De Dokkumer Wouden, kerkelijk en geestelijk

Ondanks de uittocht van de Dolerenden uit de Hervormde Kerken was in sommige gevallen de gemeente toch nog rechtzinnig gebleven. Ds. Ploos van Amstel b.v. werd na zijn uittreding in Reitsum opgevolgd door de rechtzinnige ds. Antink uit Parrega. Men vertelde mij, dat er in Reitsum bijna geen Hervormde lidmaten meer waren overgebleven. Bijna heel de gemeente was in doleantie gegaan. Maar de weinige overblijvenden behielden het beheer over de kerkelijke goederen, o.a. een aantal boerderijen, in bezit van de Hervormde Gemeente. De dolerenden werden nu van deze boerderijen afgezet en ds. Antink nam een aantal van zijn aanhangers mee uit Parrega, die nu deze boerderijen konden betrekken. Zo werd er toch weer een kleine Hervormde Gemeente gevormd.

In andere gevallen kwam ondanks de uittocht van de dolerenden toch na verloop van tijd de vraag naar de rechtzinnige prediking weer boven. Dikwijls was er latent nog iets van een rechtzinnig gevoelen blijven sluimeren.

Twijzelerheide

Als voorbeeld hiervan kan uit de Classis Dokkum o.a. Twijzelerheide genoemd worden. In de vorige eeuw was daar in Twijzelerheide nog geen Hervormde Gemeente. De heidebevolking behoorde er formeel tot de Hervormde Gemeente van Twijzel. Maar als regel leefden de mensen er onkerkelijk en in diepe onwetendheid. Door de arbeid van een evangelist, later dominee, , H. K. Zijlstra, werd daar echter onder de arme heidebevolking een evangelisatie gesticht. Ds. Zijlstra was een zeer godvrezend man, van wie zóveel uitging, dat hij heden ten dage onder de ouderen nog wel wordt genoemd. Uit deze evangelisatie ontstond veel later (1950) de huidige Hervormde Gemeente. Ds. Zijlstra was echter onder invloed van ds. J. Langhout van Anjum en van ds. G. H. van Kasteel te Kollum, belangrijke leiders van de Doleantiebeweging, mede in doleantie gegaan en zo werd hij tevens de grondlegger van de Geref. Kerk te Twijzelerheide. Aan beide kerken, de Hervormde en de Gereformeerde, bevindt zich nog een gedenksteen met de naam van ds. Zijlstra. Toch bleef ondanks het uittreden van ds. Zijlstra het gereformeerde element onder de Hervormden nog lang bewaard. Jarenlang werd de Hervormde evangelisatie van Twijzelerheide bediend door evangelist Koelstra (1922-1950), die zijn opleiding had ontvangen bij niemand minder dan de bekende ds. J. H. Koster te Wouterswoude. De ontvankelijkheid voor de Hervormd-gereformeerde prediking is hier ondanks het algemene verval dat zich ook hier zo sterk laat gelden, nog niet geheel verdwenen. De huidige predikant is lid van de Geref. Bond in de Ned. Herv. Kerk.

Akker- en Murmerwoude

Te Akker-en Murmerwoude, eveneens in de Classis Dokkum, werd na de Doleantie het gereformeerde beginsel in de Hervormde Gemeente weer opgewekt en gevoed onder de bediening van ds. F. H. Germs, die daar stond van 1897-1929. Zijn voorganger ds. J. Wessels Boer (1891-1895) was de vrijzinnige richting toegedaan. Na diens vertrek begon men echter weer evangelische en zelfs orthodoxe predikanten te beroepen. Dit was onmiskenbaar nóg een gevolg van de Réveil-invloeden die in de naaste omgeving (o.a. Rinsumageest en Wouterswoude) nog steeds sterk aanwezig waren. Reeds in zijn studententijd had ds. Germs (zoon van een 'modern' predikant) ondervinding van zijn schuld en van de genade in Christus. Jesaja 12 verklaarde zijn leven: 'Ik dank U, Heere, dat Gij toornig op mij geweest zijt, maar Uw toorn is afgekeerd en Gij troost mij'. Na zijn overkomst naar Akker-en Murmerwoude (tegenwoordig Damwoude) werd zijn prediking nog aanzienlijk verdiept. Zelf sprak hij daarvan aldus: 'In het Evangelie heb ik allengs, vooral ook in het begin van mijn verblijf alhier, een dieperen blik ontvangen. Een steeds hoger en helderder licht is er over dat Evangelie voor mij opgegaan. Mijn geloof in Gods woord, en dus ook in de heilsbelofte van dat Woord, dit mijn geloof is allengs vermeerderd en versterkt, is vaster, is zekerder geworden; en dat geloofhoe ook aangevochten en bestreden in mij en om mij henen - zal God bewaren, en het is mijn vaste hope, eens doen verwisselen met aanschouwen'.

De kerk werd nu steeds voller. De mensen die in andere Hervormde Gemeenten kerkten, kwamen terug, ook velen van hen die de Chr. Geref. Kerk bezochten. En de stroom van kerkgangers naar ds. Feitsma (later Oud-Geref. predikant) te Broek onder Akkerwoude (thans Broeksterwoude) slonk bijna tot niets.

In de preken van ds. Germs keerde altijd de drieslag van de Heidelbergse Catechismus, 'ellende, verlossing en dankbaarheid', terug. Hoewel - voorzover bekend - ds. Germs bij geen richtingsorganisatie in onze kerk was aangesloten, was het door deze prediking dat hij bij het rechtzinnige deel der kerk in brede zin zeer gezien was. En dat niet alleen in eigen gemeente, maar ook daarbuiten, bijvoorbeeld in de gemeente van Wouterswoude en evenzeer in de orthodoxe evangelisatie te Dokkum (inmiddels geïntegreerd in de plaatselijke Hervormde Gemeente).

In zijn gemeente vond ds. Germs nog veel geestverwanten, vooral onder de eenvoudigen, mensen met een niet sterk dogmatisch maar wel bevindelijk ingesteld geloofsleven. Voor velen is hij tot zegen geweest. En nog wordt zijn naam in de gemeente door de ouderen menigmaal genoemd. Hieruit is het te verklaren, dat ook daar nog, ondanks tijden van diepe inzinking, een onderstroom gevonden wordt die ontvankelijk is voor de Hervormd-gereformeerde prediking. Sedert de komst van ds. A. N. Langhout in 1975 (thans te Wijnjeterp-Duurswoude) is er althans een ombuiging in die richting waarneembaar.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen