De Nederlandse Hervormde Kerk in... Sri Lanka

Toen de Geref. Bond 75 jaar bestond, werden de giften bestemd voor de Wolvendaalse Kerk in Sri Lanka. U herinnert zich dat misschien nog. Maar wie van ons wist verder iets af van deze kerk? Ik althans niet. Totdat wij, mijn vrouw en ik, voor persoonlijke doeleinden (adoptie) in Sri Lanka kwamen. Dat werd een ontdekking, waarvan ik u graag iets vertel.

Het oude Ceylon

Na vijftien uur vliegen landden wij op het prachtige eiland ten zuiden van India: Sri Lanka, het oude Ceylon. De palmbomen zeiden het al: we waren in een tropisch land. De warmte komt je tegen. De busrit naar de hoofdstad Colombo maakte ons in één uur duidelijk: we waren in een arm land, beter gezegd een ontwikkelingsland. Villa's en krotten. Reclameborden voor kleurentelevisie en bedelaars. Buiten ons hotel troonden jongens ons meteen al mee naar een Boeddhistische tempel. We waren in een Boeddhistische cultuur gekomen. Vanuit Colombo hebben we een trip gemaakt door het land. Langs de westkust zagen we verschillende Katholieke kerken: Ceylon was eerst in Portugese handen (1500-1560). We zagen ook een kanaal dat door de Hollanders gegraven is: Ceylon was van 1650-1800 een Nederlandse kolonie. En waar je ook komt, je kunt met Engels terecht en merkt Engelse invloeden: Ceylon was van 1800 tot 1950 een Engelse kolonie, Engelands lievelingskolonie zelfs. Nu is het onafhankelijk. Tijdens de (linkse) regering van president Bandaranaike veranderde de naam Ceylon in: Sri Lanka. Dat betekent: schoon land. In het noorden merk je daar niet veel van: hier is alles vlak en droog. Maar in het midden en zuiden wordt het steeds mooier: een prachtig berglandschap. De dekolonisatie ging gepaard met bewustwording van de oude cultuur en religie. In het noorden ligt Anuradhapura, een opgegraven koningstad met dagoba's (monumenten) van vóór Christus. In het midden ligt de latere hoofdstad Kandy, waar bij de Tempel-van-de-Tand jaarlijks een groot Boeddhistisch feest wordt gevierd met kleurig geklede olifanten. In het zuiden zijn de eindeloze theeplantage's: vooral op die Ceylonthee berust 's lands eenzijdige economie. De Britten begonnen met die theecultuur en haalden daarvoor Tamils uit India, thee-Tamils. Dit verscherpte de tegenstelling tussen de Boeddhistische Singalezen (hoofdbewoners) en Hinduïstische Tamils (in het noorden). Er waren onder Bandaranaike bloedige konflikten, maar de tegenwoordige president, de oude en wijze Jayawardene, wil vader zijn voor alle bevolkingsgroepen: Singalezen, Tamils, Moslims en 'Burghers'. Die Burghers zijn de afstammelingen van met name de Hollanders. Het is een verdwijnende minderheid. Een aantal van hen behoort nu tot de Dutch Reformed Church.

Dutch Reformed Church

In het centrum van de hoofdstad Colombo gingen wij op zoek naar de Wolvendaalse kerk. Noch de stadsplattegrond noch de toeristenfolders vermeldden het oude gebouw. Maar daar stond de Hollandse kerk dan midden in de rommelige stadswijk Petta. 't Was of we weer thuis waren, zó vertrouwd. Een kerk uit 1752. Preekstoel met Statenbijbel. Ouderlingen-en diakenbanken. De koster, een gewezen Boeddhist, leidde ons rond. De kerk is goed bewaard. Maar achter de kerk staat een vervallen gebouw: dat moet afgebroken worden. Hier komt dan een nieuw 'verenigingsgebouw' en een kosterwoning (de giften van de G.B. zijn daarvoor bestemd). In deze Dutch Reformed Church spreekt niemand meer Nederlands. De diensten voor de 'Burghers' zijn in het Engels. Daarnaast zijn er diensten voor de Tamils. Ik heb zelf een Tamil-dienst meegemaakt. Doop-en een Avondmaalsdienst. Ik verstond er niets van. Maar ik hoorde onze klassieke Doop-en Avondmaalsformulieren lezen in de Tamiltaal! En de gezangen die gezongen werden stonden op overbekende melodieën. In de daarop volgende Engelssprekende dienst werd herdacht, dat deze oude kerk reeds 430 jaar bestond. De preek van ds. Ebenezer zelf een Tamil, ging over Filippenzen 2: vergetende hetgeen achter is, mij strekkende naar hetgeen vóór is... Een eenvoudige Bijbelse prediking. De opkomst was minimaal. De 'Burghers' zijn uit deze vieze wijk weggetrokken. Vanuit deze Wolvendaalse kerk zijn namelijk in de loop van de 20e eeuw 'dochterkerken' gebouwd in de buitenwijken. Zo zijn er zeven gemeenten gekomen. Ook in die nieuwere kerkgebouwen hebben wij diensten meegemaakt. Elk van de zes predikanten is een toegewijde dienaar. Maar ook hier weinig kerkgangers meer: toen Bandaranaike aan de macht kwam, is liefst tachtig procent van de Dutch Reformed Church geëmigreerd, vooral naar Australië. Men vreesde achteruitstelling. De Christelijke scholen, tot dan gesubsidieerd, werden genationaliseerd. Toch is de kleine Dutch Reformed Church een levende gemeenschap. Wij maakten een trouwdienst mee, waarbij blijkbaar de hele gemeenschap betrokken was: de kerk was tjokvol. Daar klonk ons oude huwelijksformulier, in het Engels! Verder verliep de dienst wel anders dan wij gewend zijn: eerst het formulier, dan de preek; het echtpaar moest blijven staan, de hele dienst door; veel koorzang enz. Na de Hollandse invloed deed zich de Britse invloed geducht gelden.

Theologisch is deze kerk gereformeerd gebleven. De Drie Formulieren van Eenheid zijn nog altijd de belijdenis. Modernisme is er nooit binnengedrongen. De Catechismusprediking is nog in ere! De tucht wordt nog gehandhaafd: in 1953 is er een predikant afgezet wegens zijn leer van de algemene verzoening. De predikanten worden opgeleid in Grand Rapids, V.S. Theologisch is de D.R.C, dus georiënteerd op de Chr. Reformed Church aldaar. De D.R.C. heeft een eigen 'seminarie': er is nu één student... Een tweede is in aantocht. Vijf van de zes predikanten zijn 'Burghers' en preken in het Engels. De Singalese en Tamildiensten worden geleid door een zestal inheemse evangelisten. Maar zij mogen geen sacramenten bedienen. Dat komen de predikanten doen... zonder de inheemse talen te beheersen! Alleen ds. Ebenezer beheerst ze. Hij is dan ook vrijgesteld voor het zendingswerk in het binnenland: daar zijn vijf zendingsposten. Ik hoorde dat daar een open deur is voor het Evangelie. De diensten verlopen daar iets anders: zo doet men de schoenen van de voeten, net als in Hindu-en Boeddhistische tempels. Waarom zou men in het huis Gods minder eerbied betonen dan daar?

Dit brengt me op de Achillespees van de D.R.C.: zij is en blijft toch wel een echte 'importkerk'. De schok van herkenning die wij vanuit Holland hebben is tegelijk een barrière voor de inheemse bevolking. Alleen de naam al: een Dutch (!) Reformed Church in... Sri Lanka! Ik sprak een Methodistenleider, die achting had voor de predikanten van de D.R.C., maar de kerk zelf 'een zaak van het verleden' noemde, die 'geen greep heeft op het volk', 'niet echt geworteld is in het land'. Volgens hem moest de Dutch Reformed Church allang aan het land haar excuus hebben aangeboden voor die naam!

Andere kerken

In de Britse tijd hebben de Britse kerken hier zending bedreven: zo ontstond er een Anglicaanse kerk, een Baptistenkerk, een Methodistenkerk. Maar deze kerken zijn inderdaad veel meer geworteld in het volk en het land. De geestelijken zijn praktisch allemaal inheemsen! De voertaal op de Baptistensynode is Singalees! Deze Britse kerken hebben tegenwoordig een gezamenlijk opleidingscentrum voor predikanten bij Kandy en zijn op weg naar totale eenwording. Naast 'evangelicals' zijn er 'oecumenicals'. Vele 'oecumenicals' zijn - zoals overal elders op de wereld - als 'evangelical' begonnen.

Het Christendom omvat totaal 8% van de bevolking, maar 7 van de 8% is R.K. Dus slechts 1 % is protestants... Het percentage christenen neemt jaarlijks af... Deze minderheidskerk staat intussen voor een enorme uitdaging: de ontmoeting met Boeddhisme en Hinduïsme. Onder de Hinduïstische Tamils is nog wel een open deur (zij zijn 'underdogs'), maar zending onder het Boeddhisme is zeer moeilijk. Boeddhisten ervaren hun religie (of is het meer een filosofie? ) als verre superieur. Zij zijn trouwens zeer tolerant: ieder het zijne... Sri Lanka is een land waar vier van de vijf wereldreligies samenwonen: Boeddhisme, Hinduïsme, Islam en Christendom. Maar daarvan is het Christendom de enige religie die niet aan een speciaal volk of volksdeel gebonden is. De kerk kan dus een verzoenende rol spelen tussen Singalezen en Tamils. Maar nog altijd geldt het Christendom als een Westerse religie. Het koloniale verleden is nog altijd niet vergeten.

Naast de religieuze uitdaging is er de sociale uitdaging. Sri Lanka is ontwikkelingsland. Het journaal toont elke dag weer een nieuw ontwikkelingsprojekt. Hulp wordt geboden door China, Amerika, Canada. Ook door Nederland. Intussen is het sociale vraagstuk brandend: het grote kontrast tussen rijk en arm in het land. De armen wonen in krotten of hutten. Zij wassen zich op straat onder een publieke kraan. Wij bezochten zo'n buurt. Hier werd kinderevangelisatie gedaan, waarbij de kinderen ook voedsel meekrijgen (Woord en Daad steunt 105 kinderen, maar er zijn er veel meer! Wie helpt? ). Maar hier is meer nodig dan barmhartigheid: hier is sociale rechtvaardigheid geboden; hier dient de regering struktureel bezig te zijn. De kerk, nogmaals: een minderheid, heeft relatief weinig invloed. Wel zijn vele politici Christen... geweest. De president zelf was vroeger Anglicaan; nu is hij weer Boeddhist. Dat roept de vraag op: kan het Boeddhisme wél de sociaal-politieke uitdaging aan? Is Boeddhisme juist geen wereldmijding? Of zijn Boeddhistische waarden zoals geweldloosheid en verdraagzaamheid vruchtbaar te maken voor de ontwikkeling van het land? Naar de stem van de Christelijke kerken wordt geluisterd. Ook naar die van de Dutch Reformed Church, hoe klein ook. God geve Zijn Christenen in Sri Lanka een profetische stem, priesterlijke bewogenheid en koninklijke allure. Ook een kleine kerk kan een zuurdesem zijn.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen