De maskers waren al af

Het IKV haalde afgelopen week weer eens ruimschoots de publiciteit, tot genoegen ongetwijfeld van velen, tot ongenoegen van minstens zovelen, gezien de wijze waarop de publiciteit werd bereikt. Het ging als volgt. Het Interkerkelijk Vredesberaad kwam met een folder uit. Op de voorkant stond: 'Ga stemmen... tegen nieuwe kernwapens in Europa' . Een tekening van een persoon, die kennelijk een raket het land uittrapt, voltooide de voorpagina.

Op pag. 2 heet het: 'Op 8 september zijn er verkiezingen. En die verkiezingen - zegt de tekst vervolgens - zijn van wezenlijk belang of er wel of geen nieuwe kernwapens in ons land geplaatst gaan worden.' Als er na de verkiezingen een CDA-VVD kabinet komt staat het vast, dat dit kabinet zich sterk zal maken voor plaatsing van kruisraketten in ons land. Maar, zegt de folder, de komende regering moet van haar optreden af 'nee' zeggen tegen de plaatsing van kruisraketten in ons land. Verder zal de nieuwe regering ook beslissingen moeten nemen over de F-16 straaljager en het Orion patrouillevliegtuig, uitgerust met atoombommen.

Er moet nu tegen dit alles 'nee' gezegd worden en daarom - laatste omlijnde regels van de folder aan de binnenkant - : 'Gaan stemmen is een eerste stap om de nieuwe kernwapens tegen te houden.

Plaats daarbij het rode potlood tegen de plaatsing van nieuwe kernwapens.

De vredesbewegingen versterken is de volgende noodzakelijke stap'.

Dan krijgt de lezer, die tenslotte omslaat naar de laatste pagina, hulp voor het uitbrengen van zijn stem. We nemen het letterlijk over. Duidelijker kan het niet: ga stemmen tégen kernwapens; op 8 september zijn er verkiezingen en wij geven u aan welke partijen tegen de kruisraketten zijn en tegen de nucleaire taak voor F-16 en Orion. De IKV 'verkiezingsfolder' zegt gewoon: mensen ga stemmen op PvdA, PSP, PPR, CPN of EVP (het geharrewar binnen de PvdA over die kruisraketten laat men gemakshalve maar buiten beschouwing).

Lont

Geen wonder dat de lont in het kruitvat kwam. In een debat tussen drs. C. H. Couprie (Tweede Kamerlid voor het CDA) en Mient Jan Faber (secretaris van het IKV) zei eerstgenoemde dat het IKV verraad had gepleegd door zo'n (links) stemadadvies te geven en door één punt uit het geheel van de problemen van vandaag zó te isoleren, dat daar de partijen op worden vastgepind en de lezers daarover worden ingelicht, met voorbijzien van andere even belangrijke kwesties.

Mient Jan Faber sputterde tegen dat het niet om een stemadvies ging maar gewoon om een folder, die de mensen probleembewust wil maken ten aanzien van de kruisraketten in het bijzonder en de kernwapenproblematiek in het algemeen. Wie neemt dat overigens serieus? De folder is zo opgesteld dat duidelijk naar een stemadvies wordt toegewerkt.

Geschrokken(? ) van de heftige reacties in het land stuurt hèt IKV - sinds 17 augustus - een brief bij aangevraagde folders.

'Ten overvloede wellicht wil ik u er graag op wijzen dat in deze folder het accent ligt op de toekomst. De verwachting wordt er in uitgesproken dat in het geval van een komende CDA-VVD regering, de zgn. middellange afstandsraketten ook in ons land geplaatst zullen worden. Vervolgens wordt een appèl gedaan op de kiezer 'tegen de nieuwe kernwapens' te stemmen.

Daarmee is nog niet gezegd dat men dus niet op het CDA moet stemmen; ook in het CDA zijn er mensen die alles doen om de plaatsing van deze raketten uit te sluiten. Wij vinden echter wel dat er mi gekozen moet worden (tegen die raketten), een wegschuiven van de beslissing is niet langer verantwoord.

De laatste jaren hebben ons stap voor stap dichter bij plaatsing gebracht; daar hebben die onderhandelingen in Geneve naar ons inzicht eerder toe bijgedragen dan aan afgedaan.'

Deze brief verandert niets aan de zaak. Bedoeld was niet dat men niet op het CDA moet stemmen, maar dan kennelijk ook weer op die mensen die tegen plaatsing van de kruisraketten zijn. Het IKV zegt gewoon: stem op ons eigen gelijk!

De maskers af

Heeft het IKV thans de maskers afgeworpen? Die waren al afgeworpen! Bij de anti-kernwapendemonstratie in Amsterdam mochten ook alleen mensen van IKV's eigen gelijk spreken. Ook toen werd het CDA uitgesloten. Alsof diegenen, die het IKV standpunt niet delen, zo graag met raketjes spelen en zo graag oorlog willen en helemaal niet onder de indruk zijn van de gruwel van de moderne bewapening. Wie zou niet huiveren? Me dunkt dat het ook niet aangaat hier politici - die naar eer en geweten handelen en beslissen - het pistool op de borst te zetten. Wie weet hier het laatste woord? Maar de leuze van het IKV is: frisz Vogel oder verdirb! Aanvaard je ons standpunt niet dan ben je geen vredestichter. Slechts de geschiedenis zal echter leren wie de ware vredestichters waren.

Mient Jan Faber c.s. hebben natuurlijk vooraf best geweten dat hun folder brede kringen in het water van ons volksleven zou opleveren. Een beetje toelichting en vergoelijken achteraf past dan best bij de strategie. Het effect is reeds bereikt. De media zijn losgebrand. En het volk weet het intussen: IKV zegt 'links stemmen'. Zo'n briefje achteraf, of een toelichting dat het geen stemadvies was, doet niets meer.

De maskers waren al af, schreef ik. Het IKV is een notoire partijganger en dan partijganger van links. Men is bij het IKV politiek zó eenkennig gericht op de kernwapenpolitiek en kiest daarin nog een zó éénkennige opstelling, dat de andere grote politieke problemen van vandaag er niet meer toe doen. Hoe een partij denkt over andere ethische vraagstukken, abortus, euthanasie, subsidiebeleid inzake culturele zaken, huwelijk en gezin, andere samenlevingsvormen, de kerk en haar roeping, de problematiek in de Derde Wereld of achter het ijzeren gordijn, het doet er allemaal niet toe: links stemmen, zegt het IKV.

De CPN hoort er ook bij, het atheïstisch uitgangspunt van het communisme ten spijt (dat laatste staat nog te bezien, zei overigens een naïeve Mient Jan Faber tegen Couprie). Het IKV heeft de euvele moed een communistische partij aan te bevelen boven een confessionele.

De maskers waren al af, maar misschien ontdekken velen het nu pas. Wat moeten christenpolitici in de confessionele partijen, die tot heden sympathie hadden voor het IKV thans denken van dit interkerkelijk beraad, dat zó autonoom meent te zijn, dat het een 'interkerkelijk' stemadvies meent te kunnen uitbrengen en zó autoritair is, dat het eigen gelijk nauwelijks meer ter discussie staat, zodat de politiek maar onder dat juk door moet?

Wat doet het moderamen?

Tegelijk met het publiek maken van de folder van het IKV, zond het moderamen van onze Generale Synode een schrijven aan kerkeraden en predikanten (gedateerd 9 augustus). Ik ga ervan uit dat het moderamen geen voorkennis heeft gehad van de folder van het IKV en dat de brief van het moderamen gereed was voor de publicatie van die folder. Het moderamen zet in zijn brief eerst uiteen hoe de pastorale brief van de Hervormde synode in 1980 over de kernbewapening tot stand kwam. We laten nu een deel van de tekst van de brief volgen:

'Deze pastorale brief kan geen afsluiting van de bezinning zijn. Het hoort integendeel tot de onvervreemdbare taak van de kerk in deze tijd om de aandacht te vestigen op het kernwapengevaar, dat de wereld bedreigt. Ook het Centrale Comité van de Wereldraad van Kerken heeft de kerken over de gehele wereld opgeroepen om deze zaak tot een onderwerp van brede discussie te maken.

In deze brief, die wij nu aan u schrijven vragen wij uw medewerking voor het houden van een collecte voor het vredeswerk van de kerk. Het liefst op een van de twee zondagen, die binnen de vredesweek vallen. Uit de opbrengst van deze collecten betalen wij o.a. de kosten van de IKV-campagne, voorzover het de bijdrage betreft die aan de Hervormde Kerk wordt gevraagd. Voor het jaar 1981 bedroeg dat ƒ 39.000, - en voor 1982 wordt gevraagd ƒ 40.880, - .

Laten we nog even duidelijk uiteenzetten hoe het zit met de bijdrage der Kerk aan het IKV. Bij de oprichting verklaarden de negen samenwerkende kerken zich bereid de secretariaatskosten voor hun rekening te nemen. Het aandeel van de Hervormde Kerk is dit jaar ƒ 52.000, - . Dit bedrag is opgenomen in het centrale budget van onze kerk. Dit geld wordt dus niet betaald uit de Generale Kas, die bestemd is voor het werk ten dienste van de plaatselijke gemeenten. Daarnaast worden echter ook bijdragen gevraagd, die speciaal bestemd zijn voor de bovengenoemde campagne ' 'Help de kernwapens de wereld uit, om te beginnen uit Nederland'. Daarover schreven wij in de vorige alinea. Het is ons natuurlijk niet onbekend, dat de standpunten en de publicaties van het IKV niet onweersproken zijn gebleven, ook niet in de Hervormde Kerk. Dat hangt naar onze mening ook daarmede samen, dat er geen discussie kan ontstaan wanneer iedereen het met de ander volkomen eens is. Belangrijk is echter dat iedereen met kracht zoekt naar het juiste inzicht, het juiste standpunt, in deze benauwende en de wereld bedreigende vraagstukken.

Dat er intensief wordt gezocht is iets dat wij mede aan het IKV hebben te danken. Daarom ondersteunen wij dit beraad van harte en vragen u dan ook uw medewerking te geven aan deze collecte voor het vredeswerk, die bestemd is om te voldoen aan wat er aan geldelijke bijdrage van de Hervormde Kerk wordt verwcht.'

Ons commentaar

1 Ervan uitgaande dat de brief van het moderamen geschreven was vóór dat de folder van het IKV verscheen, blijft recht overeind staan dat de brief van het moderamen nauwelijks verwoordt hoe de zaken ten aanzien van het IKV in de hervormde synode liggen. Natuurlijk kan het moderamen het IKV niet afvallen. zolang de synode dat niet officieel heeft gedaan en de Hervormde Kerk mede participeert in het IKV. Maar slechts de uitdrukking, dat het natuurlijk niet onbekend is, dat de standpunten en de publicaties van het IKV niet onweersproken zijn gebleven, is toch geen adequate weergave van de grote spanning, die er telkens weer op de Hervormde Synode is, wanneer het IKV aan de orde is? En wat te denken van de snel groeiende invloed van IC-TO en het Hervormd Beraad voor Vredesvraagstukken? Mag het moderamen dit alles negeren en op deze wijze, ook als het gaat om collecteren, extra aandacht vragen voor het IKV?

2 Er weer van uitgaande dat de brief van het moderamen geschreven was voordat de folder van het IKV verscheen, rijst de vraag of het moderamen niet verplicht is te reageren op wat het IKV nu heeft gedaan. Het IKV gaf een (impliciet) stemadvies. Dat stemadvies werd gegeven door een orgaan, waarin de Nederlandse Hervormde Kerk participeert. De brief van het moderamen sluit aan bij de pastorale brief van 1980. De vraag luidt nu: vindt het moderamen dat de consequentie van de Pastorale brief van 1980 een stemadvies is, als thans door het IKV, die óók voor die brief verantwoordelijk was, is gegeven?

Het moderamen is dunkt ons verplicht om thans duidelijkheid te scheppen. Velen zijn in verwarring. De commissie geldwerving heeft dezer dagen laten weten dat de Pastorale Brief van 1980 van invloed is geweest op de dalende inkomsten van onze kerk. Moet de kerk thans opnieuw mensen van zich vervreemden door genoegen te nemen met een stemadvies van een kerkelijk orgaan, waarvoor zij medeverantwoordelijk is? En moet de kerk thans óók mensen van zich vervreemden, die zich voor God in hun geweten gebonden weten in hun bezig zijn in de confessionele politiek en diegenen, die zich vaak om God noch gebod bekommeren in niet-confessionele partijen, in de kaart spelen?

Waar blijft nu het theocratisch geluid van de kerk? Het zal zijn, dat zó niet gesproken wordt naar het Woord, er geen dageraad is. Moderamen, laat de schapen waarover u herder bent, thans niet in de kou.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen