Globaal bekeken

In de oorlogsjaren '40-'45, met name In de hongerwinter '44/-'45, 'bloeide' de zwarthandel In Nederland. Hier volgt een geheugenopfrisser voor hen, die die tijd meemaakten, en een blikopener voor hen, die die tijd niet meemaakten; overgenomen uit het laatstverschenen deel (10b) van dr. L. de Jong's 'Het koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog' over Amsterdam:

'Allerlei suikerwerken mochten niet langer gemaakt worden. De straathandel wierp er zich direct op en op de NieuwendIjk kon men uit kartonnen doosjes, waarmee Jonge meisjes, pinda-chineesjes en kinderen ventten, kopen:1 stroopbrokje, waarvan de vroegere prijs vier stuks voor 1 cent was... tegen f 0, 25 per stuk.

Eén zak snoepjes z.g. zuurtjes (vroeger f 0, 15) ad ƒ 4, 50.

Vijf taai-taai-koeken (vroeger f 0,10) ad f 2, 50. Precies vier maanden later evenwel, nl. op 27 februari '45, constateerde van Delft dat in de Tweede Laurierdwarsstraat (In de Jordaan) 'één stuk taaitaai (? ) in olie gebakken', voor ƒ 12, 50 werd aangeboden. Elders In Amsterdam werd diezelfde dag voor 'één stukje vuile chocolade' f 15, - gevraagd en 'één onsmakelijk uitziend broodje dat vroeger stellig geen drie centen gekost zou hebben, ging voor ƒ 3, - .'

***

In het Reformatorisch Weekblad De Schakel stond een interview met ds. C. Smits, predikant bij de oud-gereformeerde gemeenten te Giessendam, vroeger predikant In de Christelijke Gereformeerde Kerken (Nieuwpoort, Sliedrecht, Dordrecht, Driebergen, Sliedrecht, Grand Rapids, Sliedrecht, Clifton). Uit dit interview de volgende stukjes:

Wat betekent geld voor u?

Ik ben zuinig. Altijd geweest (niet verwarren met gierig). Als soldaat verdiende ik f 1, 75 per week. Kocht daar iedere avond één kop koffie van, reisde zo nu en dan naar huis; hield toch f 50, - over aan 't eind van een jaar. Echter voor behoeftige zaken kan ik gemakkelijk geld missen.

• U heeft veel gereisd. Alom wordt er geklaagd over onkerkelijkheid in ons land. Is het echter in andere landen niet nog veel erger? Is Nederland niet juist een witte raaf?

Nou, nou een witte raaf... (erg bedachtzaam). Ja, hoewel het verval groot is, zitten de kerken waar de echte waarheid gebracht wordt nog vol. Dit in tegenstelling tot Amerika, waar je aan 200 a 300 mensen, en dan nog veel Oud-Hollanders, je handen vol had.

• Zou de mens zichzelf niet kunnen vernietigen met al die kernwapens?

Het kan Inderdaad wel eens wezen dat God deze middelen gebruikt voor de totale vernietiging. Echter, het grootste gevaar komt niet van de kernwapens, niet van U.S.A. niet van Rusland of van wie dan ook. Het grootste gevaar zit in het feit dat we God verlaten hebben.

• Hoe ziet u de staat Israël en zijn huidige afkeer van het Christendom, wat in feite een paradox is, daar het uit het Jodendom ontsproot?

Er is een kerk uit de Joden en één uit de heidenen, nochtans zijn het geen twee maar één kerk. Ik heb daar boeken over gelezen en die kunnen het allemaal haarzuiver vertellen, maar m.i. zien ze het teveel naar de letter. Ik meen dat we het meer geestelijk moeten benaderen, en dan heb ik m'n twijfels of de Joden inderdaad veranderen zullen vóór de wederkomst van Christus. Maar... hier preek ik niet over, want in deze zaken heb ik géén zekerheid.'

***

Dit jaar bestaat de Anne Frank Stichting 25 jaar. De N.C.R.V. brengt in dit kader een projekt met als titel 'Dag Anne Frank'. Uit een persbericht terzake hetvolgende:

'Door toeval hoorden de makers van 'Dag Anne Frank' dat erin het Japanse Kyoto een Anne Frankkerkje staat. Kort daarna ontdekte men bovendien een bord in het Anne Frank Huis met de tekst 'The American Friends of Anne Frank'. Zodoende ontstond het drieluik Nederland, Amerika, Japan. 'Dag Anne Frank' laat op een indringende manier zien hoe de Japanners tegen hun oorlogsverleden aankijken. De gebeurtenissen in Hirosjima en Nagasaki blijken de gebeurtenissen in Pearl Harbor, tijdens het aanleggen van de Birma-spoorweg én in de vele Japanse gevangenkampen volledig te overschaduwen. De Japanse bevolking identificeert zichzelf met de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Dit verklaart waarom in Japan een kerkje staat ter nagedachtenis van Anne Frank. Het dagboek van Anne Frank behaalde er een recordverkoop.. Terwijl nationalistische oudstrijders in Japan 'de eer van het volk' willen herstellen door het oorlogsverleden categorisch te verzwijgen, poogt men de Japanse schoolkinderen via studie van Anne's dagboek enig historisch inzicht bij te brengen.'

***

Het interkerkelijk Contact in Overheidszaken (CIO) heeft op niet onduidelijke wijze het voorontwerpvan Wet Gelijke Behandeling afgewezen. Het CIO heeft tot taak de kerken te dienen met vooral juridische adviezen.

Nu heeft ds. C. B. Roos, praeses van de Hervormde Synode, op de tweede dag van de vergadering van de Nederlandse Hervormde predikantenvereniging hierop gereageerd met te zeggen, dat het spreken van beraden en organen van de kerk niet moet worden gezien als 'het spreken van de kerk'. We citeren het Hervormd Weekbulletin:

'Samen met een aantal andere kerken neemt de Nederlandse Hervormde Kerk deel aan het Interkerkelijk Vredesberaad (IKV), de Interkerkelijke Omroep Nederland (IKON) en het Interkerkelijk Contact In Overheidszaken (CIO). Wanneer deze beraden uitspraken doen of de IKON een bepaald programma uitzendt, betekent dat niet automatisch dat zo'n uitspraak of uitzending ondersteund wordt door de een of andere synodale goedkeuring of afkeuring. IKV, IKON en CIO hebben een relatieve zelfstandigheid, doen werk dat hun door de kerken samen is opgedragen en het globale beleid van deze organen staat min of meer regelmatig ter discussie in de synode. Het voert te ver, aldus ds. Roos, om iedere uitspraak of uitzending van een van deze drie voor rekening van de deelnemende kerken te laten komen. Er is sprake van een duidelijke verbondenheid, maar ook van een 'kritische distantie', die 'ons samen wakker houdt'. Juist die distantie geeft aan zo'n beraad of zendgemachtigde de ruimte om verkennend voorhoedewerk te doen en aanwezig te zijn op terreinen waar de kerk niet mag ontbreken.'

Er zit een duidelijke kern van waarheid in wat ds. Roos zegt. Het komt intussen echter wat merkwaardig over, dat, terwijl met name onze kerk al zóveel malen opgeroepen is afstand te nemen van uitspraken van IKON en IKV, nu opeens dit moet worden gezegd nadat CIO van zich liet horen, en nadat er zoveel protesten kwamen van 'diegenen, die het onjuist vonden dat in het voorontwerp de kerken een bijzondere positie innemen, omdat naar hun mening de kerk nooit de plaats mag zijn waar vrouwen, ongehuwd samenwonenden en homofielen ongestraft gediscrimineerd mogen worden'.

Terecht heeft ds. Roos gezegd ten aanzien van het spreken der kerk: 'Waar de één meent dat gesproken moet worden, wil de ander juist laten zwijgen en omgekeerd'.

In ieder geval wilde ds. Roos nu spreken naar aanleiding van de positiekeuze van het CIO. We wachten af hoe onze kerk nu spreken zal n.a.v. genoemde wet.

***

Onze welvaartssamenleving is een nieuwe uitdrukking armer. Veelvuldig wordt thans gesproken over sextoerisme. Landen als Thailand en de Philippijnen zijn hier bijzonder in trek.

De Young Women's Christian Association hield zich de laatste tijd bezig met 'het toerisme en de invloeden ervan op de ontvangende landen in de derde wereld'. Economisch en moreel wordt de bevolking van derde wereldlanden soms uitgebuit door bezoekers van het 'rijke westen'. Teken van morele armoede. Teken van voortgaande decadentie in een meer en meer geseculariseerde samenleving.

Uit het blad Contour, dat een speciaal themanummer wijdde aan 'Toerisme en de derde wereld', citeren we het volgende:

• 'Terwijl in januari de sneeuw-en hagelbuien nog door Nederland gierden, kwamen een aantal dagbladen al met de meest verlokkende toeristenbijlagen. Maak tijdig plannen voor uw zomervakantie! Ontvlucht het gure weer van Europa en meldt u in Marokko! En menig zakenman vlast op een reisje naar Taiwan of naar Thailand.

Want behalve dat de koks daar van wanten weten en de pagodes van Bangkok het aanzien alleszins waard zijn, staat in deze laatste stad ook nog het grootste massage-instituut van Azië, misschien wel van de wereld, zeven verdiepingen hoog, 216 rijk gestoffeerde kamers en tussen de 300 en 400 masseuses. Verder verrijzen overal hotels en restaurants in Azië en de toeristenindustrie ontwikkelt zich in een adembenemend tempo. Voorzover ik heb kunnen nagaan heeft geen europese kerk nog een herderlijk schrijven aan het uitdijende toerisme gewijd.' (J. M. Hoekstra).

• Toen de toeristen kwamen... zei de minister van Financiën: Het zal de economie een zetje geven de dollars zullen binnenstromen; zei de minister v. Binnenlandse Zaken: Het zal veel en gevarieerd werk verschaffen aan alle landgenoten; zei de minister van Cultuur: Het zal ons leven verrijken! Contact met andere culturen verbetert ongetwijfeld het levenspatroon; zei de man van het Hilton-hotel: We zullen een tweede paradijs voor U maken. Voor U zal het de dageraad van een fantastisch nieuw begin zijn.

Toen de toeristen kwamen... veranderden onze eilandbewoners in een grotesk carnaval, een twee-wekelijks spektakel. Toen de toeristen kwamen... legden onze mannen hun visnetten weg en werden hotelbedienden; onze vrouwen werden hoeren. Toen de toeristen kwamen... werd dat wat wij aan cultuur hadden weggeblazen en verkwanselden we onze zeden tegen zonnebrillen en popmuziek: heilige ceremonies verlaagden we tot goedkope, derderangs kijkspelen. Toen de toeristen kwamen... begon de inheemse voeding schaars te worden, gingen de prijzen omhoog, maar bleven onze lonen laag.

Toen de toeristen kwamen... kónden we niet langer naar onze stranden gaan. De hotel-manager zei: 'De inheemse bevolking verontreinigt de kust'. Toen de toeristen kwamen... werden de honger en de vuiligheid opzettelijk in stand gehouden als een voorbijgaand schouwspel voor klikkende camara's en een luxueuse kwetsing van het oog. Toen de toeristen kwamen... werd ons gevraagd onopvallend, maar vanzelfsprekend als ambassadeur op te treden. Altijd te glimlachen en beleefd te zijn. Altijd de verloren bezoeker de weg te wijzen... konden we hun maar toewensen, wat we werkelijk willen; konden we hen maar letterlijk naar de maan wensen!

Vertaling van een gedicht van Cecil Rajendra: 'When the tourists flew in'. Uit: 'Third World Tou­rism', C.C.A., Singapore.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen