Een boek met visie

Van de hand van professor Jonker, hoogleraar in de praktische theologie aan de universiteit van Utrecht verscheen dit jaar een lijvig boekwerk, dat als titel draagt: Theologische praxis, problemen, peilingen en perspektieven bij kenterend getij. In zekere zin is dit geschrift een verantwoording van zijn arbeid als hoogleraar; men zou ook kunnen zeggen een verdediging van zijn visie, waarmee hij jarenlang de theologische opleiding van de aanstaande predikanten heeft begeleid. Het zou misschien nog beter zijn het boek een belijdenis te noemen. Wekenlang zijn wij met dit werk bezig geweest. Eigenlijk te lang, naar ons oordeel - maar een vrij ernstige ziekte heeft ons voornemen verhinderd het op een vroeger tijdstip al aan een beoordeling te onderwerpen.

Het is de bedoeling van dit boek een bijdrage te leveren tot de algemene praktische theologie. Met name wil de schrijver zoeken naar een gedegen fundament of grondbeginsel, waardoor de praktische theologie bij haar arbeid wordt gedragen. Het is namelijk geenszins zo, dat er ten aanzien van de wezenlijke strekking van de praktische theologie een communis opinie bestaat. Het vak praktische theologie wordt van tal van zijden enorm uitgedaagd, juist omdat er geen eenheid onder de geleerden bestaat over de didaktiek, die men gebruikt bij het onderwijs. Jonker stelt zich nu ten doel aan de praktische theologie een grondslag te verlenen, die aan de ene zijde recht doet aan de Heilige Schrift als oorkonde der heilsopenbaring. Het gaat om de vertolking van de bijbel in alle arbeid van de kerk. Aan de andere zijde wordt gepoogd die inhoud van de Schrift zuiver te doen overkomen bij de mensen van deze tijd. De dragende grondgedachte achter deze visie is de overtuiging, dat God en mens elkander gedurig wederzijds ontmoeten. Nu zoekt de schrijver, staande op de bodem van de Schrift, naar een weg en een wijze om in het onderwijs van de praktische theologie dat Woord aan het woord te doen komen, de Waarheid Gods gelding te verlenen in het leven van alle dag. Het gaat er niet om, dat een professor eigen stokpaardjes berijdt in het doceren van deze wetenschap en zich verliest aan bepaalde voorkeurvakken en daardoor andere aspecten laat vervagen - neen, Jonker vraagt consequent naar een visie, die. voor alle plaatsen en tijden gedegen is. Naar een richtlijn, waarlangs een systeem is te ontwerpen, waardoor men een didaktiek van de praktische theologie kan scheppen en.... het onderwijs in dit vak rechtvaardig kan beoordelen. Daarmee is al terstond meegedeeld, dat dit boek vrij wijsgerig van opzet is. Er is hier sprake van wetenschapstheorie, zo u wilt, ook al komt dit niet steeds overal aan de dag.

Dit grondprobleem beheerst eigenlijk het gehele boek en het wordt met een rijkdom aan accenten voorgedragen. Wij kunnen er namelijk niet omheen de tijdsverschijnselen te ontleden, willen wij nagaan hoe het Woord Gods in het heden overkomt. Maar dat brengt op zijn beurt weer op de vraag hoe de praktische theologie in het moderne leven functioneert. Daarmee verbonden is ook de vraag hoe de mens is; de ambtsdrager in dienst van de kerk, die zich in dienst van de praktische theologische arbeid aangordt om drager van de Waarheid Gods te zijn of, zo u wilt, heilsbemiddelaar. Dez« aspecten alleen al tonen aan, hoe in dit werk een veelheid aan gedachten openbaar komt. De auteur blijft namelijk niet alleen staan bij het heden, maar daalt ook af naar het levensgevoel in voorbijgegane tijden om op speurtocht daarnaar te vragen naar de waarheidselementen in de overdracht van het Evangelie bij vroegere geslachten. Wij achten dit bij uitstek een talent van de auteur. Hoe treffend juist weet hij de stad Zwolle te tekenen in de dertiger jaren van deze eeuw, hoe raak schetst hij een reisverslag door diverse delen van de wereld van nu, om al speurend en 'snuivend' naar een sfeer, daar tevens praktisch theologisch winst van weg te dragen. Jonkers streven is namelijk, om afdalend in de schachten van het verleden en speurend door de velden van het heden alle sporen te registreren waardoor een Godsontmoeting tot stand kan komen. Hij kan er niet omheen daarbij de geloofshouding te onderzoeken van de tegenwoordige mensheid. Hij moet wel vragen naar de diepe zin van alle kerkelijke arbeid, om van daaruit wegen aan te wijzen waarlangs het Evangelie naar ons toe kan komen.

Dit alles wordt met zo'n gedrevenheid gedaan, met zo'n vaart, dat het de lezer gedurig duizelt. Wij althans hadden het gevoel door een sneeuwbui te wandelen, waarbij de wind ons gedurig alle vlokken in de ogen blies. Gedurig staat men zich af te vragen welke perspectieven openen zich hier; welke gedachtenreeksen worden hier achtervolgd? Deze hoogleraar weet uitermate boeiend te schrijven; het boek sleept de lezer eenvoudig mee. Wat ons geboden wordt in de verkenning van het hedendaagse tijdsbeeld, wat ons aangereikt wordt in de filosofische doorlichting van achtergronden, de schildering van het mensbeeld, het is eenvoudig subliem. Met name willen wij ook vermelden de uiteenzetting van de Schriftleer, de tekening van de ideale ambtsdrager, de doorlichting van de brede verbanden, waarin geheel de praktische theologie staat. De lezer verwachte hier geen praktisch theologisch handboek. Daarvoor moet hij naar andere geschriften. De titel wijst het al aan, en de ondertitel onderstreept dit nog. De auteur doorlicht en onderzoekt de praxis op theologische wijze en wil in het huidige tijdsbestek ons van voorlichting dienen. De wijsgerige achtergrond blijkt overal en vraagt om praktische toepassing.

Wij hebben hier een boek dat veel vraagt van de lezer, maar hem ook veel biedt. Het is niet in de eerste plaats geschreven voor het brede publiek. Maar wie de moeite neemt zich in dit boek te verdiepen, zal verheldering ontvangen op tal van gebieden. Wij bevinden ons hier op de hoogvlakte van de theologie. Het is waar, maar deze praktische theologie wil het leven in onze tijd met al zijn winden en stormen. Temidden van veel wat verschijnt is dit een geladen boek. Een veelheid van gedachten komt op de lezer af en het is zelfs waar, dat een tweede of derde lezing van dit.werk nog meer vergezichten doet ontdekken. De winst is een grondige opscherping van vele vanzelfsprekend geachte patronen. Het boek leert na te denken en door te denken. En dat geeft juist een persoonlijke toon. Tenslotte - toen wij met de lectuur bezig waren van dit boek kwam ons een woord van Goethe onder de ogen met deze strekking, dat de beste lezer deze is, die een werk genietend oordeelt en oordelend geniet. Deze schept eigenlijk het kunstwerk opnieuw. Welnu, zulke lezers wensen wij dit boek toe. Zij zullen de baanbrekers worden voor een frisse theologische praktijk.

N.a.v. Theologische praxis Problemen, peilingen en perspectieven A. v. Br. bij kenterend getij. Calienbach Nijkerli 1983, ƒ 59, 50

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen