De Dokkumer Wouden, kerkelijk en geestelijk

Eén van de vragen, die wij de vorige maal stelden, luidde: Hoe komt het, dat men in andere streken van ons land dikwijls zo'n ongenuanceerd negatieve visie heeft op het 'koude hoge Noorden'? Zou het misschien niet komen, doordat blijkbaar zovelen onze drie noordelijke provincies, Groningen, Friesland en Drenthe, teveel zien in één blik? In die beperkte visie is 'het Noorden' eenvoudig 'het Noorden' zonder onderscheid, terwijl er juist geografisch, historisch en geestelijk zulke grote en diepgaande verschillen zijn tussen deze drie provinciën. Beseffen velen wel de grote geografische afstanden? Vanuit andere streken des lands wordt mij, als predikant in het noorden, wel eens met enthousiasme verteld, dat men 'het Noorden' wel kent. Men is er wel eens geweest. Doch men blijkt dan bij nader inzien uren ver bij ons vandaan, b.v. ergens in Groningerland, geweest te zijn. Beseft men wel, om maar iets te noemen, dat b.v. een afstand van Harlingen naar Nieuwe Schans ongeveer even ver is als van Gouda naar Zwolle? Vanuit het midden des lands werd ik eens gebeld met de vraag: Zoudt u zo vriendelijk willen zijn eens een ziekenbezoekje te brengen bij mijnheer X in Assen? Natuurlijk wil ik dat (ik heb het ook met genoegen gedaan en mocht ook daar aan het ziekbed met verrassing gezond-geestelijke taal beluisteren), maar het is wél zo'n 50 kilometer rijden bij mij vandaan. De afstanden in het noorden worden onderschat. Is het nu te begrijpen, dat het bij de bezoekers van Geref. Bonds-avonden in het noorden wel eens verkeerd valt, als de predikant of de referent zich verontschuldigt met: 'Ja mensen, ik moet nog een heel eind rijden...', terwijl sommige bezoekers na volbrachte dagtaak zelf óók een uur gereden hebben, enkele reis...? Genoeg om aan te tonen, hoe onjuist het is om 'het Noorden' zonder meer in één blik te zien. Friesland is geen Groningen en geen Drenthe.

Verschillen

Bij de geografische afstanden komen de historische en geestelijke verschillen tussen de drie provinciën. De dorheid van Drenthe en de koude matheid van grote delen van het Groningerland kan men niet zonder meer doortrekken naar het kerkelijke leven in Friesland. De achtergronden zijn daar geheel anders. Ik meen dat Friesland vanouds, sterker en langduriger dan Groningen en Drenthe, is doordrenkt van de gereformeerde waarheid. Friesland nam zo'n belangrijke plaats in in de dagen van de Reformatie (16e eeuw), van de Nadere Reformatie (17e-18e eeuw) en van het Réveil (19e eeuw). In Drenthe heeft, globaal gesproken, de gereformeerde waarheid eigenlijk nimmer zo gebloeid. In Groningen hebben vrijzinnigheid, afscheiding, doleantie en midden-orthodoxie lange tijd ten opzichte van de Ned. Herv. Kerk meer verwoestend gewerkt dan in Friesland. Vandaar dat men in Friesland langduriger en breder dan in Groningen en Drenthe, ja zelfs tot in deze eeuw, een bevindelijk-geestelijk leven en prediking aantrof op de bodem van de gereformeerde belijdenis, ook al heeft de Gereformeerde Bond in de Ned. Hervormde Kerk als organisatie er nimmer zo'n brede ingang gevonden. Maar de Bond is immers geen doel op zichzelf. Het gaat haar om de Waarheid. Bevindelijke gezelschapskringen waren er in de 18e en 19e eeuw talrijk in Friesland, ook in het ge­bied van de Dokkumer Wouden. In de 19e eeuw waren deze kringen ten dele georganiseerd in de kringen van 'Waarheidsvrienden', die toen bepaald bloeiden, niet alleen organisatorisch maar ook geestelijk. Dit alles overziend, klemt des te meer de vraag: Hoe komt het dan, dat in zo korte tijd, ja binnen een mensenleeftijd, het kerkelijk en bevindelijkgeestelijke leven van de Dokkumer Wouden zo'n uitzondering is geworden in Friesland?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen