Het IKV als mantelorganisatie van ‘klein links’

Niet velen in onze kerk hebben er aandacht aan geschonken dat de man die namens de Nederlandse Hervormde Kerk lid is van het Interkerkelijk Vredes'beraad', drs. L. J. Hogebrink, indertijd heeft gepleit voor subsidie aan het Palestina-comité. Hogebrink deed dat in zijn kwaliteit van vertegenwoordiger van wederom de Nederlandse Hervormde Kerk in de inmiddels in opspraak geraakte Nationale Commissie Ontwikkelingssamenwerking (NCO). Dit gegeven is interessant. Van de politieke partijen neigden alleen CPN en PSP naar een dergelijk standpunt. Het Palestina-Comité kwam nog niet zo heel lang geleden in de publiciteit toen de rechter enkele van de publicaties welke onder auspiciën van dit Comité werden verspreid, wegens hun antisemitische inhoud scherp afkeurde.

Het overgrote deel van het 'beraad' in het IKV bestaat uit leden en/of sympathisanten van wat wel klein links wordt genoemd: CPN, PSP, EVP, PPR. Van een partij als het CDA moet men in de kring van het IKV niets hebben. Die groepering, zo wordt vrij algemeen geredeneerd en gedacht, zeker bij het kader, dat in Den Haag en in de kernen de dienst uitmaakt, heeft het Evangelie ingeruild voor de afgoden. Voor iemand als Mient Jan Faber is zelfs de PvdA niet radicaal genoeg. Uit de uitspraken die hij vorig jaar heeft gedaan, kan min of meer worden afgeleid dat hij wel op één van de kleinere linkse partijen - PPR of PSP - zal stemmen, al werd dit vorig jaar - toen ik er navraag naar deed - tegenover mij door de IKV-medewerker die mij te woord stond, bevestigd noch ontkend. Mij werd - het was toen verkiezingstijd 1981 - te kennen gegeven dat 'het er niet toe doet' wat de heer Faber stemde. Maar uit dit alles bleek dat het IKV bij de verkiezingen van vorig jaar zich zelfs tegenover de PvdA opstelde, toen het zogenaamde voorbehoud van Den Uyl door partijbestuur en - na veel moeite - ook door congres was aanvaard.

In mijn boek Vlucht uit de vrijheid? Handreiking bij de discussie met het IKV (BV Uitgeverij De Banier, Utrecht), is een hoofdstuk gewijd aan de politieke voorkeuren van het IKV (blz. 22-50). Het recente stemadvies heeft mijn stelling bevestigd, namelijk dat het IKV in feite het meest affiniteit heeft met de kleine linkse partijen, sinds kort aangeduid als 'klein links'. Dit werd al in 1980 eerlijk erkend door de voorzitter van de PvdA, Max van den Berg: 'We moeten eerst constateren, dat er geen grote partij in Nederland is die zo dicht bij het IKV staat, als de PvdA. Andere partijen staan er ver vanaf en het CDA staat er lijnrecht tegenover. Waarbij ik aanteken dat PPR en PSP dichter bij het IKV staan' (Hervormd Nederland, 11 oktober 1980).

Tijdens de verkiezingen van 1976 had het IKV een 'Kieswijzer' doen circuleren, die naar tekst en inhoud eerder afkomstig leek te zijn van één van de partijbureaus van PPR, PSP, of CPN. Het denken van veel politieke partijen komt overeen met de opvattingen die de Boerenpartij erop nahoudt, zo werd gesteld, maar 'er zijn enkele partijen die aan het eind van de doodlopende straat hinderlijk blijven wachten' - genoemd worden PSP, CPN en PPR. NRC-Handelsblad had voor de 'Kieswijzer' geen goed woord over: 'Het probeert de lezer in een bepaalde richting te sturen... In de inleidingen regent het schimpscheuten op alle partijen, behalve de PPR, de PSP en de CPN' (7 januari 1977). In feite was de hele 'Kieswijzer' een verkapt stemadvies op klein links. Vorig jaar waagde het IKV zich ook niet aan een openlijk stemadvies. Het gebeurde, evenals in 1976, bedektelijk, hoewel iedereen op zijn klompen kon aanvoelen dat de IKV-top zeer vijandig tegenover niet-linkse politieke partijen stond. De 'Kieswijzer' die in 1981 werd uitgegeven, was een folder - boekjes en brochures worden doorgaans slecht gelezen, zo was de ervaring uit 1976 - waarin werd gezegd dat het uitbrengen van een stem op 26 mei op zich niet voldoende is 'ook al wilt u dit keer uw stem meer nog dan voorheen (!) laten bepalen door de vraag of de partij van uw keuze de verwijdering van kernwapens tot een belangrijk punt van' haar verkiezingsprogramma heeft gemaakt'. De partijen die daarover het duidelijkst waren, waren wederom CPN, PPR en PSP en ook de zojuist ontstane Evangelische Volkspartij (die onder andere opneming van abortus in het ziekenfondspakket bepleit en die dus - ondanks de misleidende naam - niet in verband mag worden gebracht met de Evangelische Omroep of de Evangelische Alliantie).

Bij de laatste verkiezingen gaf hèt IKV een onomwonden stemadvies: 'Een eventuele CDA-VVD-regering brengt de komst van de kruisraketten dichterbij'. 'Als er op basis van de verkiezingsuitslag een regering van CDA en VVD kan komen, dan krijgen we te maken met een kabinet dat zich sterk zal maken vóór de plaatsing van kruisraketten in ons land.' 'Waar het ons om gaat, is dat de komende regering vanaf het begin van haar optreden nee zegt tegen de plaatsing van kruisraketten in ons land.' 'Wilt u de kruisraketten niet, ga dan in ieder geval stemmen en houdt vooral rekening met de kernwapens.' Wie dit geen stemadvies noemt moet maar eens aangeven wat dan wel een stemadvies is. Toegegeven, de actie richt zich vooral tegen de kruisraketten. Maar in feite is het hele 'stemadvies' ingegeven vanuit veel radikalere opvattingen, want als het IKV de slag om de kernwapens in ons land wint, zal het niet ophouden met acties en leuzen. Het IKV staat in feite een andere maatschappij voor, en wel een socialistische maatschappij.

Typerend voor het socialisme en het marxisme is dat het kwaad wordt gezocht, niet in de mens, maar in de omstandigheden waarin de mens verkeert - zijn omgeving, de economische en maatschappelijke structuren, enz. Marx zei het al: 'Het menselijke wezen is het geheel der maatschappelijke verhoudingen' (Thesen über Feuerbach). Niet de mens maakt de maatschappij, maar: hoe de maatschappij is, zo is de mens. Verander dus de maatschappij, door acties en desnoods door revolutie, en ziedaar, ook de mens zal anders worden. Op soortgelijke wijze redeneert het IKV en in feite de vredesbeweging als geheel. Het kwaad zit in de wapens, vooral in de kernwapens. Schaf deze wapens af en het probleem van oorlog en geweld is opgelost. Het is deze filosofie die vooral in de kringen van PSP, PPR en EVP ingang heeft gevonden. NRC-Handelsblad columnist mr. J. L. Heldring heeft dit denken indertijd scherp geanalyseerd en ontrafeld. Hij wijst erop dat volgens deze opvatting een man als Hitler niet de oorzaak van de Tweede Wereldoorlog was, maar de militair sterke mogendheden die Hitler dwongen zijn bewapening op te voeren (NRC-Handelsblad, 8 december 1981). Mogelijk ziet men in de kring van het kleine links en het IKV in de Verenigde Staten dan ook een groter gevaar dan in de Sovjetunie.

De opvatting dat het kwaad in de wapens, en niet in de in zonde gevallen mens, schuilt, strijdt met de elementairste opvattingen van die ons in de Reformatie zijn meegegeven. Zij die zulke opvattingen verbreiden, staan veraf van de bijbelse en reformatorische leer aangaande de mens en de oorsprong van het kwaad in deze wereld-De oplossingen die zij aandragen kunnen dan ook niet leiden tot een beter of vreedzamer wereld.

Soms neemt men in de kring van het IKV zijn toevlucht tot methoden die men alleen van communisten zou verwachten. In communistische landen is de pers gedwongen de waarheid en de werkelijkheid te verdraaien. Wie zich laat interviewen dooreen communistisch blad zal vaak ontdekken dat zijn woorden geheel naar de partij-opvattingen worden gere­ digeerd.

Onlangs had ik een debat met Mient Jan Faber, de algemeen IKV-secretaris, voor de gemeenteraad van Brielle. Onderwerp was 'gemeenten en kernwapens'. Ik had daar uitgesproken dat het IKV een soort linkse elite vertegenwoordigt die uitgaat van een 'algemene wil' - democratie a la Rousseau - in feite, zo voegde ik er nog aan toe, een buitengewoon totalitaire vorm van democratie. Op het totalitaire karakter van Rousseau's model (de 'algemene wil' bepaalt wat er moet gebeuren, maar wat 'algemene wil' is maakt in feite een elite uit) is door Jan Mirejovsky al gewezen (dissertatie Totalitaire vrijheid), zodat ik hier niets nieuws en ook niets omstredens heb beweerd. In de IKV-minibrochure Kernwapens en gemeentepolitiek, uitgegeven ter gelegenheid van de laatste Vredesweek, laat het IKV mij echter zeggen: 'Democratie is een elitair beginsel'. Maar dat was door mij niet betoogd, óók niet tijdens de discussie.

Zó staat het ook niet in het verslag van de gemeente-secretaris van Brielle. De bedoeling van het IKV was duidelijk: men wilde mij afschilderen als anti-democraat en verdraaide dus mijn woorden. Dit is niet alleen buitengemeen onfatsoenlijk, het geeft ook aanleiding te twijfelen aan de integriteit van sommigen die bij het IKV de dienst uitmaken. Op mijn herhaald verzoek de mij in de mond gelegde woorden te herroepen weigerde het IKV in te gaan, hoewel men niet kon bewijzen dat ik dat inderdaad zou hebben gezegd. Het bewijs 'levert iets meer problemen op' (1 sept. 1982).

Helaas is het politieke bedrijf - ook hier te lande - een bedrijf waar veel gelogen wordt. Om politieke redenen wel te verstaan. Van een organisatie die zich kerkelijk durft te noemen, zou je zoiets echter niet verwachten. Maar wat wil men, als het IKV in feite opereert als mantelorganisatie van klein links. Het wordt de hoogste tijd dat méér kerkeraden hun steun aan het IKV intrekken en dat er in onze kerk een protest aanzwelt dat door geen synode of moderamen meer kan worden genegeerd. Terwille van de gerechtigheid en het Evangelie!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen