Schriftgegevens inzake homofilie (4)

Bij het gesprek binnen de kerken over homofilie worden enkele uitspraken van de apostel Paulus telkens weer genoemd. Zij leggen als nieuw-testamentische woorden nog meer gewicht in de schaal dan de bekende teksten uit Leviticus, waar in het vorige artikel bij werd stil gestaan. Met name betreft het Romeinen 1 : 26-27, 1 Corinthe 6 : 10 en 1 Timotheüs 1 : 10, terwijl het mogelijk is dat de apostel ook in Galaten 5 : 19, Efeze 5 : 3 en Colossenzen 3 : 5 onder 'onreinheid' de homoseksuele praktijken van zijn tijd verstaat. Het gereformeerde Rapport Homofilie gaat op genoemde tekstwoorden in. De opstellers van het Rapport wijzen er op dat er onvoldoende reden is om aan te nemen dat Paulus alleen de homoseksuele prostitutie op het oog zou hebben. Hij richt zich tegen homoseksuele handelingen als zodanig. Hij kan zich eenvoudig niet voorstellen dat een christen homoseksuele omgang zou hebben met een ander. Alleen de heidenen doen dat. Om te kunnen (blijven) behoren tot de gemeente van Christus diende men zich van deze dwaling te bekeren: 'En dit waart gij sommigen; maar gij zijt afgewassen, maar gij zijt geheiligd, maar gij zijt gerechtvaardigd, in de Naam van de Heere Jezus, en door de Geest van onze God' (1 Cor. 6 : 11).

Bekend is het betoog van Paulus in Romeinen 1. Jood en heiden worden schuldig gesteld voor Gods aangezicht. Al hebben de heidenen de tora, de wet, Gods bijzondere openbaring, niet ontvangen, ze konden toch beter weten. Heel de schepping verwijst immers naar de Schepper. Maar de heidenen hebben zich moedwillig afgesloten voor de signalen van Gods waarheid. Ze hebben vergankelijke schepsels geëerd en gediend in plaats van de eeuwige Schepper. De straf die zij ontvangen vertoont een zekere overeenkomst met de bedreven zonde: zij hebben de natuur veronachtzaamd, dan is het tegennatuurlijke hun loon (vs. 26-27). Zoals de Schepper wordt vervangen door godenbeelden, zo wordt de natuurlijke omgang van man en vrouw vervangen door homoseksuele kontakten van mannen met mannen en van vrouwen met vrouwen. Zo hangen het religieuze en het morele verval ten nauwste samen.

Na deze weergave van Paulus' positiekeus maakt het Rapport een aantal kanttekeningen. Opgemerkt wordt dat de apostel geheel in de lijn van zijn joodse opvoeding de homoseksualiteit scherp veroordeelt. Evenals het Oude Testament ziet ook hij het heteroseksuele geslachtsverkeer binnen het huwelijk als de enige legitieme vorm van seksualiteit. Wanneer hij het woord 'natuurlijk' gebruikt, blijkt dat hij het normale beschouwt als de natuurlijke scheppingsorde, die daarom als normatief heeft te gelden voor ieder mens. Paulus sluit zich in dit alles nauw aan bij het apokriefe boek Wijsheid, hoofdstuk 13 en 14.

Relativering

In het bovenstaande gaf ik een zo goed als letterlijke weergave van de in het Rapport geboden uitleg van Romeinen 1. Met dankbaarheid constateer ik dat de zin van Paulus' woorden op heldere wijze tot uitdrukking is gebracht. Het Rapport laat het daar echter niet bij. Evenals bij de Leviticus-teksten wordt er ook nu een aantal relativerende opmerkingen gemaakt:

a) Het is de vraag of men in Romeinen 1 te maken heeft met een specifiek christelijke visie op afwijkend seksueel gedrag. Paulus is hier namelijk niet origineel, maar beweegt zich binnen de joodse traditie.

b) De ontmoeting met christen-homofielen nu, mensen die geworsteld hebben met hun 'anders-zijn', maakt het ons moeilijk het 'Paulus en zijn leermeesters' na te zeggen dat homoseksuele omgang beschouwd kan worden als de logische straf op hun goddeloosheid (maar zo persoonlijk toegespitst zégt Paulus het toch ook niet? J.H.).

c) Een scheppingstheologie die het normale tot norm maakt, kan gemakkelijk leiden tot superioriteitswaan bij de meerderheid die uitmaakt wat normaal is en vervolgens tot verdrukking van de als abnormaal beschouwde minderheden.

d) Paulus zegt in Rom. 2 : 1 dat het niemand past te oordelen en in 3 : 18 dat niemand rechtvaardig is.

e) Het is belangrijk de kern van wat de apostel wil zeggen in het oog te houden: afgoderij met de geschapen werkelijkheid leidt onherroepelijk tot zedelijk verval. Wie God heeft leren kennen, zal zijn of haar lichaam niet laten onteren of verontreinigen. (Hier zou mijn vraag zijn: is deze 'kern' ooit los te maken van de concrete toepassing op homoseksuele praxis? )

f) Homoseksualiteit was in verschillende vormen een bekende werkelijkheid voor Paulus. Van een op trouw en gelijkwaardigheid gebaseerde relatie was echter in zijn dagen zelden sprake. Het verseksualiseerde leven in Athene en Corinthe moet een verpletterende indruk op hem gemaakt hebben. Hij toont zich in zijn brieven dan ook bijzonder verontrust over zoveel zedelijke verwildering. De waarschuwingen tegen de homoseksualiteit zijn bij Paulus niet los te zien van zijn schok-en schrikreaktie. Seksuele exploitatie en misbruik van moreel overwicht (bij pederastische relaties) staan hem daarbij voor ogen. Hij reageert erop als een wetsgetrouwe Jood. Hij zegt geheel in de lijn van de seksualiteitswetten van Leviticus dat zulke excessen 'onrein' maken. Hoewel Paulus elders toch zo indrukwekkend spreekt over de opheffing van de Wet en over de nieuwe wet van de Geest van Christus, reageerde hij op de situatie die hij in Griekenland aantrof precies zoals elke wetgetrouwe Jood zou hebben gedaan. Hij noemt in dit verband Jezus nergens en kon waarschijnlijk voor richtlijnen op dit specifieke gebied niet op de leer van Jezus zelf teruggrijpen. Dat Paulus in dié gegeven situatie als pastor zó moest spreken, wil nog niet zonder meer zeggen dat zijn woorden ook gelden voor geheel andere situaties.

g) Kan de Kerk nog wel beamen wat Paulus in Rom 1 : 26-27 zegt over het tegennatuurlijk karakter van homoseksuele omgang? Dezelfde apostel zegt immers ook in 1 Cor. 11 : 4 dat 'de natuur zelf ons léért, dat het een schande is wanneer mannen lang haar dragen! Blijkbaar had hij tijdgebonden opvattingen omtrent de natuur! Door zo homoseksualiteit en haardracht (of hoedjes) met elkaar in verband te brengen, worden Paulus' woorden inderdaad sterk gerelativeerd. Mijns inziens is hier de exegetische zorgvuldigheid ver te zoeken!

Kritisch commentaar

Is het Rapport eerlijk en betrouwbaar bij de explicatie van de teksten, bij de applicatie blijken er verschillende addertjes te schuilen in het gras! Merkwaardig dat Paulus' woorden minder gewicht in de schaal schijnen te leggen zodra ze geen direkte breuklijn vertonen met de joodse traditie! Zijn het dan ineens geen door de Geest geïnspireerde woorden meer? En welke visie op de verhouding jodendomchristelijk geloof zit hier achter? Wanneer het Nieuwe Testament met betrekking tot de beschouwing van de homoseksualiteit niets wezenlijks nieuws heeft toegevoegd aan de oudtestamentische wetgeving op dit punt, dan relativeert dat de nieuwtestamentische teksten toch niet? Dan heeft de harmonie tussen het Oude-en het Nieuwe Testament hierin ons juist bijzonder veel te zeggen! Paulus' beroep op de natuur, dat wil zeggen op de scheppingsordening, is niet tijdgebonden. Vanuit het zicht op de bedoeling van de Schepper keert, hij zich én tegen homoseksuele handelingen én tegen verwijfde opmaak van het haar van de man én tegen ongebreidelde emancipatiedrang van de vrouw. De ontferming over en de solidariteit met de zondaars heft nergens de veroordeling van de zonde op. Wanneer de Bijbel zelf nergens uitdrukkelijk en met zoveel woorden een opening biedt voor acceptatie van homoseksuele praxis, ja deze krachtig afwijst, dan kunnen ervaringen, ontmoetingen, medische en psychologische inzichten binnen de kerk niet tot een andere visie leiden. Ik betreur het dat het Rapport er voor terugschrikt om uit de Schriftgegevens de voor de hand liggende gevolgtrekkingen te maken. De relativerende benadering van de tekstwoorden komt mijns inziens in strijd met het gezag dat de Heilige Schrift over de gehele linie heeft.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen