Globaal bekeken

December 1981 overleed ds. Marinus Groenenberg, laatstelijk predikant te Utrecht, waar hij in 1970 met emeritaat ging. Hij was bekend als visitator-generaal. Hij kende van daaruit de Hervormde Kerk als geen ander. Zijn stukjes in kerkbladen (met name 'Groen Bekeken' en 'Zin en onzin uit de Kerk') kregen altijd een brede lezerskring. Uit die vele pennevruchten-ludiek, kritisch, metzelfspot, maar vaak raak typerend - maakte A. E. van Eeden een keuze en bundelde het tot een boekje onder de titel 'Groen Bekeken' (Boekencentrum 's Gravenhage, 171 pag., / ....). Wie slechts uit eigen kring of l< ritiekloos lezen wil late dit boekje ongelezen. Maar wie Groenenberg op zijn vele wegen en weggetjes nog eens volgen wil zal het vaak met een glimlach doorlezen, vooral ook vanwege relativering van veel zwaarwichtigs in de kerk. Hoe Groenenberg schreef over bepaalde predikanten uit uiteenlopende kring? Hier volgen zijn ontboezemingen over dr. H. T. Oberman en ds. S. van Dorp (bij velen nog wel bekend; misschien de ontboezeming óók nog wel).

'Preken leer je niet uit boeken. Veel belangrijker is het als je predikanten hoort preken die vormend op je Inwerken. Ik ben erg dankbaar dat Ik In Rotterdam mensen hoorde als Oberman, Van Dorp, Berkelbach van der Sprenkel, Stam, Den Hartog, James, om er maar een paar te noemen. Niet datje ze na ging doen. Ik bedoel echt watje noemt Imitatie. Dat komt in de kerk wel voor en het Is mij niet vreemd al doe Ik er tegenwoordig heel weinig meer aan als u het precies wilt weten.

Maar toen Ik pas als dominee begon, kon je echt welaan mij merken, dat Ik onder de Indruk was van dr H. T. Oberman, dié Indertijd predikant In Rotterdam was en die zo jong stierf. Hij was een heel lange en slanke figuur Ik zie hem nog toen hij bevestigd werd en Intree deed in de prachtige Laurenskerk aan het hoofd van alle Rotterdamse predikanten in toga door de ommegang van de kerk lopen en de preekstoel beklimmen. Als hij gepredikt had en amen had gezegd volgde er bijna altijd orgelspel. Als je tijdens dat orgelspel naar de preekstoel keek, zag je van de hele Oberman niets meer Hij zat diep voorover gebogen In de kansel. Ik vond dat een Indrukwekkend en boeiend gezicht.

Toen ik dominee was geworden In Oosterend op Texel verdween ook Ik voor de ogen der kerkganger gans en al. Ik heb nooit gevraagd hoe de mensendatvonden. Dat Interesseerde mij niet Het was een liturgisch gebaar geworden. Zoals u wel gemerkt hebt ben Ik daar helemaal van genezen en Ik heb er niets van overgehouden. Ik laat trouwens ook nooit meer alleen spelen na de preek, al wil Ik niet zeggen, dat dat wel een mogelijkheid tot Inkeer kan geven. Maar als u ooit een dominee Iets ongewoons ziet doen, althans voor uw gevoel. Informeer dan even naar zijn verleden en u hebt dan grote kans dat het raadsel zich vanzelf oplost. Toch heb geweldig veel te danken aan dr H. T. Oberman, de oudere broer van de Utrechtse ds. G. W. Oberman. In Rotterdam ontstond destijds een heel réveil. Toen hij 39 jaar was stierf hij en hij werd op Crooswijk begraven. De mensen stonden langs de stra-' ten, waar de stoet passeerde. Op zijn graf ligt de steen, waarop staat: Hij leidde hen tot Jezus". Ik denk aan de tweede dienst die hij eens op Pasen leidde In de stampvolle St. Laurenskerk. De eerste Paasdag over: e opstanding en Petrus; de tweede Paasdag over: e opstanding en Paulus. De teksten waren 1 Petrus 1:3 en 1 Kohnthiërs 15:10a. Wij beleefden deze dienst als een gebeurtenis. Dat was een Paasfeest dat Ik nooit vergeet Op de catechisatie vertelde dr Oberman, dat hij de afscheldsdlenst van ds. S. van Dorp, een Gereformeerde Bonds collega, had meegemaakt Ik was daar als jongen ook bij, omdatlkookaan ds. Van Dorp veel te danken had. Oberman was door de preek zeer getroffen. Spontaan als hij was ging hij de volgende morgen naar Van Dorp toe om dat zeggen. Hij was verbluft toen aan het eind van het gesprek Van Dorp zei: Ik heb altijd gedacht datje nog wel eens bij ons terecht zou komen!" Denkt u nu vooral niet dat Van Dorp zo'n hokjesman was. Hij gihg wanneer hij 's avonds geen dienst had, altijd met de hoge hoed op naar de Koninginnekerk - zaliger nagedachtenis - en maakte ook de dienst mee van wat men toen noemde ethische predikanten. Hij was ook de eerste die, weer met hoge hoed, naar de toen pas door Oberman ingevoerde jeugddiensten ging om het eens mee te maken. Dat deed men hem in die tijd niet na. Het gevaar dat we allemaal blaffen uit onze hokken Is er dan wel. Het Is zo'n verademing als mensen eens in aanraking komen met anderen, die men anders niet ontmoet en van wie men vaak een karikatuurbeeld heeft.'

'Ds. Simon van Dorp, die later naar Utrecht vertrok, was een zeer degelijke Bonder. Tussen Rotterdam en Utrecht heeft hij zijn hoge hoed verloren, want ik kwam hem eens op het Domplein In Utrecht tegen met een lichtzinnige zwarte gleufhoed op. Ik ging graag bij hem naar de kerk. Hij Het in elk gebed "Gods Ingewanden rommelen van barmhartigheid", wat Ik maar vreemd vond. Later ontdekte ik dat de uitdrukking in de bijbel voorkwam, nl. In Jesaja 63 : 15 en wel In de Statenvertaling. Wfeer later begreep ik dat in Israël het centrum van het gevoelsleven niet zo zeer het hart is, zoals bij ons, maar de Ingewanden. In de vertaling van het Nederlands Bijbel Genootschap staat: binnenste" of "hart". Dat Is geen letterlijke vertaling maar een vertaling naar ons toe, omdat wij nu eenmaal het woord hartof binnenste gebruiken als we hetzelfde bedoelen te zeggen wat de Israëliet weergeeft met "ingewanden".

Ik ging regelmatig naar ds. S. van Dorp of naar een andere gereformeerde bondsdominee, want van tijd tot tijd had Ik het gevoel: Ik heb vitaminegebrek - ik moet bijtanken! De bevindelijkheid van ds. Van Dorp kon Ik eigenlijk niet missen. Dat heeft mij ook een bijzondere verbondenheid met de Gereformeerde Bond in onze kerk gegeven, en verbondenheid met de gereformeerde bondsvroomheld en met hun denkwereld.'

Het weekblad 'De Tijd' organiseert al vanaf 1973 de verkiezing (door journalisten) van 'de politicus van het jaar'. We zijn gewend aan bekende namen: Den Uyl, Van Agt. Onopgemerkt blijft dat er ook andere dan 'eerste' plaatsen zijn. Het blad Koers haalde de zevende plaats voor G. J. Schutte .(G.P.V.) naar voren.

'Schutte werd verkozen omdat, "als je voorbij kijkt aan de onvermijdelijke aanroepingen van God en het evangelie, hij zinnige verhalen houdt Steekt met kop en schouders boven ovehg klein rechts (en vooral ook vaak klein links) uit". En: "Gert Schutte weet als eenmansfractie bij vriend en vijand respect af te dwingen voor zijn opvattingen, idealen en politiek inzicht, die zich uiten in een uitstekend betoog, waar diverse grotere fracties zich wel eens In zouden mogen spiegelen". Bovendien werd hij geprezen om zijn "verbazingwekkende alomvertegenwoordigheld".'

'Onvermijdelijke aanroepingen van God en het evangelie', zeggen de journalisten. Opvallend kennelijk, ook binnen de christelijke politiek! Intussen bleek kwaliteit toch ook opgemerkt te worden.

Rooms katholieken vasten elk jaar tegen Pasen. Voor die tijd gaat het in die kring luidruchtig-carnavalesk toe. De bisschoppen geven elk jaar een Vastenbrief uit en leggen dit jaar de nadruk op het drankmisbruik, naar aanleiding van Efeze 5 : 18. Uit deze brief een passage, die niet alleen voor rooms katholieken maar ook voor protestanten actueel is.

'Groot Is de verleiding om te zoeken naar kunstmatige dromen. Met schrik realiseert de samenleving zich dat sommigen In de greep komen van drugs die met ongekende kracht mensen tot verslaving brengen. De publieke aandacht daaromheen mag ons niet blind maken voor een middel dat In nog grotere omvang verwoestend om zich heen grijpt Het aantal mensen dat in de fuik van een alcoholverslaving terechtkomt. Is In de laatste jaren met sprongen toegenomen. Daar zitten meer mensen mee dan je vaak denkt; en ledere dhnker, zegt men, bezorgt behalve zichzelf ongeveer vijf mensen in zijn omgeving ellende en verdriet Wij willen geen nutteloze schuldgevoelens verbreiden, maar wel op de ernst van de situatie wijzen. Het is een dreiging die ons haast onopgemerkt nadert.

Terwijl Noordamerikanen, Russen en wij in West-Europa bezig zijn met de grote problemen rond bewapening en vrede, blijkt bij de Russischejeugd Ineens de drankzucht te stijgen, heeft in Amerika één op de drie mensen In zijn of haar gezin een alcoholprobleem en dreigt in ons land het misbruik zich tot een nationale kwaal te ontwikkelen. Het Is kennelijk een ziekte van onze breedtegraad. Bedenk, dat leder van ons er slachtoffer van kan worden. Alle verslaafden zijn ooit matig begonnen.

Wij hebben de bedoeling noch het recht om "wijn en drank", die immers het mensenhart kunnen verheugen (Psalm 104, 15; Eccleslasticus (SIrach) 40, 18-20; 31, 30-42) te vervloeken, maar de realiteit toont dat ze ook levens kunnen verwoesten. Laat het eventuele gebruik In hoofdzaak gekoppeld blijven aan feestelijke en gezellige gebeurtenissen. Ga niet "zo maar" drinken. Kinderen kunnen het feestelijk gebruik van alcohol door volwassenen goed plaatsen. Laat hen er zelf bulten. Breng kinderen niet al spelenderwijs het alcoholgebruik bij. Wij moeten er overigens aan denken dat solidariteit met degenen voor wie ieder gebruik te veel Is, op z'n plaats kan zijn. En het is goed mogelijk feest te vieren zonder alcohol. (...) Drugs en drank zijn niet de enige verslavingen.

Snoepen, eten, roken, werken, t.v.-kijken, lawaai, sensatielectuur, geld maken - het kunnen evenzovele punten zijn die Iemand In een stroomversnelling brengen waar hij of zij haast niet uitkomt en waarbij iemand soms nog niet eens geniet van wat hem of haar In zijn kracht meevoert. Het zou voor deze Vasten misschien te overwegen

zijn eens te kijken hoe het leven eruit ziet zonder alcohol en dus zes weken niets gebruiken; en zo per groep, familie, persoon te ervaren wat er dan met je gebeurt, '

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen