Gods Woord en onze woorden (1)

Het opschrift boven dit artikel suggereert een tegenstelling. Twee onvergelijkbare grootheden staan naast elkaar: Gods Woord en onze woorden. Gods Woord is groots, majestueus, heeft ongekende kracht. Onze woorden zijn vaak afgesleten, modieus en krachteloos. Het zijn maar woorden. Hoe kunnen die twee bij elkaar komen? Hoe kunnen wij in onze woorden de heerlijkheid van Gods Woord weergeven? Ieder die geroepen wordt het Woord van God te verkondigen zal deze spanning ervaren, wanneer hij ernst maakt met de boodschap van de Bijbel. Het is een worsteling, die telkens weerkeert en nooit echt tevreden stelt. Al onze woorden schieten tekort om het Woord van God door te geven. Zijn Woord is Geest en Leven woord en daad tegelijk. Het is een dynamis, een kracht Gods tot zaligheid. Daarom luistert het nauw, wanneer Gods Woord verkondigd wordt of we er met elkaar over spreken. De Heilige Geest deed de Bijbel als Gods Woord opschrijven en overleveren. Wie daarmee aan het werk gaat, betreedt het heiligdom, waar geldt: 'doe uw schoenen van uw voeten want de plaats waarop ge staat is heilig land'. Bij het spreken over Gods Woord past eerbiedig luisteren naar de Schrift. De Bijbel is zijn eigen uitlegger, schrift moet met schrift vergeleken worden. Daarbij zal, naar het Woord van Christus, elke schriftgeleerde, in het Koninkrijk der hemelen onderwezen, gelijk zijn aan een heer des huizes, die uit zijn schat nieuwe en oude dingen voortbrengt.

Luisteren

Dat woord zet ons op het spoor van een extra moeilijkheid. Er is in de prediking en de uitleg van Gods Woord al zoveel gezegd, dat het moeilijk is nog iets nieuws te zeggen. Voor sommigen is dat geen probleem. Ze bewandelen de platgetreden paden. Daar is het lopen gemakkelijk en zeker. Je wordt er niet verrast en struikelen zul je evenmin. Wat andere zeiden, wordt eenvoudig nagezegd en soms zelfs overgeschreven. Wie echter ernst maakt met de uitleg van Gods Woord, zal in dit alles zoeken naar wat het werkelijk zelf te zeggen heeft. Dan blijkt ook de rijkdom van de Schrift. Al onze woorden kunnen maar een deel van de volheid van Gods Woord bevatten. Wij kennen ten dele en wij profeteren ten dele. Dat houdt ons dicht bij de grond. Gods Woord onderzoeken is biddend luisteren, al maar vragend: Spreek Heere, want Uw knecht hoort. Dan blijken oude woorden en bekende teksten verrassend nieuw te zijn. We behoeven niet naar allerlei nieuwigheidjes te zoeken. Waar de Schrift opengaat bij het licht van de Heilige Geest worden de verbanden in Gods Woord zichbaar en krijgen de woorden van de Bijbel nieuwe kracht. In hun betekenis voor onze tijd.

Voor eigen gebruik

Biddend luisteren is daarbij echter een eerste vereiste. Dat is te meer nodig, omdat de tegenstellingen ook op geestelijk gebied groter worden. Polarisatie is niet alleen een modewoord, maar ook een verschijnsel, dat voortwoekert óp het kerkelijk erf. Niet alleen heeft elke ketter zijn letter, in de discussies die met deze polarisatie samenhangen, komen telkens bepaalde woorden boven. Ze zijn als sibboleths, die duidelijk moeten maken waar de spreker staat. Dan is een etiket snel geplakt: wie dit zegt is zus, wie dat zegt denkt zo. Dat werkt niet alleen vertroebelend in allerlei discussies, het bedreigt ook het echte luisteren naar Gods Woord. Te snel worden dan Gods Woorden met onze woorden geïndentificeerd. Onze uitleg van bepaalde woorden moet door Gods Woord ondersteund worden, in plaats van op te komen uit de Bijbel en daarop te rusten. Wie te druk is met het waarmaken van eigen woorden, komt aan het luisteren naar de Schrift niet meer toe. Zo wordt de volle betekenis van het Woord nauwelijks meer gehoord. Velen leggen er hun eigen gedachten in en vinden erin terug, wat ze tevoren bedacht hadden. Sommige woorden worden sterk benadrukt, terwijl ze in de Bijbel een ondergeschikte plaats hebben. Andere blijven in de schaduw, hoewel ze centraal in Gods Woord staan. Daarnaast zijn sommige schriftwoorden in het spraakgebruik een eigen leven gaan leiden. De invloed van de Statenvertaling op onze spreektaal is eeuwenlang erg groot geweest. Het boekje 'Bijbeltaal en moedertaal' van A. C. de Gooyer geeft talrijke spreekwoorden weer, die aan de Bijbel ontleend zijn. Oók in de gemeente ontmoeten we dikwijls een tekstgebruik, dat ver afstaat van de betekenis die zulke teksten hebben in Gods Woord. Terecht schreef ds. C. F. Zeeman in de vorige eeuw bij de uitgave van zijn boek over aan de Bijbel ontleende zegswijzen: 'Menige spreekwoordelijke bijbeluitdrukking wordt óf geheel misverstaan óf volstrekt niet begrepen'.

Eigen taalgebruik

Opvallend is ook, dat elke groepering binnen de kerk een eigen taalgebruik heeft en een bepaalde voorkeur voor sommige teksten. Woorden die de één dierbaar zijn, hebben de ander niets te zeggen. Dit leidt tot vervreemding van de eigenlijke inhoud van de Bijbel. Waartoe dit leiden kan, merkte een predikant, die een hoorcommissie op bezoek kreeg. Het gesprek verliep nogal stroef, de preek was tegenvallen. Eén van de ambtsdragers zei het maar 'eerlijk': 'Toen ik de tekst hoorde schrok ik al'.

Daarom is het meer dan ooit nodig samen te luisteren naar Gods Woord. Dan kan alleen goed gebeuren, wanneer daarbij ook de gehoorzaamheid van het geloof komt. Dan gebruiken we niet alleen dezelfde woorden, maar bedoelen we ook hetzelfde wanneer de Schrift ter sprake komt. Dat laatste wordt helaas ook gemist in veel discussies. In enkele artikelen zullen we een aantal bijbelwoorden bespreken, die óf niet ahijd in hun juiste betekenis gebruikt worden, óf ten onrechte vergeten worden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen