Rondom het levensbegin (3, slot)

Wat zich steeds weer herhaalt, is de ervaring dat je voor de één te zwaar bent en voor de ander te licht, voor de één te principieel, voor de ander weer te ruimdenkend. Elke keer als je probeert een standpunt te formuleren op medisch-ethisch gebied, is die ervaring er weer. En ik ben daarin niet alleen. Ook op theologisch gebied (om over politiek maar te zwijgen) hoor je zulke geluiden; je kunt dan in de krant lezen van dominees die zich eenzaam voelen in hun eigen kerk of modaliteit. De linkerflank houdt hen voor rechts en de rechterflank laat hem links liggen.

Wie daarover echter meelijkwekkend gaat doen, is bezich zichzélf te isoleren. En dat hoeft niet. Het isolement moet niet door gevoelsargumenten ontstaan. Als er op grond van schriftuurlijke argumenten grenzen getrokken worden en andere grenzen juist niet, dan ontstaat maar al te vaak zo'n isolement. Maar dan op betere gronden. En dat is dan geen isolement van zieligheid, maar van kracht.

Onze Heere Jezus heeft dat pas echt in zijn volle omvang ervaren. Zijn leer was vaak te hard voor de schare, maar veel te gemakkelijk voor de wet- en schriftgeleerden. Niettemin was Hij bewogen met de schare en kon Hij juist weer uitvaren tegen de godsdienst ('gij, adderengebroedsel'). Met andere woorden, het onbegrip te linker en te rechterzijde wordt door Jezus toch volledig verschillend beantwoord. Dat wil overigens niet zeggen, dat wij dat net zo moeten doen. Na Zijn machthebbende Woord hóeven we dat ook niet meer te doen, Zijn oordeel is allesbeslissend en óns oordeel kan er slechts toe leiden, dat we zelf geoordeeld worden.

Helms-East wetsontwerp

Waarom deze inleiding? Welnu, het is al ge­zegd, als je tot een bepaald standpunt komt op grond van de Bijbel, dan krijg je van links en rechts om je oren.'En je eerste opwelling is dan om dat maar eens stevig te beantwoorden. Nu kan een stevig antwoord verpakt in ferme taal natuurlijk nooit kwaad, maar hier is het, denk ik, toch de plaats om rustig te blijven. Laten we nog even terugkeren naar de vorige twee artikelen 'rondom het levensbegin'. Het belang van het vasthouden aan het moment van de conceptie werd weer eens duidelijk aangestipt, vooral met het oog op de nieuwste ontwikkelingen in de farmaceutische wereld (de 'menstruatie'-opwekkende pil, zo die uitblijft). Wie deze ontwikkelingen derhalve fel bestrijdt en wijst op de abortieve werking ervan, krijgt van de wetenschap van alles naar zijn hoofd. Datzelfde overkomt momenteel de verdedigers van een Amerikaans voorontwerp van Wet (het zogenaamde Helms-East voorontwerp), dat weer terug wil naar eerbiediging van elke menselijk leven vanaf de conceptie. Niet alleen de thans gelegaliseerde abortuspraktijken zouden dan volledig teruggeschroefd worden in Amerika, maar nog veel meer. En wat allemaal wel niet, dat schromen de wetenschappers (die enorm veel belang hebben bij de ontwikkeling van de nieuwe 'pil') niet om op te sommen; en ik citeer weer uit de aan de redactie toegezonden stukken:

'Het zou zeer ironisch zijn wanneer de consequenties van het huidige wetsvoorstel zouden zijn, dat illegale abortussen en daardoor veroorzaakte dood van moeders eenvoudigweg zouden toenemen en dat terzelfdertijd de meest doeltreffende middelen om de vraag naar abortussen terug te dringen helemaal uitgeschakeld zouden worden... Spiraaltjes zouden illegaal zijn als dit voorontwerp wet wordt, omdat hun werking de inplanting van een bevruchte eicel in de baarmoeder verhinderen. Anticonceptiva op steroidbasis (de Zgn. pil) zouden zeer ernstig bedreigd worden.'

Dat laatste zinnetje behoeft enige uitleg, omdat immers van de pil gezegd wordt dat die vóór de conceptie ingrijpt. Ja, zeggen de wetenschappers, maar het kan zijn, dat die in een aantal gevalleen de eisprong niet verhindert, maar dat vruchtbaarheidsbeheersing verkregen wordt door een werking na de bevruchting (conceptie). Op dat laatste kom ik zo terug, want ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat de inzendende collega juist hieraan grote waarde hecht. Misschien heeft juist dit zinnetje hem tot inzenden van materiaal gebracht. Maar goed, daarover straks dan.

Verzet vanuit wetenschap

Vooreerst is het duidelijk dat het Helms-East wetsontwerp grote opschudding teweegbrengt onder hen, die de wetenschap verder brengen willen.

Het gaat daarbij niet alleen om de medische aspecten, maar ook om de economische. De ontwikkeling van de nieuwe (abortieve) pil kost immers nogal wat, minstens 50 miljoen dollar schatten ze.

'En welke farmaceutische firma zou het risico nemen om een research-project van 10-15 jaar, ten koste van tientallen miljoenen dollars te starten met het risico dat de methode - hoewel acceptabel voor een grote groep van de bevolking - inbreuk zou maken op een spitsvondig geconstrueerde wet die in een buitengewoon enge context het begin van het leven zou vastleggen? Het aannemen van het huidige wetsvoorstel (Helms-East) zou het einde betekenen van alle research met betrekking tot geboorten-beperking na geslachtsgemeenschap'. Aldus de wetenschappers.

Het wetsontwerp is, hen duidelijk te 'zwaar', en dat is gezien hun gedachtengang begrijpelijk. En niet alleen de indieners van dit wetsontwerp zullen zulke tegenstanders treffen, maar iedereen, ook in ons land, die strijdt vóór het leven vanaf het enige echte begin: de conceptie.

De tegenstanders proberen hen dan in een hoek te drukken. Wie zegt, tegen abortus te zijn vanwege de begingrens, krijgt direct vragen over hoe het dan zit met het spiraaltje en morning-after-pil. Men toetst, of er toch wel wat gesjoemeld zal worden (en niet ten onrechte). Als blijkt dat men ook op dit punt onvermurwbaar is, staat men even versteld van zulk een vasthoudendheid, doch bedenkt ogenblikkelijk iets nieuws. Want goed, de pil werkt dan wel eisprong-remmend maar soms misschien niet, en dan is die dus abortief. En daar moesten we het dan nog over hebben.

Verzet vanuit eigen achterban

Laten we het nog eens terugkeren naar het begin. Er zijn meerdere christen-artsen die zeer konsekwent 'pro-life' zijn. De conceptie is voor hen een heilige grens, en ze schromen niet daarvoor uit te komen, ook in de praktijkvoering. Deze artsen, en daar schaar ik mezelf ook onder, krijgen dan vanuit de moderne wetenschap de wind van voren zoals boven omschreven. Te 'zwaar' dus. Toch kunnen ze vanuit hetzelfde 'pro-life' standpunt in diverse situaties toch de pil voorschrijven omdat die hun heilige grens ongemoeid laat.

En dan krijgen ze nog al eens (o.a. van onze briefschrijvende collega) een por van achteren. Te 'licht' bevinden dus.

Wat moeten we er mee aan? Eerlijk en objektief blijven in de eerste plaats. Wie zijn (medisch) vak goed kent of wil kennen en zijn twijfels over de werking van deze of gene pil heeft, kan ten alle tijde produktinformatie opvragen bij de betreffende firma en het éne wel en het andere niet meer voorschrijven. Het is hier niet de plaats om een medische discussie (over hormoonpieken en zo) onder collega' s te gaan houden. Wie als arts twijfelt aan de ovulatieremming moet in de boeken duiken, wie als "patiënt" twijfelt, kan doodgewoon de basale temperatuurcurve controleren.

Parallellen met euthanasie-discussie

Maar wat moet je nu met die doordrammers, die in normale gevallen de ovulatieremming wel toegeven, maar in bepaalde gevallen hier aan twijfelen, en vanwege die uitzonderingen de regel vervloeken. Welnu, zo'n zelfde discussie is bekend uit de euthanasie-discussie. Zoals het vaak gebruikte voorbeeld van de morfine-spuit die in de normale dosis puur pijnstillend behoort te werken, maar door allerlei medische omstandigheden bij een bepaalde patiënt misschien ineens levensverkortend blijkt te zijn. Heeft de toedienende arts dan euthanasie gepleegd? Natuurlijk niet. Eén doel had hij: de pijn te stillen. Dat was goede geneeskunde, naar menselijke berekening. Dat het anders liep dan naar menselijke prognose te verwachten was, valt zo'n arts nimmer kwalijk te nemen. Hij had nimmer 'de bedoeling te doden', de enige juiste definitie van euthanasie.

En zo is het ook met de arts, die naar menselijke maatstaven en wetenschappelijke informatie, een pil voorschrijft waarvan hij weet dat die eisprongremmend werkt. En dan kunnen er inderdaad allerlei factoren zijn (gewichtsschommelingen, ziekte, verkeerde inname) die buiten de greep van de arts liggen, zodat in bepaalde gevallen de eisprong toch doorzet en als er dan geen zwangerschap op volgt, geconcludeerd moet worden, dat de pil op andere dan bedoelde wijze gewerkt heeft. Mogelijk is hierdoor een bevrucht eitje afgestoten. M.a.w. omdat zoiets in bepaalde gevallen kan gebeuren, mag je de pil in geen enkel geval ooit voorschrijven, zo is de redenering van de briefschrijvende collega. Wie echt 'pro-life' is, schrijft volgens hem geen pil voor, nooit en te nimmer.

Dat gaat mij te ver. De enige juiste definitie van abortus is net als bij euthanasie: een handeling met de bedoeling te doden. De bedoeling van zo'n medische handeling moet altijd zijn: 'leven te beëindigen'. Dat doet de arts, die expres een overdosis morfine spuit, ook een arts die vrucht-afdrijvende middelen toepast, en daar versta ik ook een spiraaltje, morning-after-pil en mini-pil onder, laat dat duidelijk zijn. Wie dat voorschrijft, heeft duidelijk een bedoeling die tegen het (pas begonnen) leven gericht is.

Maar wie een ovulatie-(eisprong) - remmend middel voorschrijft, heeft die bedoeling zeer zeker niet, en daarom treft hem geen blaam. Uitzonderlijke toestanden bevestigen de regel; de gulden pro-life-regel: eerbiediging van menselijk leven van begin tot eind. Elke handeling die daartegen gericht is, is abortus of euthanasie te noemen. Elke handeling die daar niet tegen gericht is en nochtans achteraf dat toch bleek te zijn, mag desondanks niet abortief genoemd worden, zoals deze collega meent. Wie van mij verlangt vooraf te bekijken, wat slechts achteraf te concluderen valt, vraagt van mij boven mijn beperkte mens-zijn en even beperkte medicus-zijn uit te stijgen. En eerlijk gezegd, dat kan ik niet en hoef ik gelukkig ook niet.

Splinters en balken

Collega, en allen die zo denken als u, laten we elkaar geen vliegen gaan afvangen, maar laten we schouder aan schouder de strijd 'voor het leven' blijven voeren. Laten we niet de suggestieve redeneringen van hen, die het Helms-East-wetsontwerp onderuit willen halen, voor onze eigen kar gaan spannen en deze lieden daarmee in feite gelijk geven. Hun argumenten zijn oneigenlijk en hebben slechts één doel: het wetsontwerp belachelijk maken.

Laten we als collega's niet vervallen in medische haarkloverijen, maar schouder aan schouder met alle mogelijkheden die we hebben, op medisch en politiek gebied, de strijd volhouden opdat het ooit in Nederland zover komt dat er ook nog eens een wetsontwerp in behandeling zou komen met gelijke strekking als het Amerikaanse. God geve dat. Verdiend zouden we het zeker niet hebben.

Wie er naar streeft, zijn geneeskunst en zijn medische ethiek langs het meetsnoer van de Bijbel te leggen, wie ernaar streeft in deze de weg te gaan waar kennis, gerechtigheid en heiligheid niet geheel ontbreken, die zal zien dat links én rechts de spaanders vliegen. De heilzame weg met de zachte en harde berm. Doch spaanders zijn slechts splinters. Wie zich daarop blindstaart, zou wel eens balken kunnen laten liggen. God verhoedde dat.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen