Een reactie op het betoog van dr. Meijers op de Combi-Synode

Met belangstelling lees ik steeds De Waarheidsvriend. Ik waardeer dat het blad dikwijls op de actuele problemen ingaat en niet bang is de koe bij de horens te vatten. Ook ben ik dankbaar voor de m.i. vaak goede leiding die het blad daarbij geeft. Fijn vind ik dat in het nummer van 25 november 1982 de besprekingen die op de jl. combi-synode gehouden zijn, zo uitvoerig en naar ik aanneem, onpartijdig verslagen zijn. Heel blij ben ik met de letterlijke weergave van het betoog dat dr. Meijers daar hield.

Ik zou graag reageren op de hoofdmoot van het eerste gedeelte van dr. Meijers betoog. Het gedeelte waarin hij spreekt over de geloofsbelijdenis aangaande de eenheid der kerk en over de noodzaak van wederzijdse schuldbelijdenis bij hereniging.

Mijn reactie hierop zou ik als volgt willen weergeven. Het is mij uit het hart gegrepen als hij zegt dat wij het belijden van de eenheid der kerk even serieus hebben te nemen, ook in ons praktisch handelen, als andere grondwaarheden der Schrift. Onze belijdenis van de ene Christelijke Kerk stelt ons hier inderdaad voor het blok. Ook vind ik het prachtig uitgedrukt dat wij ten opzichte van het aan beide kerken toevertrouwde belijden der vaderen geen starheid, ook geen relativisme hebben te betrachten, maar concentratie op het hart van het evangelie, de Persoon van Jezus Christus in Zijn werk naar de Vader toe en naar ons toe. Moeite heb ik echter met hetgeen hij schrijft over het schuldbelijden. Niet, dat ik ontken, dat er schuld zou zijn! Maar moeite heb ik met de gedachte dat de ander als schuld zou moeten belijden, wat ik als zijn schuld zie. Mag ik het met één voorbeeld duidelijk maken? Volgens de voorgestelde motie zouden de Gereformeerde Kerken als hun schuld (speciaal) moeten zien oat ze zich onttrokken aan een vervallen kerk. Als ik nu héél persoonlijk mag antwoorden, dan zeg ik: Hiermee overvraagt dr. Meijers de gereformeerde kerken. Ik zelf heb vele jaren geleefd in de gereformeerde kerken en intensief, mag ik wel zeggen. Maar ik ben niet hervormd geworden omdat ik het als de schuld der gereformeerden zag dat ze zich onttrokken zouden hebben aan een vervallen kerk. Ik zien ook nu nog niet dat dat hun zonde geweest zou zijn. Nee, ik zag het als hun fout - en niet alleen als de hunne - dat ze door hun strikte binding aan de drie formulieren van Enigheid met de bewoordingen van het ondertekeningsfomulier van Dordt 1618/1619 allen van de preekstoel weerden die op enig punt daarvan afweken. Ook Luther en Spurgeon zouden dus van hun kansels geweerd moeten worden. Hoeveel anderen eveneens, die zich toch wel concentreerden op het hart van het evangelie. Ik weet wél dat volgens de bijbel de wolven geweerd moeten worden van de preekstoel, maar ik weet ook dat niet een ieder die op enig punt van de drie formulieren van Enigheid afwijkt, tot de wolven gerekend mag worden. Juist daarom ben ik teruggegaan naar de hervormde kerk: ik zag de Afscheiding en Doleantie niet als de juiste oplossing van de m.i. alles beheersende hoofdvraag: Wat mag en moet in de kerk van Christus wel en wat persé niet verkondigd worden. Juist door prof. Schilder ben ik dat zo scherp gaan zien. Hij hamerde er immers altijd op: Als wij iemand van de kansel weren, dan moeten we ook zeggen: Christus weert hem. Ik moet in dit verband altijd aan dr. Buskes denken. Hij zag als fout der hervormde kerk dat ze te ruim (geweest) was, van de gereformeerde dat ze te eng (geweest) was.

Ik denk in dit verband ook zo dikwijls aan ds. J. J. Knap Czn, bij wie ik in m'n gymnasiumtijd 'als kind in huis' ben geweest. Veel gereformeerden begrepen niet, hoe hij hervormd kon blijven. In zijn blad Oude Paden heeft hij daar in de dertiger jaren eens een uitvoerig artikel aan gewijd. Hij begreep de bezwaren der gereformeerden: hij moest inderdaad wel eens mensen als lidmaten der kerk dulden die dat volgens hun levensopenbaring niet waren. Dat de gereformeerden dat niet konden, begreep hij ook. Maar hij voegde er aan toe, dat hij hoopte dat de gereformeerden van hem konden begrijpen, dat hij de hervormde kerk niet verliet, omdat hij zag dat de Heere nog niet van die kerk geweken was. Het einde van zijn artikel herinner ik mij nog letterlijk: 'Voor de een zal dit, voor de ander dat het zwaarste wegen: Een ieder zij in z'n eigen gemoed ten volle verzekerd.'.

Dat laatste was een woord van Paulus. Wat de schuld van hervormden en gereformeerden rondom Afscheiding en Doleantie betreft, ik denk dat beiden toen in hun eigen gemoed ten volle verzekerd waren. En dan denk ik aan andere woorden van Paulus: Wie zijt gij die eens anders knecht oordeelt'. En: Hij die mij beoordeelt, is de Heere'. Resp. Rom 14 : 4 en II Cor. 4:4. Misschien is het goed vers 5 van het laatstgenoemde hoofdstuk er nog bij te lezen!

(Dr. J. Haitsma was Hervormd predikant te Woerden, waar hij met emeritaat is gegaan, red.)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen