Israël - Seminar 1983

Inleiding

Voor de vijfde keer werd dit voorjaar door het Bezinningscomitee Israël een seminar georganiseerd in Israël. Vanaf 18 april t/m 29 april verbleef een groep van 19 predikanten en theologische studenten in dit land. De eerste week waren we in Nes Ammim (Noord-Galilea). De tweede week was ons verblijf in Jeruzalem. Elk jaar blijkt deze volgorde weer een goede keus te zijn.

Het thema van het seminar was: 'Schepping en verlossing'. In drie studiebijeenkomsten hebben we ons hierop voorbereid. In Israël zelf werden de lezingen over dit onderwerp gehouden door Joodse rabbijnen en professoren. Deze waren georganiseerd in nauw overleg met ds. A. Boersma, predikant te Nes Ammim en drs. G. Cohen Stuart, die vanuit de Raad voor Kerk en Israël in Jeruzalem werkzaam is.

De nadruk tijdens deze seminars valt op de studie, op de ontmoeting met het levende Jodendom. Daarnaast is - terecht - ook tijd uitgetrokken om het land wat te leren kennen. Zo werden tochten gemaakt naar de oude kruisvaardersstad Akko, Nazareth en de opgravingen van Megiddo. Vanuit Jeruzalem bezochten we de Dode Zee, Massada en de belangrijke plaatsen in de stad zelf. Eén van de hoogtepunten was het bezoek aan Beth Hatefutsoth in Tel Aviv. Dit is een museum, waarin een schitterend overzicht gegeven wordt van de geschiedenis van het Joodse volk in de verstrooiing. Ook waren er twee ontmoetingen met vertegenwoordigers van de organisatie Partnership en de vredesbeweging Oz We Shalom (Kracht en Vrede).

Partnership

Partnership is een organisatie van Joodse en Arabische Israëliërs, die streven naar een betere verstandhouding tussen Joden en Arabieren. 'Wanneer men vrede wil tussen Israël en zijn Arabische buurlanden, dan moet je in eigen huis beginnen', zei ds. Ibrahim Sim'an ons. Joden en Arabieren verschillen heel duidelijk in godsdienst, cultuur en tradities. Maar terwille van de blijvende vrede hebben zij elkaar te aanvaarden en te respecteren. De voortdurende vijandschap tussen beide bevolkingsgroepen in Israël zelf en de voortdurende oorlogen betekenen op de lange duur de vernietiging van beide volken.

Parnership probeert vooral via de jeugd het wederzijdse vertrouwen te bevorderen. Joodse en Arabische jongeren gaan uit zichzelf niet met elkaar om. Om dat mogelijk te maken, worden avonden en kampen georganiseerd om elkaar te ontmoeten en eikaars vertrouwen te winnen. Het is een opvoeding tot vrede. Een uiterst moeizaam werk, maar de mensen van Partnership zijn vol idealisme. Partnership is vooral maatschappelijk en sociaal gericht en niet politiek.

Oz we Shalom (Kracht en Vrede)

Deze beweging werd in 1975 opgericht als een tegenhanger van Goesh Emoenim (dit is het blok der getrouwen, een beweging van uiterst religieuze en nationalistische Joden, die strijden voor een: 'Groot-Israël'. De beweging is een belangrijke motor achter het Israëlische nederzettingenbeleid op de Westelijke Jordaan-oever). Oz We Shalom wil een rechtvaardige vrede tot stand brengen tussen Israël en de Arabische landen. Politiek gezien wil zij hetzelfde als de grote Israëlische vredesbeweging 'Vrede Nu'. Oz We Shalom doet dat bewust vanuit orthodox-religieuze waarden. Zo begon Yechezkel Landau, één van de leiders, zijn inleiding met te zeggen, dat Sichem (het tegenwoordige Nablus op de westelijke oever van de Jordaan) in de geschiedenis van het Joodse volk altijd een rampenplaats geweest is. Hij herinnerde aan Genesis 34, 37 en 1 Koningen 12. Op grond hiervan moest Israël niet ten koste van alles de gehele Westelijke oever van de Jordaan behouden, maar bereid zijn concessies te doen. Wij, Joden, mogen onze Arabische broeders niet verdrukken en hen hun rechten niet onthouden; want zelf zijn wij onderdrukt in Egypte en daaruit door God bevrijd. Blijvende onderdrukking van het Palestijnse volk kan Gods wil niet zijn. Dat is een bederf van het religieuze Zionisme.

Ook de bijbel zelf geeft geen vaste blauwdruk voor de grenzen van een staat Israël. Ook Ismaël (de Arabieren!) woonde in de tent van Abraham. Onze kracht mag niet liggen in ons leger, maar in het doen van vrede en van gerechtigheid. Dat is het, wat de Wet en de Profeten van ons vragen. Een mensenleven (als beeld van God!) is belangrijker dan ten koste van mensenlevens een stuk land te behouden. Zoals er in de stad Jeruzalem verzoening geoefend wordt tussen Joden, Arabieren en Christenen, zo moet dat ook verder uitgebouwd worden naar een staatkundige verzoening.

'Er moet worden gepraat, want de huidige politiek is heilloos', volgens Oz We Shalom. De beweging heeft op dit ogenblik twee vertegenwoordigers in het Israëlische parlement.

Sabbatsviering

Eén van de hoogtepunten was het verblijf in Joodse gastgezinnen op de vrijdagavond, het begin van de sabbat. In groepjes van twee maakten we in gezelschap van onze gastheren de synagogedienst mee, en de sabbatsviering in het gezin. Op deze manier leer je het levende Jodendom van binnenuit en van heel dichtbij kennen.

Kfar Shaul

Zeker te vermelden is het feit, dat we op onze reis de opening bijwoonden van een nieuwe wooneenheid in het psychiatrisch ziekenhuis Kfar Shaul, bij Jeruzalem. In dit ziekenhuis worden mensen verpleegd met psychische problemen, mede veroorzaakt door het verblijf in de concentratiekampen. Het is de bedoeling, dat dit dorp, dat eigenlijk helemaal niet geschikt is voor de verzorging en begeleiding van deze patiënten, in de komende jaren helemaal wordt aangepast voor dit doel. Nog niet zo lang geleden is het een officieel projekt geworden, mede van de commissie Werelddiakonaat van de Nederlandse Hervormde Kerk. Op deze manier krijgt onze verbondenheid met Israël ook daadwerkelijk gestalte.

Schepping en verlossing

Natuurlijk is het niet mogelijk in één artikel alle lezingen over dit thema weer te geven; daarom slechts enkele punten uit het gehoorde: De orthodoxe rabbijn Keiler sprak over: 'Schepping en verlossing en Messianisme in het Jodendom'.

Kort samengevat kwam zijn betoog hierop neer. Fundamenteel is dat de thora begint met de schepping door God; de mens het laatst, als kroon van de schepping en als Gods beeld. De humaniteit is gefundeerd in dit laatste gegeven. De mens is geschapen om voor Gods aagezicht de thora te doen. Hij nam daarmee een risico. De mens kan dat ook weigeren.

Er zijn problemen: zoals haat, onrecht en de tegenstelling arm en rijk. De schepping veronderstelt zo de verlossing. Het einde der dagen is de Messiaanse tijd. Dat is nu. Ieder, die iets ten goede van de wereld op zich neemt is een Messias. Wanneer hij komt, is de tijd daarvoor rijp gemaakt. In de Messiaanse tijd zal de wolf met het lam verkeren. Zullen de natuurwetten dan worden veranderd? Volgens Maimonides zijn dit gelijkenissen, die de Messiaanse tijd beschrijven. Een einde komt er aan de knechting van het Joodse volk. Men zal zich kunnen wijden aan die studie van de thora. Ieder kent de God van Israël. De opstanding der doden is niet noodzakelijk verbonden met de Messiaanse tijd.

Herkenning voor de deelnemers aan het seminar was hier: de inzet met de schepping en de toekomstverwachting. Momenten van vervreemding ook, met name Keilers visie op de Messias. Jesaja 53 is voor hem geen 'Messiaanse tekst'. Visie op verzoening en verlossing gaan uiteen.

Gil Nativ, rabbi van de Leo Beek-school in Haifa, sprak over: 'Schepping en verlossing in de viering van de sabbat'.

In Exodus 20 is de sabbat gefundeerd in de schepping, in Deuteronomium 5 in de uittocht uit Egypte, de verlossing. Net als God heeft de mens zes dagen te werken, en de zevende dag te rusten. Te heersen heeft hij over al het geschapene; maar op de zevende dag geeft hij a.h.w. zijn opdracht terug. Nooit mag de mens denken alleenheerser te zijn. God blijft Koning. De fundering van de sabbat in de uittocht houdt in, dat het gaat om de beleving van de vrijheid van de machten. De sabbat is een rustdag, die vooral spiritueel gevuld wordt. Men doet aan Schriftonderzoek; men maakt gedichten en liederen. De sabbat is voorsmaak van de wereld, die komt. Wanneer heel Israël de sabbat op de juiste wijze viert, komt de Messias direct. Juiste sabbatsviering en hoop op een betere wereld (verlossing) hangen nauw met elkaar samen.

Ook hier waren er voor ons momenten van herkenning: de zondag als rustdag, om bijzonder bezig te zijn met God en Zijn Woord, en de toekomstverwachting (eeuwige sabbat). Zie Zondag 38 van de H. Gat. Ook vervreemding: de mens, die de toekomst van de verlossing zelf naderbij brengt.

Prof. dr. Michael Rosenak besprak met ons het thema aan de hand van verschillende rabbijnse teksten. Volgens hem is het Christendom een 'wereldbeschouwing' en het Jodendom een 'levensbeschouwing'. Het eerste houdt zich vooral bezig met geestelijke vragen, het tweede met de vraag 'hoe te leven'.

Uit een goede levensbeschouwing volgt nog niet altijd een goede omgang met elkaar. Voor de schepping schiep God de troon en de thora. Het gaat om Zijn Koning-zijn en om het handelen van de mens. God had bij de schepping de verlossing op het oog. Zou de mens immers de thora houden? De tempel heeft verzoenende betekenis. Zo is er hoop voor zondige mensen. Uiteindelijk heeft de schepping de verlossing als doel: de Messiaanse tijd. Schepping en verlossing komen bij elkaar op de sabbat.

Volledigheidshalve noem ik nog de lezing van dr. David Hartmann: 'Hoe gaat een Joodse filosoof om met schepping en verlossing? '

Onderwijs

Een lezing, die niets te maken had met het thema, was die van rabbijn Lopez Cardozo over: 'De filosofie van het joodse onderwijs'. Daarin vertelde hij over de problemen rondom de joodse opvoeding. Velen blijven die nodig vinden om Jood te kunnen blijven. Waarom het Joodse volk moet blijven bestaan, is voor velen geen vraag. Maar de vraag naar het waarom en de opdracht van het Joodse volk is van het allergrootse belang. Het Jodendom moet de wereld duidelijk maken: het gaat niet om het hebben, maar om het zijn, om de zin, de kwaliteit van het leven. Daar zijn de meeste mensen ongevoelig voor. Velen stellen de zin-vraag niet meer. Daarom is de eerste taak in de opvoeding jongeren en ouderen weer te leren vragen naar de zin en het zijn en het doel van het leven. Dan kunnen ook weer antwoorden gegeven worden. Voor Lopez Cardozo was dit de halacha (de practische toepassing van de wet).

Ondanks de verschillende benadering, waren ook in deze lezing momenten van herkenning: In Jodendom en Christendom gaat het om een leven voor Gods aangezicht. En men kent dezelfde problemen.

Slot

Het bezig zijn met de betekenis en de vragen rondom het Joodse volk en de staat Israël in verleden, heden en toekomst, is en blijft een nodige en boeiende zaak. Dat mag zich niet beperken tot liefhebbers. Als gemeente van Christus zijn wij bij Israël ingelijfd en delen in de zegeningen van zijn Messias. Ook tijdens dit seminar waren er telkens weer momenten van herkenning maar ook heel duidelijk momenten van vervreemding; Kerk en Israël zijn in de dienst aan de ene, ware God, ver uiteengegroeid. Wederzijds kunnen we van elkaar leren. Christelijk gesproken, kunnen wij, als het gaat om schepping en verlossing, niet buiten de verzoening in Jezus Christus. Hier wordt de breuk het smartelijkst ervaren. Ook de verlossing heeft daardoor een andere inhoud. Al gaat het God in de Messias uiteindelijk om het herstel van Zijn Koningschap over de hele wereld in een rijk van vrede en gerechtigheid, om een leven voor Zijn aangezicht; nu al, en straks volkomen.

Het Joodse volk is en blijft de beminde om der vaderen wil en om Gods trouw. Het moet ons er bovenal om gaan Israël tot jaloersheid te verwekken, opdat ze gaan geloven dat Jezus de Christus is, de Verzoener en Verlosser.

Paulus spoort ons hier aan tot indringend en aanhoudend gebed. Van de God van Israël, de Vader van de Heere Jezus Christus mogen we grote verwachtingen hebben.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen