Rondom de begrafenis (1)

Een krantenbericht

'Veertig procent van alle Zweedse kinderen van 6 tot 10 jaar gelooft, dat een mens alleen dood kan gaan door moord. Wanneer één der grootouders overlijdt, is dan ook een heel gebruikelijke vraag: "Wie heeft opa doodgeschoten?". De Zweedse kinderbescherming schrijft dit verschijnsel toe aan de invloed van de televisie. Er komt dan ook een nieuw onderzoek naar de negatieve werking van geweld op de beeldbuis.'

Zomaar een bericht, waaruit blijkt, dat het gegeven, dat 'het de mens gezet is eenmaal te sterven' steeds meer uit de opvoeding en dus uit het leven wordt weggedrukt. Het is goed met elkaar eens wat uitgebreider daarbij stil te staan. Zo kort na Pasen moeten we toch weten, hoe we de dood wél onder ogen kunnen komen. 'Naar het woord van Paulus is de dood "de laatste vijand", maar in Christus een overwonnen vijand.' Als dat geloof niet meer doorwerkt in het volksleven, dan gaan ook allerlei gebruiken en gewoonten rond de begrafenis veranderen. Soms merk je dat, en soms gaat het ook ongemerkt. Daarom is het goed om bij allerlei gewoonten rondom de begrafenis eens stil te staan.

Een advertentie

'Als ik opnieuw een kind zou zijn en in een volgend leven
in 't gouden boek van Sinterklaas opnieuw staat ingeschreven
dan wil ik als de Sint mij roept en ik mij iets mag wensen
geen moeilijke Meccanodoos, ik heb veel liever: mensen.
Die zitten in een warme zaal en luist'ren naar mijn zang
en 'k zou opnieuw gelukkig zijn een volgend leven lang.'

Met het oog op deze artikelenserie vergeleek ik in de afgelopen maanden rouwadvertenties in verschillende kranten met elkaar. Bovenstaand gedicht trof ik aan bij het overlijdensbericht van een man, die op 52-jarige leeftijd is heengegaan.

Je wrijft je ogen uit, als je zoiets leest. Trouwens, wat denkt u van de 'tekst' boven het overlijdensbericht van een 90-jarige mevrouw uit Rotterdam: 'Wat de voetbalsport voor haar betekent heeft, kan een vol stadion nauwelijks bevatten'.

Hoe ver ben je dan verwijderd van 'de enige troost in leven en sterven'. Oók het opstellen van een rouwadvertentie (iets, dat maar al te vaak 'in haast' gebeurt) is een zeer verantwoordelijk werk. Ook uit de advertenties blijkt in welk geloof of ongeloof men heeft geleefd.

Geen plaats voor de doden?

In december 1982 was in de Tweede Kamer aan de orde de nieuwe wet op de lijkbezorging. Deze wet moet in de plaats komen van de Begrafeniswet van 1869. De minister van Binnenlandse Zaken stelde voor om het zogenaamde 'eeuwigdurende recht op een eigen graf' te veranderen in 'maximaal 30 jaar'. Verder vroeg hij bij wet de mogelijkheid om ook reeds na 10 jaar graven te mogen ruimen (zoals in gemeentelijke verorderingen al wordt gesuggereerd). Blijkbaar kornt er steeds minder plaats voor onze doden. Vanuit de Kamer kwam fel verzet. De christelijke partijen hadden godsdienstige bezwaren; ook de VVD had bezwaren. Bovendien werd gezegd, dat deze wet (die al elf jaar geleden als wetsontwerp werd ingediend) door de feiten achterhaald is.

'De voorspellingen over de bevolkingsgroei zijn niet uitgekomen, zodat minder ruimte nodig is. Uit oogpunt van ruimtelijke ordening heeft een begraafplaats ook meerdere functies van bijvoorbeeld park en groene longen in de stad.' De minister moest wat zijn voortvarende 'graf-plan' betreft toch wat gas terug nemen. 'Godsdienstige overtuigingen en fundamentele gevoelswaarden zijn taaier dan 30 jaar.' In heel wat gemeenteraden heeft men zich al het hoofd gebroken over allerlei verordeningen in verband met het begraven. De duur van de grafrechten; de afkoopsom voor het onderhoud (forse bedragen); voorschriften voor de grootte van de gedenksteen (soms zelfs het aantal letters dat er op mag). Het is goed om bij deze zaken eens stil te staan.

Israël

Wie nu in Israël komt zal ongetwijfeld een bezoek brengen aan de 'Graftuin', de mogelijke plaats waar Jozef van Arimathea zijn graf 'leende' aan Jezus. Het is één van de meest indrukwekkende ontmoetingen in het huidige Israël. Wij zoeken daar nu niet meer de Levende bij de doden. Toch is het een goede zaak, dat in het huidige Israël nog altijd plaats is voor de doden.

Joodse begraafplaatsen in ons land (en inmiddels óók die van de Moslims) mogen nooit worden geruimd. Zover zouden wij niet gaan. Als er een piëteitsvolle herbegrafenis plaatsvindt, zullen wij wellicht niet zoveel bezwaren maken als in Israël, waar jaren gevochten is over de aanleg van een weg dwars over wat heel vroeger een begraafplaats is geweest. Toch merken we in deze zorg voor het lichaam het geloof van Israël en van de Kerk in de wederopstanding der doden. Het gebeente van Jozef werd ruim 300 jaar na zijn heengaan meegenomen bij de uittocht uit Egypte. Dat was niet alleen uit piëteit voor een overledene en zijn familie, maar zeker ook een belijdenis. Daarom staat er op het graf van Prins Willem van Oranje in de Nieuwe Kerk in Delft 'hier verwacht Willem van Oranje, Vader des Vaderlands, de wederopstanding der doden'.

Geen sporen nagelaten?

De behoefte om steeds meer de sporen van de dood weg te wissen (crematie, kortere grafrechten, het camoufleren van de dood en van begraafplaatsen) doet vrezen, dat er éérst andere sporen zijn weggewist. De sporen van het Woord van God. De hoop op de wederopstanding der doden. Het visioen van Ezechiël, dat het knekelveld weer tot leven komt (hoofdstuk 37). Het geloof, dat 'de bezoldiging der zonde (de straf op de zonde) de dood is, maar de genadegift van God het eeuwige leven door Jezus Christus onze Heere' (Rom. 6 : 23). Naar het Woord werkt, en dit geloof leeft zal blijken vóór, tijdens en na de begrafenis.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen