Wat moet er nog gebeuren voor met IKON gebroken wordt?

'Eenmaal in de twee jaar loopt het kerkvolk te hoop om stoom af te blazen over de IKON, de Interkerkelijke Omroep Nederland, die daarna gewoon verder gaat.' Zó citeerde ds. P. Vermaat een zinsnede uit een vraaggesprek met verantwoordelijke IKON mensen in De Tijd, een artikel waarboven stond (geciteerd): 'We representeren de kerk niet. We zijn vervelend, lastig, eigenwijs en betweterig'.

Het door ds. Vermaat geciteerde was illustratief voor de behandeling van IKON jaarverslag en beleidsnota op de Hervormde Synode.

Ds. M. L. W. Schoch (voorzitter van IKON) schetste ter inleiding de kerk als 'volk onderweg', 'volk in beweging', op weg naar het Rijk Gods met het gezicht naar de wereld. Niet iedere Hervormde herkent dat gezicht. Maar het gezicht van de IKON is nét zo. De IKON wil niet navelstaren maar gericht zijn op de toekomst. Ds. Schoch vond dat herkenbaarheid van de IKON (voor de kerken) geen kenmerk behoefde te zijn. In informatieve programma's wil de IKON laten weten wat er te doen is in de wereld. De IKON wil óók een plek zijn waar anderen (minderheden) aan het woord komen, een vrijplaats voor diegenen, die geen stem hebben. Het speet hem intussen, dat aan IKON wél prijzen worden uitgereikt door 'de wereld' bedoeld werden journalistieke prijzen) maar dat er bij de kerk(en) weinig geprezen wordt.

DISCUSSIE

Oud. J. V. d. Brugge (Kampen) laakte vervolgens de jeugduitzendingen van IKON. Veel jongeren herkennen zich er gelukkig niet in. Er wordt een beeld gegeven van slechts een klein deel van de Nederlandse jeugd. Waarom gaat de IKON door met het geven van vertekeningen? Alle jeugddrama's eindigen met 'een open einde'. Er is geen boodschap, geen richtlijn vanuit het evangelie. Wél wordt de ellende (van de wereld) breed uitgemeten, maar er is geen sprake van verlossing en van dankbaarheid. Verder wordt ruwe taal gebruikt en wordt gevloekt. Er worden beelden getoond, die strijden met de goede zeden. In de jeugdprogramma's ontbreken - ondanks oproepen voor deelname aan de programma's door jongeren in advertenties in Trouw - kerk en geloof geheel. Wel krijgt de sexualiteit overmatig aandacht. Heeft de IKON wel een woord voor de wereld? Velen in de kerk zien in de IKON geen kerkelijke omroep meer. Ook de zogeheten ombuigingscommissie (vanuit de Hervormde Kerk) heeft er in arren moede het bijltje bij neer gegooid. Er is maar één weg meer open, aldus v. d. Brugge: breken met de IKON (hij diende terzake een motie in).

Ds. J. A. van Boven (Oisterwljk) stelde, dat als het verhaal van oud. v. d. Brugge geheel werd omgedraaid, men zijn verhaal had. Maar: waarom wordt de IKON toch zo misverstaan. Laat men in de pers toelichten hoe de jeugdprogramma's bedoeld zijn. Over een uitzending over Brazilië vroeg een r.k. geestelijke hem: waarom kom ik (hij bedoelde de kerk) niet in dat verhaal voor; hóé trefzeker ook de problematiek van het land werd geschetst.

Ds. A. Polhuis (Koog aan de Zaan) meende dat de lijdenden in de wereld de weg aangeven en de onderdrukten hoop geven. Daarom aarzelde hij om vanuit de kerken over het beleid van IKON te oordelen. De kerken vallen zelf onder de kritiek. Als de kerk gaat oordelen moet het fout gaan. We moeten wel 'ja' zeggen tegen de weg die de IKON gaat, omdat dat de weg is 'waarop de Heer de verlorenen zoekt'.

Oud. C. Sprong (Alkmaar) gispte de godslasterlijke en liederlijke taal in de drama' s. Hij wenste de kijkdichtheidcijfers in dit opzicht negatief te waarderen. Ook programma's over sex en geweld (in films) hebben grote kijkdichtheid. Wat mag worden verwacht van een kerk, die art. 36 in haar belijdenis (N.G.B.) heeft staan? De aandacht, die de IKON kritiekloos geeft aan gevoelsarmoe, vandalisme, strijd tegen de rechtsorde, krijgt z'n terugslag op de opvoeders. Weegt het succes van het experiment op tegen het schokeffect dat bereikt wordt?

Mevr. A. Mulder (Middenmeer) vroeg zich n.a.v. de beleidsnota af welke hoop de IKON eigenlijk wilde wekken. De IKON is eenzijdig en eigenzinnig. Kijkers kunnen niet reageren. Is voor de IKON de Bijbel nog het Woord van God? Geldt nog als woord van troost: 'kom tot Mij allen die vermoeid en belast zijt' en 'Ik ben gekomen om te zoeken en zalig te maken wat verloren is? ' De jeugd krijgt stenen voor brood. Is het gezichtspunt van de jongeren zelf dan normatief? Mevr. Mulder herkende de stem van de kerk in de uitzendingen niet meer en vroeg zich af of de lijsten met kerkdiensten de vlag waren die de lading moesten dekken. Ds. P. Vermaat (Veenendaal), die het bovengenoemde citaat uit De Tijd aanhaalde, achtte het symptomatisch dat de IKON vertegenwoordigers alle 24 kritische vragen van de synodale commissie van rapport onbesproken hadden gelaten en slechts eruit hadden gelicht dat over het IKON i.p.v. de IKON was gesproken. Eén van die vragen was:

'Naar aanleiding van blz. M (in de beleidsnota, V. d. G.), één na laatste alinea: "We hebben niet de pretentie (...) om nu al normerend bezig té zijn''.

De vaste commissie stelt de vraag: "Wanneer dan wel? " (Zie ook blz. 15, 2e alinea onderaan.) "Voorlopig is de boodschap: ..." De vaste commissie vraagt: "Hoe lang blijft deze voorlopigheid? "

We mogen toch de aanzet geven tot de oplossing, wanneer we spreken over het geloof in, het vertrouwen en de hoop op Gods werk in Jezus, aan ons en door ons tot stichting van Zijn Koninkrijk, ook hier al op aarde.'

A. brasser (Dordrecht, kerkvoogd) stelde dat pastoraat bij de IKON ondergeschikt wordt gemaakt aan de maatschappelijke vragen, dat dan de maatschappij-kritiek overheerst, dat bij omstreden onderwerpen de keus van predikanten (theologen) zeer eenzijdig is en dat telkens de overtuigingen van het eigen gelijk doorklinkt. Zo wordt het in de classes ervaren. Het christelijk getuigenis wordt geweld aangedaan. Op deze wijze mag de IKON geen kerkelijke solidariteit meer verwachten.

Mevr. J. Salverda (Zutphen), die zei ooit een IKON-fan te zijn geweest, vond dat de IKON steeds kwetsbaarder was geworden. 'Ik vind dat er nog goede programma's zijn, maar ik moet selectief gaan kijken. Het is vervelend dat zoveel programma's van de IKON nu vooraf voorspelbaar zijn.' Men houdt zich geestelijk op de vlakte. Drs. Greven (IKON directeur) heeft eens gezegd, dat er in de kerk twee groepen mensen zijn: zij die troost zoeken en bemoediging en zij die maatschappelijk betrokken zijn; en dat de IKON voor de laatste categorie kiest. Maar zó kun je vanuit de kerk de keuze niet maken. Beide elementen moeten tot hun recht komen. Voor eenzamen is de radio en de t.v. de menselijke stem. Waar blijft dan de warmte van het geloof?

Ds. P. M. Breugem (Barneveld) vroeg zich af waar je als kerkelijke omroep blijft als je omroep met 'een modern ruim geweten' wil zijn. Het wegtrekken van de jeugd uit de kerk zou wel eens te maken kunnen hebben met een beleid als van de IKON. Het gaat vanuit de kerk toch ook in de omroep om verbreiding van het evangelie en kerstening van het volksleven? Wat hebben we nog aan de IKON? , aldus ds. Breugem.

Oud. H. J. Vinkers (Dodewaard) laakte de eenzijdige keuze van theologen in de uitzendingen. Wat de bijbelverhalen betreft: 'fantastisch, maar dan in de zin van veel fantasie'. Verder: vaak liederlijke taal, en ik kan ds. Koole niet volgen in zijn begrip voor het geweld dat jongeren vandaag gebruiken. Er zijn twee mogelijkheden, aldus oud. Vinkers, óf werkelijke invloed van de kerken óf de verantwoordelijkheid niet langer dragen.

Ds. G. Biesbroek (Ede) gaf twee visies uit zijn classis door. Gemeenten stoten zich aan godslasterlijke taal, aan maatschappij-kritische uitzendingen. Het studentenpastoraat in Wageningen vindt: IKON doet het uitstekend. Ik deel - aldus ds. Biesbroek - de kritiek en de verontrusting. De wijze, waarop de programma's worden gepresenteerd, wekt misverstanden, heeft averechtse uitwerking. De kijker wordt overvraagd als een beroep wordt gedaan (beleidsnota) 'op de eigen verbeeldingskracht van de kijker', liever dan 'al te veel oplossingen aan te bieden'. We moeten niet bang zijn de boodschap van het evangelie door te geven. Ds. Biesbroek sloot dan ook aan bij de kritiek van oud. v. d. Brugge.

Diaken W. Jansen (Heemstede) begon meteen fabel van Jozef de timmerman uit Nazareth. Niet hoe ziet het getimmerde karretje er uit maar welke kant gaat het karretje uit is beslissend. 'Voor mij gaat de EO-kar de verkeerde kant uit'. 'De IKON programma's ontroeren mij.'

Oud. v. d. Kolk (Amersfoort) meende, dat het uitgangspunt van de IKON, dat óók het uitgangspunt van de Wereldraad is, weinig zichtbaar wordt gemaakt. Het gaat erom dat de medewerkers dit uitgangspunt tot het hunne maken maar drs. Greven zegt: 'We vragen geen doopbriefje'.

Ds. S. Kooistra (Menaldum) achtte het onjuist als de IKON ontmoetingsplaats voor minderheden zou zijn, zonder het begeleidende gesprek uit de kerk. De normen van het evangelie moeten worden doorgegeven. Hij laakte het dat men bij de IKON de Bijbel niet wilde leren vanuit de kerk maar bijv. van uit het feminisme en vanuit de beweging 'christenen voor het socialisme'. Waar staat de IKON? Is het kwaliteitscriterium alleen aanwezig in één overheersende modaliteit? Moet het kerkvolk maar worden getroost met kerktelefoon en bandrecorder? Het evangelie is dezelfde boodschap voor alle mensen, aldus ds. Kooistra.

Oud. C. Vonk (Olst) vond dat we als christenen al twintig eeuwen met de ogen dicht lopen. Registreren is niet voldoende. Vanuit de programma's moeten de mensen geprikkeld worden. De IKON laat de dingen niet zien om ze daarmee te normeren. 'Ik ben blij met de sociaal-ethische modellen, maar soms schiet de IKON haar doel voorbij, door de bedoeling van bepaalde programma's niet duidelijk te maken', aldus oud. Vonk.

Dr. W. Balke (Den Ham) zei, dat er al jarenlang kritiek is. Men ergert zich aan de banaliteiten. Er ligt een keuze achter het IKON beleid. De keuze voor of tegen Christus is een andere dan de keuze voor of tegen liberalisme of socialisme. Wat is de zogenaamde troost i van de theologie der bevrijding? Deze: de natuur moet bevrijd worden en dan kan de natuur zijn gang gaan. Maar de natuur moei geheiligd worden, anders ligt het heidendom vlakbij. Kritiek op de natuur vanuit het verbond is nodig. Balke vreesde mét Vermaat dat de karavaan wel door zou trekken. Daarom verklaarde hij zich voor de motie v. d. Brugge (breken met de IKON).

Diaken W. Seldenrijk (Apeldoorn) stelde dat de IKON centrifugaal bezig was, zich verwijderend van het hart van de bijbelse boodschap. Wie leidt u? U schrijft alles voor. Moet alles door de IKON mangel gaan? Hij gispte de elitaire houding van IKON.

Prof. dr. H. W. V. d. Knijff stelde dat de IKON te weinig rekening hield met de kijkers uit de kerken, zelfs als het gaat om te informeren. Wat doet de IKON om de vervreemdende effecten te bestrijden? Hoewel hij stem aan de motie van v. d. Brugge wilde afraden, pleitte hij ervoor, dat de IKON de verzoening binnen de kerken zou bevorderen door ook aan conservatieve groepen stem te geven.

Ds. W. Bekker (Rosendaal), die de 'dubbele loyaliteit' (naar kerk en wereld toe) prees, zag ook graag programma' s met dialoog binnen de kerken. 'Jullie selecteren wel bijzonder. Maar haal ds. Tukker er ook eens voor. Ik heb genoten van een interview met hem' (bedoeld werd misschien een EO interview? ) Ds. A. A. V. d. BergRaad voorde catechese) vond in de IKON programma's als waardevolle noties: luisteren naar de jongeren; ontdekken hoe men niet-verbaal begaafden bereiken kan; ontdekken dat de generatiekloof niet meer bestaat; en het blootleggen van de alledaagsheid van het leven en dus opboksen tegen toekomst-gerichte theologie.

Ds. J. A. H. Brok (Hervormde Jeugdraad) vond het verheugend dat de IKON zich richt op groepen die voor andere omroepen niet interessant zijn. Hij verwees verder naar het blad van de jeugdraad waarin waardevolle programmatips werden gegeven (geselecteerd uit alle omroepen t.m. de V.P.R.O., met de EO als grote afwezige, v. d. G.)

Mevr. M. W. van Beinum (Almelo) stelde dat de synodale discussie liet zien de kloof tussen de verre wereld en de kerkwereld. We praten langs elkaar heen. Ze vroeg de IKON: heb ook oog voor de wereld van de kerken. Ds. P. V. d. Heuvel (Harmeien) vroeg op welke wijze de stem van het evangelie moet klinken. Dat is de zorg van de kerk. Om welk evangelie gaat het? Is dat uitsluitend omzien naar mensen? Bij de IKON wordt gesuggereerd dat vragen slechts belangrijk zijn als ze maatschappelijk relevant zijn. Maar we moeten de persoonlijke en de maatschappelijke vragen niet tegen elkaar uitspelen. 'Heeft de IKON nog een antenne voor de vragen vanuit de kerken? ', aldus ds. v. d. Heuvel.

Dr. R. Mooy (secretaris generaal) was dankbaar voor de vele vormen van geloofsbeleven in de kerk en was onder de indruk van de echtheid van het christen-zijn van de verantwoordelijke IKON mensen. De massale kritiek mag echter niet terzijde worden gelegd. De kerk moet ruimte blijven scheppen voor de IKON, ruimte om te geloven. Maar de bespreekbaarheid moet blijven.

BESLUITVORMING

Het is duidelijk, dat de IKON onder een lawine van scherpe kritiek kwam op de synode. Die kritiek begint nu gestalte te krijgen in de duidelijke wens om als kerk met de IKON te breken. Hoewel de motie van oud. v. d. Brugge slechts 14 maar toch ook niet minder dan 14 stemmen kreeg ligt hier toch een duidelijke signaalfunctie. Eén vierde deel van de synodale vertegenwoordigers vond dat de kerk geen verantwoordelijkheid voor IKON meer kon dragen. En de kritiek van anderen, die ('goed gevormd', zoals dat heet) voor die uiterste consequentie terugdeinsden loog er ook niet om. De IKON had in feite weinig echte support in de synode meer. Een motie, die aandrong op het houden van toezicht op de instemming van medewerkers van de IKON met de kerkelijke uitgangspunten kreeg 21 stemmen mee (29 tegen). Dit laatste, waarschijnlijk door de (m.i. té) vriendelijke woorden van dr. Mooy. In ieder geval zette de hervormde synode meer dan ooit, méér ook dan de Gereformeerde synode deed, het sein op rood.

En ook nu zal de IKON karavaan voorttrekken. De synodale folklore is weer voor twee jaar gepasseerd. Ik sluit maar af met drs. Greven, IKON directeur, in De Tijd:

'Weten jullie inderdaad zeker dat het ritueel telkens dezelfde afloop heeft?

Greven: "Het is in zekere zin een ritueel, ja. Maar we moeten wel degelijk de zaak zorgvuldig behoeden en in contact blijven met de kerken. Het is een legitieme vraag of wij bij­ 4 voorbeeld meer aandacht moeten geven aan zaken van geloof en geloofsoverdracht. Het is flauwekul te zeggen wat er in de kerken gebeurt, kan ons niks schelen. Zover mag het niet komen. Als het dan een ritueel is, voor zover synodale bijeenkomsten altijd al een ritueel karakter dragen, moeten we er op z'n minst voor zorgen dat het ritueel elke keer op dezelfde manier afloopt''.'

Hoelang zal het 'ritueel' nog zo aflopen? Wat moet er nog gebeuren voordat een meerderheid inziet dat gebroken moet worden?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen