Pleidooi voor kerkelijke koersveranderingen

Het hoofdbestuur van de Confessionele Vereniging gaf, mede uit naam van de besturen van de Gereformeerde Bond, de kring van Vrienden van dr. H. F. Kohlbrugge en het Hervormd Beraad Vredesvraagstukken, een 'Pleidooi voor een kerkelijke koersverandering' uit, gericht 'Aan de Nederlandse Hervormde Kerk, aan de leden persoonlijk en aan de kerk in al haar geledingen'. Uit deze brochure geven we de volgende passages door:

Gevaarlijke verschuiving

Onze kerk loopt ernstig gevaar het evangelie van Jezus Christus in te wisselen voor een politieke ideologie. Over de hele linie van het kerkelijk leven voltrekt zich een verschuiving van het centrum van de blijde boodschap van genade, geloof en bekering naar de omtrek daarvan: de politieke solidariteit met armen en verdrukten. Wij constateren deze verschuiving in de theologische opleiding, in de visie op zending en werelddiakonaat, in de vorming van de jeugd, in de verklaringen die de synode laat horen op politiek en maatschappelijk terrein en in de publiciteitsorganen die onze kerk (soms in samenwerking met andere kerken) ten dienste staan. Wij erkennen dat er, vanuit de diakonale opdracht aan de kerk, van ons een oprecht en daadwerkelijk medeleven mag worden verwacht met hen die maatschappelijk in de knel zijn geraakt, die politiek niet in tel zijn en die onder ideologische terreur moeten leven, zoals wij zelf, in onze nood, ook steeds gesterkt worden door het concrete medeleven van anderen. Ons past eveneens de erkenning dat wij in het verleden voor deze kanten van de menselijke werkelijkheid als kerk te weinig aandacht hebben gehad. Maar als reactie hierop lopen wij nu het risico een solidariteitsideologie te gaan propageren, in plaats van de heerschappij van de levende God te proclameren. Wij geloven en belijden immers dat Gods koningsheerschappij in Jezus Christus voor de hele wereld is aangebroken, dat deze heerschappij door de Heilige Geest steeds opnieuw gestalte krijgt in het leven van mensen en volken en gericht is op het komende Koninkrijk, waar God zal zijn alles in allen.

Armen en verdrukten

Onze grootste zorg is dat door deze verschuiving aan de armen en verdrukten het voornaamste wordt onthouden. Op deze wijze krijgen zij stenen voor brood. Waar Gods koningsheerschappij aanvaard wordt, zal aan armen en verdrukten maximaal recht worden gedaan. Het is immers deze God 'die de verdrukten recht verschaft, die de hongerigen brood geeft' (Psalm 146). Hun bloed is kostbaar in zijn oog (Psalm.72). In plaats van de oproep tot aanvaarding van Gods souvereiniteit over ale mensen, groepen, volken, rassen en klassen, wordt, ook door kerkelijke woordvoerders de klassenstrijd aanbevolen als een effektieve weg tot bevrijding. Daar komt het in allerlei soorten 'Bevrijdingstheologie' in feite op neer. In dit schema wordt de wereld eenvoudigweg in twee kampen verdeeld en kiest de kerk vóór de onderdrukten en tégen de onderdrukkers. Dat er in onze maatschappij belangentegenstellingen bestaan, die, soms onvermijdelijk, op het scherp van de snede worden uitgevochten, is een bekend verschijnsel. Wat ons verontrust is, dat het klassenstrijdmodel steeds meer de plaats gaat innemen van de mogelijkheden die de levende God schept in mensen en in de samenleving, wanneer mensen zich door Zijn Woord en Geest laten leiden. Hierbij realiseren wij ons tevens, dat het leven niet opgaat in kwesties van klasse-tegenstellingen of politiek-maatschappelijke strukturen. Elk streven om vanuit menselijke verontwaardiging en idealisme met gebalde vuisten recht te doen aan armen en verdrukten, heeft grote kans uit te lopen op nieuwe vormen van onrecht. Zowel de geschiedenis van de dekolonisatie als de geschiedenis van de kommunistische overheersing in Oost-Europa en het Verre Oosten, verschaffen een overvloed aan bewijs voor deze stelling. Er is geen evangelie van de armen. Er is alleen maar een evangelie voor mensen, armen en rijken, omdat wij allen zondaars zijn. Wie strukturele veranderingen nastreeft zonder de fundamentele veranderingen in mensen, die voortkomen uit de aanvaarding van Gods koningsheerschappij over het hele leven, die is alleen maar bezig het ene onderdrukkende systeem te vervangen door een ander. Die is bezig met een christendom zonder kruis. Wie de armen alleen maar economische en politieke macht wil geven en niet in de eerste plaats een Redder die hen op Zijn wijze wil verlossen van alle vormen van armoede, die doet de armen tekort. Wie niets anders wil dan de rijken hun economische en politieke macht ontnemen en verzuimt hen in aanraking te brengen met de levende God, die hen kan leren goede rentmeesters te zijn, die doet de rijken en armen tekort. Wie vindt dat de rijke zich bekeren moet, maar de arme niet, die heeft van bekering een eenzijdig wettisch voorschrift gemaakt. Gods genadige oproep tot bekering geldt immers iedereen! Daarom zal het evangelie van genade en bekering intensiever gepredikt moeten worden en door ons allen meer met ons hele hart moeten worden aanvaard. Het evangelie zal de machtigen geen vrij spel geven, noch de machtelozen in de steek laten. Het zal de armen niet alleen nieuwe vrienden geven, maar hen ook vrijwaren voor haat en verbittering en hun strijdmiddelen verschaffen die de ziel niet bederven en hen niet drijven in de armen van een armzalige materialistische ideologie. Allen die het evangelie geloven zijn ook geroepen mee te werken aan rechtvaardiger en doelmatiger maatschappelijke structuren. Dat is niet het privilege van één klasse, maar ons aller verantwoordelijkheid. Het woord van Groen van Prinsterer: 'Tegen de revolutie het evangelie' heeft nog niets aan actualiteit ingeboet (...) Intussen dreigt door de ideologiscfie verminking van het evangelie het gevaar dat de kerk een alles overheersende nadruk gaat leggen op de omwenteling van politieke en maatschappelijke strukturen en dat de kerk de overheid voor deze revolutionaire kar wil spannen.

Verdeelde wereld

Niet alleen de Nederlandse Hervormde Kerk, maar ook de Raad van Kerken in Nederland en de Wereldraad van Kerken blijken in het gesignaleerde proces van verideologisering betrokken te zijn. Wanneer het schema van de klassenstrijd geprojekteerd wordt op het grote scherm van de recente wereldgeschiedenis, dan kan men konstateren dat er, ook van kerkelijke zijde, banvloeken geslingerd worden naar het Westerse kapitalisme en militarisme en naar het verfoeilijke Zuidafrikaanse apartheidsrégime, maar dat er slechts op fluistertoon kritiek wordt uitgeoefend op de onderdrukking in de communistische landen. Een van de meest tragische aspecten van het bevangen zijn in dit ideologische schema is, dat juist dit schematische denken het verdeeld zijn van de wereld in tegenover elkaar staande 'kampen' versterkt. De huiveringwekkende bewapeningswedloop is alleen maar het militaire aspect van dit denken in 'kampen'. Wanneer de kerk niet zelf uitbreekt uit haar ideologische bevangenheid in het klassenstrijdschema, zal hij niet in staat zijn de volkeren der wereld op dit punt een uitweg te wijzen en geen bijdrage kunnen leveren aan het terugdringen van de bewapeningswedloop. Zonder een fundamentele koerswijziging in theologie en beleid, die, onder Gods zegen, kan leiden tot vermindering van de grote tegenstellingen in de wereld, zal bijvoorbeeld de oproep van onze synode tot 'denuclearisering van Nederland' de oplossing van het kernwapenvraagstuk geen stap naderbij brengen. In dit stadium zal een dergelijk beleid Nederland en Eu­ropa alleen maar openstellen voor militaire, politieke en ideologische chantage van de kant van de Sovjet-Unie. De intensieve wijze waarop de leiding van onze kerk, in samenwerking met het I.K.V., dit standpunt aan de man probeert te brengen, heeft alles weg van een grootscheepse propagandacampagne en is alleen in naam nog maar een 'dialoog'. Wij menen ernstig bezwaar te moeten aantekenen tegen deze morele druk op het kerkvolk en het Nederlandse publiek, waarbij de gewetens wgrden gebonden aan één aanvechtbare politieke stellingname (...).

Een nieuwe koers

Moge onze kerk behoed worden voor de invloed van de zogenaamde materialistische exegese, die het evangelie van Gods vrije genade inkapselt in een aktivistische, louter aardse bevrijdingsideologie. In deze manier van bijbellezen is de eeuwige en heilige God alleen nog maar de passie achter het streven naar sociale gerechtigheid, is Zijn Zoon Jezus Christus alleen nog maar een voorbeeld voor een revolutionaire élite en worden mensen alleen nog maar ingeschakeld bij de omverwerping van de politieke en maatschappelijke orde. Omdat de kerk weert wat haar belijden weerspreekt, zal ze deze 'theologie' onomwonden van de hand moeten wijzen. Maar belangrijker dan deze afwijzing van een dwaalleer is de terugkeer tot trouw aan het zuivere evangelie van Gods koningsheerschappij over het hele leven, waarvan het verzoenend sterven en de opstanding van Jezus Christus het centrum vormen en dat door de Heilige Geest gestalte krijgt in deze wereld met het oog op het Rijk dat komt. In dat evangelie zijn mensen méér dan strijders voor aardse gerechtigheid. Evangelisch gezien ligt de waarde van mensen niet in hun bruikbaarheid en strijdvaardigheid voor aardse doeleinden op zichzelf, maar in het eeuwigheidsperspectief van Gods genade. Vanuit dat perspectief is er ook een opdracht voor deze wereld. Maar de grootste schat die mensen wordt aangeboden is een persoonlijk aandeel in de liefde Gods, welke is in Christus Jezus onze Heere, de enige troost in leven en in sterven. In en vanuit de kerk mag deze liefde verkondigd, ontvangen en doorgegeven worden. Daarom spreekt dit evangelie zondaars vrij en vraagt het tegelijkertijd van hen een algehele overgave aan de trouw, de liefde en de leiding van God. Het vraagt het opnemen van ons kruis, in de navolging van Christus, wiens liefde alle menselijke verhoudingen te boven gaat (Lukas 14 : 27). Dit vrijsprekende en oproepende Kruis-evangelie kan niet vervangen worden door het ijveren voor maatschappelijke en politieke structuurveranderingen. Deze ijver dreigt voor velen een surrogaat te worden voor het ontvangen en doorgeven van de enige Waarheid die waarlijk vrijmaakt, en van het enige Brood dat waarlijk spijs is en gegeven is voor het leven der Wereld (Johannes 6 : 51).

De brochure is verkrijgbaar door storting van ƒ 1, 50 (per ex.), ƒ 5, - (5 ex.), ƒ 8, - (10 ex.) op gironummer 340246 t.n.v. mevr. S. H. W. Rietveld-Koster, Barwoutswaarder 128, 3449 HR Woerden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen