Bekering binnen een persoonlijke relatie

Een impressie van het Israël-seminar-1982

Donderdagmorgen 6 mei hield prof. David Hartman een lezing in het kader van het Israëlseminar, een lelzing die zou gaan over 'bekering in klassiek-joods denken'. Prof. Hartman werkt op zijn eigen instituut aan de problemen die verbonden zijn aan het in praktijk brengen van de rabbijnse leefregels (halacha) in de samenleving van vandaag, die daar zo'n eind van vervreemd is.

Vanuit de definitie van bekering die prof. Hartman gaf, zullen in het kort zijn voornaamste gedachten weergegeven worden. De definitie luidt als volgt: bekering (teshuva) is de poging om de relatie, die betekenis en richting geeft aan je leven - ten diepste aangegeven in de bijbelse geboden (mitzwa) - te herstellen. Drie punten zijn van belang:1. Het gaat om een persoonlijke relatie; 2. Er is sprake van geboden; 3. Het gaat om een poging de relatie te herstellen.

Persoonlijke relatie

Het eerste punt kunnen we begrijpen vanuit de scheppingsgedachte. Heel de wereld, de kos­mos is door God persoonlijk tot stand gebracht. Alleen door Zijn persoonlijke wil bestaan wij. Deze hele brede cirkel waarbinnen we over een relatie kunnen spreken, wordt versterkt door twee kleinere relatiecirkels. Voor het volk Israël gaat het in de eerste plaats om de verlossing uit Egypte. Hier handelt God opnieuw, doordat Hij het volk verlost van onderdrukking en uitbuiting. We kunnen spreken van een sociale verhoging. Tenslotte geeft God als allerpersoonlijkste band met Zijn volk Zijn geboden aan het volk op de Sinaï. Hier geeft God Zijn wil tot het bestaan van het volk Israël door normatieve, bindende regels (de geboden waarvan in de definitie sprake was).

Geboden

Nu moet in de tweede plaats de vraag gesteld worden wat ten aanzien van de geboden precies verwacht moet worden. Geboden geven ons een taak. Prof. Hartman: het gaat in ons leven om de richting waarin we voortgaan en het doel dat we voor ogen hebben. Daarbij draait alles om de relatie met God, aangegeven in de geboden als uitdrukking van Zijn wil. Juist omdat God Zich zo duidelijk aan Zijn volk verbonden heeft in het verleden (Sinaï), kunnen we altijd weer binnen die relatie leven en telkens weer vooruit lopen op het herstel van de relatie.

Poging tot herstel van de relatie

Daarmee komt het derde punt aan de orde: bekering is de poging om de (verbroken) relatie te herstellen. Twee belangrijkste constate-ringen zijn in dit verband: 1. God is een persoonlijk God; 2. We hebben te maken met een natuurlijke gang van de wereld. Tussen deze twee gegevens ontstaat een spanning. De persoonlijke relatie met God wordt niet meer gevoeld of gewild. Bovendien lijkt het alsof door de natuurlijke voortgang van de geschiedenis, God Zijn volk verlaten heeft. Denk alleen maar aan de afschuwelijke ervaringen rondom de tweede wereldoorlog. Toch blijft het gaan om de vraag: hoe kunnen we leven met een persoonlijk God die we liefhebben, op grond van zoveel teleurstellingen? Het antwoord op deze vraag ligt al opgesloten in de eerste twee punten. We kunnen altijd terugvallen op de relatie, het verband (schepping, Egypte, Sinaï) dat God zelf gewild heeft. Prof. Hartman gebruikte het beeld van een huwelijk, dat veertig jaar stand kan houden, niet omdat de band zo goed is, maar omdat man en vrouw vasthouden aan een eenmalige zeer diepe liefdeservaring in het begin van hun verkerings­tijd en zodoende blijven vertrouwen op het herstel van de echte liefdesband.

Slotopmerking van prof. Hartman: ik probeer op mijn manier gestalte te geven aan de geweldige rijdommen in de Joodse traditie. Als u ooit nog eens spreekt over een farizeeër, denkt u dan aan mij als levende representant. Dat zou het beeld van een farizeeër aanzienlijk positiever kunnen maken.

Onze vragen

Tot zover de lezing. In het kort stellen we een paar vragen die de lezing zou kunnen oproepen.

1. Wordt ons leven volkomen bepaald door het doel dat we eraan geven? Moeten we ook niet rekening houden met ons, 'zijn' op zich, zonder direkt uit te gaan van de relatie die aanwezig is?

2. De lezing is gebaseerd op de verbondenheid met een persoonlijke God, Die als het ware binnen het volk Israël op 'natuurlijke' wijze bestaat. Worden wij daarbij ingelijfd? Ons volksbestaan, ons gemeenschap-zijn wordt niet gedragen door de uittocht of de geboden op de Sinaï.

3. De hoop en de beloften vallen hier volkomen weg. Maan het gaat toch om méér dan alleen datgene wat God van ons verlangt hier en nu?

W. van Weelden,

K. van der Scheer.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen