Globaal bekeken

In een boekje van Jan Filius 'Bij wijze van verslag' (berichten van de Raad voor de zending in de Nederlandse Hervormde Kerk) troffen we de volgende 'nuchtere cijfers' over aanhang van de wereldgodsdiensten, met een aantal daarbij gemaakte kanttekeningen.

De totalen per godsdienst zien er als volgt uit: (aanhangers in miljoenen en in % van de wereldbevolking)

Godsdienst Christenen (W.O. RK Prot. t Angl. Oosters Orttiodox Anderen) niet-godsdienstig of anti-godsdienstig Islam Hindoe Boeddhist Chinese volksgodsdiensten Stam-en natuurgodsdiensten 'Nieuwe' godsdiensten Joods Anderen (w.o. Sikh. Confuciaans. Ba'hai, Parsi e.c.) \ 1900 558 272 153 121 12 3 200 203 127 380 118 6 12 13 1.620 % 34, 4 16, 8 9, 4 7, 5 '' , 2 12, 4 12, 5 7, 8 23, 5 ' 7, 3 .4 , 8 , 8 1980 1.433 809 345 124 155 911 723 583 274 198 103 96 17 36 4.374 % 32, 8 18, 5 7, 9 2, 8 3, 6 20, 8 16, 5 13, 3 6, 3 4, 5 2, 4 2, 2 , 4 , 8 2000 2.020 1.169 'M 153 258 1, 334 1.201 ' 859 359 158 110 138 20 61 6.260 % 32, 3 18, 7 7, 0 2, 4 4, 1 21, 3 19, 2 13, 7 5, 7 2, 5 1.8 2, 2 , 3 1.0

'De kanttekeningen

Meest opvallende trend: de voortdurende toename van de groep "ongodsdienstigen en antigodsdienstigen van 0, 2% in 1900 tot ruim 20% nu. Jaarlijkse groei:8, 5 miljoen "bekeerlingen" per jaar. Hoofdzakelijk In Europa en Noord-Amerika.

Procenten doen vaak de mensen vergeten die er achter zitten: in de Sovjet Unie werkte Barret (ooit als militair vliegtuigconstructeur begonnen, toen naar de theologie overgestapt omdat hij "iets positiefs" wilde bijdragen aan de wereld) samen met de officiële partijfunctionarissen voor statistiek. Ze kwamen samen tot deze cijfers:137 miljoen Russen zijn niet religieus, maar 97 miljoen zijn christenen en wilden ook als zodaning te boek staan! Opmerkelijk: het vrijwel volledig verdwijnen van de Chinese volksgodsdiensten.

Islam: in % versterkt, in absolute cijfers in de loop van deze eeuw extra sterk toegenomen (6x). Hindoeïsme: in % vrijwel gelijk gebleven.

De christenen

Hef christelijk geloof is een kleurrijke aangelegenheid: et heeft op het ogenblik de volgende samenstelling van zijn volgelingen:47, 7% blank, 19, 3% zwart, 11, 6% bruin, 11.0% lichtbruin, 7, 2% geel, 3, 3% rood en 0, 2% grijs.

Als het mogelijk is iets godsdienstigs te meten aan de huidskleur, was het vorige jaar een bijzonder keerpunt voor het christendom. Het was de eerste keer in 1200 jaar dat "niet-blanken" de meerderheid van de gehele kerk vormden!

Als wij teruggaan naar het jaar 500 n. Chr., was de wereld voor 22, 4 procent christen en daarvan slechts 38, 1 procent blank. Omstreeks 1000 n. Chr. was het percentage christenen in de wereldbevolking gedaald tot 18.7 procent, maar een grote meerderheid was blank - een trend die het christendom tenslotte omstreeks het begin van de 16e eeuw bijna tot een geheel blanke aangelegenheid maakte (92, 6 pet).

Maar geleidelijk aan keerde het tij. Omstreeks 1800 groeide het aantal christenen in verhouding tot de wereldbevolking tot 23.1 pet. en de blanke meerderheid daarvan ging omlaag (tot 86, 5pet.). Deze dubbele tendens werd bevestigd bij het begin van de volgende eeuw en opnieuw in 1950, toen de christenen 34, 1 procent van de wereldbevolking vormden en 2/3 van hen blank was.'

***

Een stukje onverkwikkelijkheid gewoon uit een hervormde gemeente over de waardering van de Gereformeerde Bond door anderen. Het is een stukje van de hand van ds. P. C. Schoonenboom in Maassluis, in verband met een beroep dat werd uitgebracht op ds. D. Heikoop. We laten echter tevens volgen een reactie daarop van de heer J. Kuiken in een volgend nummer van de De Zondagsbode, waarin ds. Schoonenboom zijn ontboezeming plaatste.

'Beroep. Wijkgemeente de Grote Kerk heeft gemeend een toezegging van beroep te moeten uitbrengen op ds. D. Heikoop uit IJmuiden-West. Ds. Heikoop is lid van de Gereformeerde Bond. Het feit dat hier een Geref. Bondspredikant beroepen is, is naar mijn mening, in strijd met alle besluiten van de Centrale Kerkeraad. Nog in haar laatste vergadering sprak de C.K. zich in meerderheid uit tegen het beroepen van een predikant, die lid is van de G.B. Omdat zulks de polarisatie binnen de Hervormde gemeente zeer doet toenemen en de toch al zo broze eenheid van onze gemeente ernstig schaadt. Wijkkerkeraad Grote Kerk heeft gemeend dit besluit, evenals een ander besluit dat slechts op een viertal zondagavonden in het jaar, predikanten die lid zijn van de G.B., in een dienst in de Grote Kerk, mogen voorgaan, naast zich neer te moeten leggen. Dat acht ik een hoogst ernstige zaak. Daarbij is het principe, dat men een predikant beroepen wil, die een gereformeerde prediking voorstaat, niet in het geding. Ook niet de persoon van ds. Heikoop. Maar helaas doet een interview met hem in het Reformatorisch Dagblad van enige weken geleden, dat mij eerst nu onder ogen kwam, mij ook wat dit laatste betreft, het ergste vrezen. Wij gaan kerkelijk in Maassluis sombere tijden tegemoet en dat verdriet mij zeer.'

'Moet dat nu zo'

Deze woorden gebruikte Tilanus destijds toen er nogal wat onenigheid was in de Tweede Kamer. Ik zou dit willen zeggen over de situatie in kerkelijk Maassluis. Want waarom moet ik in de Zondagsbode bij wijkgemeente Grote Kerk een stukje lezen over de nieuwe dominee en onder wijkgemeente Koningshof weer een ander stukje, die elkaar a.h. w. tegenspreken. Moet dat nu zo? Is dat nu de basis waaruit wij met elkaar hier in deze stad Gemeente willen zijn, met een hoofdletter. Als eenvoudig gemeentelid vraag ik alleen maar van mijn predikant dat hij mij laat horen hoe mijn Heer en Heiland gediend wil worden. Hoe Hij mij wil gebruiken om er te zijn voor de naaste, niets meer en niets minder. Wij Christenen hebben allerlei verschillende achtergronden en denken soms heel verschillend over de dingen, maar wij zijn als het er op aankomt allemaal "kinderen van één Vader" en dat is voor ons van levensbelang. In onze Nederlandse Hervormde Kerk voelen velen zich thuis en kan ieder op zijn of haar eigen wijze het Woord horen en gestalte geven. Dat is een groot goed, waar we niet te licht over mogen denken.

Wij zullen moeten leren leven met die verschillen, die maken zelfs het samen gemeente zijn levendiger, als we er op de juiste wijze mee omgaan. Dat vereist van een ieder van ons de ruimte geven aan de ander om zijn of haar Christen zijn op eigen manier en naar eigen inzicht vorm en inhoud te geven. We zijn allemaal familie en in iedere familie komen soms zeer uiteen lopende meningen voor... maar we praten erover en houden elkaar vast, we laten niemand uit de familie-band ontsnappen, we horen bij elkaar. Natuurlijk zijn er regels waar we ons aan proberen te houden. Maar als er een regel wordt overtreden is dat nog geen aanleiding om daar deining over te maken, om de vijver van kerkelijk Maassluis in beroering te brengen, we gaan dan onderling in de familie daarover praten... niet twisten.

We zullen begrip dienen op te brengen voor elkaars standpunten, die allemaal geënt zijn op de ene Stam. Dominees komen en gaan, soms gaan er meer dan er komen... maar wij, als gemeente blijven hier in Maassluis, met onze verantwoordelijkheden voor elkaar. Wij zullen nooit mogen toelaten dat de splijtzwam van de tweedracht wortel schiet. Wij zullen elkaar blijven vasthouden van welke modaliteit der Nederlandse Hervormde Kerk onze voorgangers ook zijn. Want zij hebben destijds ook gekozen voor die kerk, voor eenheid in verscheidenheid, zij zetten zich ieder op hun manier daarvoor in. Laten we het eerder als een voordeel dan als een nadeel beschouwen... dat een ieder op zijn of haar golflengte op de grote Zender kan afstemmen, zodat in elks hart hoe verschillend de instelling ook moge zijn, het Woord wortel schiet.

Ik hoop dat velen met mij van deze gedachten zijn, dat zal de Herder en leraar die zich geroepen voelt ons te begeleiden met Woord en Sacrament ontdekken, dat het hier in Maassluis goed is te vertoeven.

Het zij zo.'

***

Uit een bepaalde sector van het gereformeerde kerkelijke en godsdienstige leven het volgende: J. H. van der Giessen, thans hervormd predikant te Nieuweroord, schreef in zijn studententijd een scriptie Vaderlandse Kerkgeschiedenis, getiteld 'Rondom Bogaard'. Bogaard was 'in leven evangeliedienaar te Sliedrecht van 1908-1940', en wel in 'de gemeenten zonder naam'. Ds. Van der Giessen is afkomstig uit de kerkengroep van ds. B. Sterkenburg en ds. H. Stam, waartoe later dan Bogaard en V. d. Breevaart (H.l. Ambacht) behoorden. Het kerkelijk handboek van Van Alphen zegt t.a.v. deze gemeenten het volgende:

'Deze gemeenten voeren geen naam. Zij hebben zich, daar zij de Ned. Hervormde Kerk als het geopenbaarde lichaam van Christus in Nederland zijn blijver erkennen, niet tot kerk durven institueren, maar wachten het herstel van de breuk der Kerk uit Gods Geest en genade af.'

Nu volgen twee passages uit de scriptie van Van der Giessen, één uit het voorwoord en één uit de beschrijving van het leven en werk van Bogaard:

'Elf jaar was ik toen Bogaard stierf en na de dood van Bogaard kerkte ik nog lang bij zijn opvolgers, ds. A. Bijkerk en ds. H. Hofman. Vele goede dingen heb ik daar gehoord en gezien. Ik weet dat dit het gevaar inhoudt, dat ik nu Bogaard zou willen beschrijven, zoals ik hem graag wil zien. Toch is dat gevaar niet zo heel groot. Er is afstand gekomen. Bijna 20 jaar geleden deed ik belijdenis in de Ned. Herv. Kerk en ook al jaren daarvoor bracht het lezen van Calvijn, Luther en Kohlbrugge mij tot andere gedachten over heel veel zaken, waarmee ik onder Bogaard opgroeide. Dat neemt echter niet weg, dat ik ook thans nog grote eerbied heb voor de dieptste bedoelingen van Bogaard. Veel mensen heb ik nl. gekend, die door de arbeid van Bogaard tot een authentiek geloof en tot een diepe en blijvende liefde voor Christus gekomen zijn.'

Bogaard wilde geen "dominee" genoemd worden en zeker geen "meneer" (i.t.t. H. A. Hofman, Ledeboerianen, 122). In navolging daarvan ook Hofman en Vlot niet. Hofman zei dan: "Ik ben maar een schippers-jongen" en Vlot zei: "Ik kom van de werf". Dat bracht het kerkelijk standpunt mee. Ze misten de echte studie en dat wisten ze. Wat ze deden, deden ze echter omdat de nood hun opgelegd was. Ze waren in een noodsituatie. Ze vonden zichzelf in feite ongeschikt, maar wie kan God weerstaan? Hofman zei: "Zeg maar Hofman". En tegen Bogaard zei men gewoon "Bogaard". Daardoor stond hij dicht bij het volk. Hij sprak plat dialect en volks. Hij was één van hen. Er waren wel geestelijke standen, maar, bedoelde Boogaard: In Adam zijn we allen één. Dat ontving sterke nadruk en dat was een gemeenschappelijke basis voor gesprek. We moeten het allemaal van het werk Gods aan onze ziel hebben en daarom is de één niet hoger dan de ander, ook hijzelf, Bogaard, stond niet boven hen.

Wars was hij van kenmerken: daar trekt de vrome mens zich aan op. Fel was hij tegen mensen, die, "iets" geworden waren met hun geestelijke ervaringen. Hoogmoed noemde hij dat. De geestelijke ervaringen erkende hij wel, maar niet het steunen daarop. Hij stond niemand rust toe omdat men vroeger wel eens iets "genoten" had. Een traan, een versje, een keer goed kunnen bidden, iets "opgedaan" hebben: dat alles dient om tot Christus te leiden, om in Hem ingelijfd te worden, maar opzichzelf is het Christus niet. In dat verband zei hij eens: "Breng die rommel maar naar Joost Brand". En Joost Brand was de vuilnisman.'

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen