Christelijke opvoeding in deze tijd (5)

Conclusies voor ons pedagogisch handelen

(vervolg)

We houden ons bezig met de vraag hoe het toch zou komen dat het christelijk opvoeden in onze tijd steeds moeilijker wordt. In het vorige artikel heb ik reeds 3 oorzaken genoemd: de secularisatie, het onbegrip voor elkaar en het te weinig aandacht hebben voor de opvoedeling.

Evenwicht

Een 4e oorzaak is, dat de ouders niet het juiste evenwicht weten te vinden tussen aan de éne kant de zelfstandigheid van het kind en aan de andere kant de verantwoordelijkheid van de ouders. Twee zaken die complementair zijn, ze vullen elkaar aan. Het beste is dit weer te geven in onderstaande rechthoek:

Diagonaal 'a' geeft de ideale situatie weer. Een kind van 10 jaar heeft hier een klein gedeelte zelfstandigheid tegenover een nog grote verantwoordelijkheid van de ouders. We weten dit ook uit de ervaring van elke dag. Je kunt een kind van 10 al heel wat zelfstandig laten uitvoeren. Het zou niet goed zijn, als een moeder bv. dit kind nog aan zou kleden, of naar school zou brengen. (Bijzondere omstandigheden daargelaten). Een jongere van 18 heeft zelf al veel meer verantwoordelijkheid te dragen, voor het grootste gedeelte is hij zelfstandig. Onze verantwoordelijkheid is behoorlijk afgenomen, al voelen wij ons soms nog voor een groot gedeelte verantwoordelijk. Juist in deze laatste jaren op weg naar de volwassenheid komen veel spanningen tussen de ouders en de jeugd voor. Laten we jongelui van 18 dan ook niet als kinderen van 10 behandelen. Juist als het gaat om de dingen van Gods Koninkrijk laten we dan toch voorzichtig zijn. We hebben gauw iets kapot gemaakt. Neem hen serieus, luister naar hun argumentatie. Als ze serieus genomen worden, staat onze jeugd ook open voor onze motieven en onze argumenten. Door hen serieus te nemen houdt u als opvoeder het gesprek open. Ik heb er straks al op gewezen hoe belangrijk de dialoog tussen ons en onze kinderen is. Laten wij er de oorzaak niet van zijn, dat onze kinderen het gesprek met ons beëindigen. Ze kunnen dit openlijk zeggen, nog erger is het als ze net doen alsof ze luisteren, maar onze woorden aan hun laars lappen, 'om maar van het gezeur af te zijn’.

Zelfstandigheid

Als christelijke opvoeders kunnen we te lang onze kinderen vast willen houden, door zelf de verantwoordelijkheid te houden, waar eigenlijk de kinderen zelfstandig zouden moeten kunnen functioneren, aan de andere kant ontmoet ik ook een andere gevaarlijke tendens. Zie gestippelde diagonaal 'c': hier geven we het kind een té grote zelfstandigheid, terwijl het nog niet zelfstandig kan zijn. In de moderne opvoeding kom je dit heel vaak tegen. Een schrijnend voorbeeld is, dat een kind van 12 zélf mag uitzoeken naar welke school het graag zou willen, alsof een kind van die leeftijd de juiste overwegingen zou kunnen bedenken, die nodig zijn om tot een goede beslissing te komen. Het sleutelkind is hier ook een voorbeeld van. In de christelijke opvoeding moeten we hier waakzaam zijn. Een kind van 12 is niet in staat om uit te maken of hij tijd heeft om naar catechisatie te gaan, ik denk dat oneigenlijke motieven wel eens leidraad zouden kunnen zijn bij een beslissing.

Het juiste evenwicht te vinden tussen de zelfstandigheid van het kind en de verantwoordelijkheid van de opvoeder is geen sinecure. God zij dank hoef je echter geen afgestudeerd pedagoog te zijn, om ongeveer te weten waar dat evenwicht ligt. We weten het vaak best, we hebben er alleen veel moeite mee het op de juiste wijze te hanteren.

Teveel gevraagd

Mag ik nog een 5e oorzaak noemen? Juist in onze kringen ontmoet ik maar al te vaak dat ouders méér uit hun kinderen willen halen dan er in zit.

Natuurlijk is de opleiding en de beroepsvoorbereiding erg belangrijk, maar is dit ons hoogste goed? Toen ik nog hoofd van een lagere school was, heb ik heel wat keertjes moeten vechten tegen ouders die vonden dat hun jongen op z'n minst naar de H.A.V.O. moest, terwijl wij als personeel, ondersteund door toetsuitslagen, van mening waren, dat de M.A.V.O. het allerbeste zou zijn. Zijn wij ook niet vaak bezig de gaven van onze kinderen volledig te stoppen in een bepaalde opleiding? Immers onze kinderen moeten straks een goede baan met prima financiële vooruitzichten hebben? Moet het geluk van ons kind niet voorop staan? Is er nog tijd voor vorming op ander gebied? Moeten ze geen tijd vrijhouden om bv. in hun omgeving dienstbaar te kunnen zijn? Moeten ze m.a.w. geen tijd overhouden om te leren God lief te hebben boven alles en hun naaste als hunzelf? Alles zetten op die éne kaart van opleiding, maatschappelijke carrière e.d. is niet in overeenstemming met wat God ons leert.

Bewust kiezen

Nog één oorzaak wil ik noemen. Als het aantal mensen steeds minder wordt dat het leven in wil richten zoals God dit van ons eist, dan geldt dit ook voor het aantal jonge mensen dat dit nog wil. Jongelui die christelijk willen leven schijnen steeds minder te worden, al mogen we met blijdschap constateren dat juist onder onze jeugd een stuk bewustwording van christelijk leven zichtbaar wordt. Men kiest bewuster en niet meer, omdat vader en moeder het zo prettig vinden, of onder het 'juk' van de sociale controle. Het grote probleem is echter dat onze kinderen in hun omgeving vaak geen jongelui aantreffen die ook christelijk opgevoed worden. Dit geldt natuurlijk niet in zo sterke mate in kleinere dorpsgemeenschappen, maar vooral in de grotere plaatsen kan dit grote problemen geven. Ik heb al geschreven, hoe belangrijk een 'peergroup' is. Juist in de christelijke opvoeding is een 'peergroup' voor onze jongeren van essentieel belang. Helpt u uw kinderen bij de keus van de juiste vrienden en vriendinnen? Wijsheid en tact is hier nodig. Het niet mogen omgaan met een bepaald vriendje of vriendinnetje wordt vaak verkeerd begrepen. Ook hier wijzen onze kinderen ons weer terecht met opmerkingen als: 'Zijn die kinderen minder dan wij?' Het zó maar verbieden lijkt dan ook niet verstandig. Haal die andere kinderen in huis en probeer iets van uw levensstij] over te brengen op zulke kinderen. Het beschermen van je eigen kind, mag niet leiden tot het afwijzen, of zelfs discrimineren van andere kinderen.

Laten we echter wel proberen een omgeving voor onze kinderen te zoeken, waar ze ook een groep van gelijkgezinden kunnen ontmoetten.

Moeten wij ons ook hier weer niet afvragen of juist ook bij ons dit niet vaak op de laatste plaats komt bij b.v. een verhuizing? Een goede baan en een mooi huis kunnen belangrijk zijn, maar de sociale omgeving waar onze kinderen terecht komen moet in de christelijke opvoeding een zwaarwegende factor zijn. Is er in de plaats waar wij terecht komen een christelijke gemeente? Is er jeugdwerk? Vragen die op een antwoord wachten. Uiteraard is de schoolkeuze ook een zeer belangrijke zaak in dit kader. Wij plaatsen onze kinderen voor een aantal jaren in een bepaalde leefgemeenschap. Natuurlijk kunnen we alle invloeden niet uitsluiten, dat is ook niet nodig, denk maar aan mijn opmerkingen over de weerbaarheid. Ik heb u 6 oorzaken genoemd waarom christelijk opvoeden zo'n moeilijke zaak geworden is. Ongetwijfeld zijn er nog wel enkele redenen te noemen. In het kader van deze artikelenserie is dat m.i. echter niet nodig. Steeds duidelijker zal het ons geworden zijn, hoe belangrijk het gezin is in dit geheel. Vanuit de veiligheid van het gezin zal ons kind de geseculariseerde wereld gaan ontdekken.

Het zal zich geborgen moeten voelen, om harmonieus de wereld in te gaan. Als opvoeders zullen we moeten trachten gezag te verwerven, dan pas zal het kind ons van binnenuit gehoorzamen. Niet genoeg kan ik benadrukken, dat we 'echt' zullen moeten zijn. Leer en leven zullen in overeenstemming moeten zijn.

Onze jongelui weten precies wat schijnheilig is. Het kenmerkende van een christelijke opvoeding is niet, dat wij als opvoeders geen fouten mogen maken, daar ontkomen we niet aan, het kenmerkende echter is, dat we fouten willen toegeven, dat we schuld erkennen en de ander om vergeving vragen. 'Sorry, Jan, je vader heeft het echt mis gehad deze keer. De volgende keer zal ik oppassen niet dezelfde fout te maken', doet het pedagogisch beter als: 'Ik ben je vader, joh, je hebt ontzag voor me te hebben'. Ook tegenover God zondigen wij telkens weer. Het kenmerkende van de ware gelovige is niet dat hij niet meer zondigt, maar dat hij om vergeving vraagt en schuld belijdt.

Niet alleen het gezin is belangrijk, maar alle mensen die bewust of onbewust meehelpen aan het opvoedingsdoel. In het begin van deze artikelen heb ik gezegd, dat we de opvoeding soms bewust uit handen geven, b.v. aan de school en aan de kerk.

Schoolkeuze

Laten wij ons bij de schoolkeuze steeds weer afvragen of déze school meehelpt ons opvoedingsdoel te verwezenlijken. Laten wij... als we eenmaal gekozen hebben, toch vooral meeleven met de school. Een christelijk ouder behoort lid te zijn van de schoolvereniging, om zo mee te helpen het beleid te bepalen. Juist in onze kringen hebben we vaak veel kritiek achteraf. Is dit wel eerlijk? Hebben we onze stem laten horen op ledenvergaderingen en ouderavonden? Hebben wij regelmatig contact met het personeel? Wat is de inhoud van de gesprekken met hen? Interesseert ons alleen maar de studieresultaten of hebben we nog andere vragen aan meester of juf? Een zorgvuldige schoolkeus is van eminent belang.

De pedagogische konsequenties van het willen leven naar Gods gebod zijn, zoals we gezien hebben, talrijk. Voordat ik tot een afronding kom, wil ik graag nog even dieper ingaan op de plaats van de kerk in dit geheel.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen