het resultaat zullen zijn.

Wij kunnen met zijn advies van harte instemmen.

Onze verantwoordelijkheid

We wijzen op nog een bezwaar, waar reeds eerder op is gewezen. God stelde het huwelijk in. Man en vrouw werden door God Zelf verbonden in het huwelijk en het krijgen van kinderen mag niet buiten het huwelijk om plaatsvinden. Als we spreken over het klonen van mensen, kan er geen sprake zijn van een huwelijk. De man of de vrouw wordt gekopieerd en dit is niet de manier, die God heeft ingesteld om kinderen te verwekken. Manipuleren met leven druist in tegen de Goddelijke Scheppingsorde. De schepping van het leven is voorbehouden aan God. Nu zien we, dat de mens Gods troon wil bestijgen en zelf het leven wil scheppen. Deze rol van schepper komt de mens niet toe. Vergelijk Genesis 3 vers 6.

De mens wil als God zijn en overschrijdt de door God gestelde grenzen. We vragen ons dan wel af tot hoever de mens zal mogen gaan! Als we ons met de recente ontwikkelingen in de biologie bezig houden, slaat de schrik ons om het hart. Waarmee zijn we bezig? We kunnen het niet meer overzien! We noemen nog één probleem. Wanneer zal de kopie van de mens een mens worden? De kopie van de mens is immers niet hetzelfde als de gekopieerde mens zelf. Een mens is lichaam en ziel beide. Nogmaals, waar zijn we mee bezig? Zal God dit alles straffeloos toelaten? Moge Hij ons als David overtuigen van onze zonden en schuld, opdat we ootmoedig Hem al onze zonden zullen belijden. 'Verberg Uw aangezicht van mijn zonden, en delg uit al mijn ongerechtigheden. Schep mij een rein hart, o God! en vernieuw in het binnenste van mij een vaste geest. Verwerp mij niet van Uw aangezicht, en neem Uw heilige Geest niet van mij. Geef mij weder de vreugde Uws heils; en de vrijmoedige geest ondersteune mij. Zo zal ik de overtreders Uw wegen leren; en de zondaars zullen zich tot U bekeren. Verlos mij van bloedschulden, o God, Gij, God mijns heils!, zo zal mijn tong Uw gerechtigheid vrolijk roemen. Heere, open mijn lippen, zo zal mijn mond Uw lof verkondigen.' Ps. 51 vers 11 t/m 17.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen