Tweedelig of driedelig? (5)

Het woord 'geest'

Boeiend is het om na te gaan welke betekenis het woord 'geest' heeft. Het is een veelkleurig woord immers. In het Oude Testament blijkt, dat dit woord samenhangt met een stem, die 'waaien' betekent. In Genesis 3 : 8 is sprake van 'de wind des daags', die als avondkoelte verkwikking brengt na de zo hete dag. Gods adem is de wind, die uitgaat. Ook figuurlijk is dit woord gebezigd. We horen de profeet Jesaja belijden namens Sion in nood: 'wij hebben niets dan wind gebaard', 26 ; 18. Wind is hier iets, dat geen wezenlijke inhoud heeft, leeg, ijdel, is. Nu wordt ditzelfde woord ook gebruikt voor de menselijke 'geest'. Adem, wind, geest wordt door hetzelfde woord weergegeven. De geest brengt de levende mens tot activiteiten. Evenals de wind is de geest ongrijpbaar, niet te herleiden en niet te weerstaan. Dan begrijpen we ook waarom zulke, voor ons in betekenis uiteenlopende woorden door hetzelfde kunnen worden aangeduid. Sterk is het woord 'geest' verbonden met 'levend zijn'. Zo duidelijk blijkt dat in het visioen van Ezechiel (37 : 1vv). De dorre beenderen worden, samengebracht, eerst levend als de geest op bevel van de profeet in hen vaart. Er is geen geest, geen leven te horen in hen. De geest keert terug in mensen, wanneer ze, uitgeput van vermoeidheid en honger, weer voedsel tot zich konden nemen, zoals Simson bijvoorbeeld (Richteren 15 : 19).

Een Godsgeschenk

Overduidelijk en zeer beslist leert ons de Schrift, dat het leven een geschenk van God is. Job kan zeggen, dat zijn lippen geen onrecht zullen spreken, zolang de geest Gods in zijn neusgaten is, Job. 27 : 3vv. Van moment tot moment geeft God hem het leven. De Heere kan daarom ook elders genoemd worden 'de God der geesten van alle vlees', Numeri 16 : 22. Hij beslist alleen over leven en dood. Hij schenkt de levensgeest of neemt deze terug. In Zijn vrijmacht neemt Hij de geest weg. Psalm 104 : 29, dan sterft men, zendt Hij daarentegen Zijn geest uit, dan is er leven (vs. 30). Dan eerst is men zichzelf kwijt in God, wanneer men in het aangezicht van de dood 'zijn geest beveelt in Gods handen'. Laat Hij maar verder beslissen of het leven voortgaat dan wel afgebroken wordt. Maar nochtans is er hoop op God. Hij kan zelf van een zeker schijnende dood verlossen. Psalm 31 : 16. Dit woord, dat de Heiland stervend op de lippen nam en dat leefde in Zijn ziel, was dan ook geen woord van dood maar van leven! Als Eén ook de tekst in het verband las en wist, was Hij het wel! De Heere kan daarom ook in Zijn almacht de menselijke geest tot bepaalde werkzaamheden brengen. Jeremia profeteert, dat Hij de geest van de koningen van Medië opwekt om Babel te verwoesten, 51 : 11. De Heere verwekte ook de geest van koning Kores om de Joden verlof te geven terug te keren, Ezra 1:1. Daartegenover verlamt de Heere de geest van Sihon, de koning van Hesbon, met rampzalige gevolgen, Deut. 2 : 30.

De geest en de Geest

Het woord 'geest' wijst er ook op, dat de mens een denkend, agerend en reagerend geestelijk wezen is. De mens kan plannen ontwikkelen, besluiten nemen, waarbij het innerlijk-zijn is betrokken. Hanna heet zichzelf tegenover Eli een vrouw 'wier geest bezwaard is', 1 Samuel 1 : 15, en David belijdt in Psalm 51, dat zijn geest benauwd is, verbrijzeld, verslagen. Ezechiel heeft geboodschapt (36 : 26) dat de Heere een nieuwe geest zou geven in het binnenste van de ballingen. Niet slechts uiterlijk herstel maar innerlijke vernieuwing zal zichtbaar worden. Een geheel nieuwe verhouding tot de Heere komt voor de dag, als nieuwe mensen zullen ze gaan leven. Hierachter gaat duidelijk de werking van Gods Geest schuil, maar 'geest' staat in kleine letter. De mens in zijn gehele doen en laten wordt veranderd en vernieuwd. Ook van de Geest van God is sprake, Jesaja 61 : 1vv bijvoorbeeld. Deze is onderscheiden van en strijdt mét de boze geest, de geest uit de afgrond, die Saul kon aanzetten tot kwaad, 1 Samuel 16 : 15. Hoe zeer smeekte David in Psalm 51, dat God Zijn Heilige Geest niet van hem zou wegnemen. De profeten spraken door de Heilige Geest. Werd hun getuigenis niet geloofd maar zelfs weerstaan, dan moest daarop het oordeel wel volgen.

Geest in het Nieuwe Testament

Eigenlijk treffen we hetzelfde spraakgebruik in het Nieuwe Testament aan. Het woord 'pneum' betekent ook 'adam, wind, geest', uit het Grieks afkomstig. Wat scherper nog dan in het Oude Testament kan de geest genoemd worden het registratie-vermogen van/in de mens. De Heiland doorziet al wat zich aan Hem voordoet, doorziet de mens, en beoordeelt ook. Zijn oordeel komt volmaakt overeen met dat van God, de Vader. Een soort tegenstelling tussen 'vlees' en 'geest' ontwaren we, als de Heiland Zijn jongeren toevoegt: 'de geest is wel gewillig, maar het vlees is zwak...'.

En dan Paulus

Voorbijgaand aan veel, dat in overeenstemming is met wat we tot nu toe nagingen, treft ons bijvoorbeeld de tegenstelling tussen 'vlees' en 'geest' in Romeinen 8. De geest kan ten bate van het gehele leven de genade des Heeren ontvangen. De geest kan medegetuigen met de Heilige Geest, dat men kind van God is. Zonde en vlees worden bijkans vereenzelvigd met elkaar. Onze vleselijke gebondenheid en onze zucht tot zelfbehoud zijn de invalspoorten voor verleiding en wetteloosheid. De gezindheid van het vlees is tegengesteld aan die van de Heilige Geest... In de heiliging van het leven is ook de menselijke geest betrokken. In 1 Kor. 7 : 34 schrijft de apostel, dat de gehuwde meer zorgen heeft om aardse personen en zaken dan de ongehuwde, 'om heilig te zijn naar lichaam en geest'. In Colossenzen 2:15 meldt Paulus dat 'hij wel afwezig is naar het vlees, maar tegenwoordig IS bij hen naar de geest'.

Twee- of driedelig?

Na de woorden 'lichaam, ziel en geest' afzonderlijk te hebben uitgelegd, komt de vraag opnieuw: hoe ziet Paulus nu de mens, als tweedelig - met lichaam en ziel - of als driedelig, met lichaam, ziel en, geest? Reeds verwezen we naar 1 Thess. 5 : 23. Men moet, dacht ik, niet van te voren met een bepaalde mening de Schrift lezen. Men kan Paulus een driedeling 'opdringen'. Maar nader onderzoek toont aan, dat de apostel de woorden 'ziel' en 'geest' wel door elkaar gebruikt, om aan te duiden het innerlijk leven van de mens. Vooral met de aanduiding 'lichaam, ziel en geest' heeft Paulus de gehele mens op het oog, in de totaliteit van zijn bestaan. Met het woord 'geest', Romeinen 8 : 16, heeft men wel eens willen aangeduid zien het geestelijk leven, het door de Geest vernieuwde leven, 'het herboren deel' van de gelovige, al dreigt bij het laatste ongeoorloofde verzelfstandiging. Paulus meent, dat de geest van de gelovige een eigen funktie kan hebben in hetgeen de christen van Godswege aan genade en liefde ervaart. Verder kan men niet gaan. Ik meen een theologische waardebepaling van de mens als driedelig te moeten afwijzen. Paulus heeft meer de gehele mens dan de afzonderlijke delen van de mens op het oog. Daarmee sluiten we deze bespreking af.

Brieven

Inmiddels liggen weer twee vragen op mijn bureau, een over de vierschaar-beleving en één over de al-verzoening. Daarover graag een volgende keer.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen