Boekbespreking

H. Jagersma, Numeri I, 282 blz., geb. ƒ 75, - (bij int. ƒ 69, - ), uitg. G. F. Callenbach, Nijkerk, 1983.

Van elk boek van het Oude Testament geldt, dat wij het niet los mogen zien van de gehele oudtestamentische canon; het boek Prediker bijv. is een integrerend deel van de oudtestamentische openbaring, niet alleen van de wijsheidsliteratuur of alleen maar een zwerfsteen, die in het geheel niet of nauwelijks past. Dat geldt ook van het boek Numeri, maar sterker is de band van eenheid met de Pentateuch, waarin men in deze tijd de volgende onderdelen onderscheidt: Gen., Ex., Numeri en Deut. Die nieuwe band moet gehonoreerd worden in de verklaring.

In de serie De prediking van het Oude Testament verscheen een verklaring van het eerste gedeelte van Numeri: de stof van h. 1-10 : 10 is samengevat onder het hoofd: oorbereiding in de woestijn Sinaï voor de tocht naar het land Kanaan; daarna volgt uitieg van h. 1-10 15 : 41, de eerste hoofdstukken over de tocht door de woestijn van de Sinaï naar de velden van Moab.

Het is geen gemakkelijke taak waarvoor de exegeet zich hier gesteld ziet. In de eerste plaats omdat meer dan een eeuw een intensieve discussie aan de gang is over de tijd van het ontstaan van de Pentateuch (in 1883 verscheen het boek van J. Wellhausen, Prolegomena zur Geschichte Israels, een werk dat grote opgang maakte en niet minder opschudding. De discussie gaat tot de dag van vandaag voort (over de huidige stand van zaken o.a. C. Houtman, Inleiding in de Pentateuch).

De schrijver meent dat de eindredactie van Numeri plaats vond in de tijd van de ballingschap, waarbij oud materiaal en nieuwe theologische inzichten zijn verwerkt. Bij elk pericoop komt dit uitgangspunt ter sprake. In deze tijd houden slechts weinige theologen vast aan de Mozaïsche auteurschap van de Pentateuch (ten onzent W.H. Gispen). Eén van de ernstige bezwaren tegen de kritische beschouwingen is dat de historiciteit van de verhalen op zijn minst questieus wordt. 'Het boek Numeri is in zijn huidige vorm resultaat van een theologische constructie waarbij oude gegevens en zeker ook oude documenten werden verwerkt en opgenomen.'

De naam Numeri (getallen, maar evenals het Griekse anr/jmo/ ook tellingen, lijsten) wijst op de tellingen van de eerste hoofdstukken. De Joodse naam van het boek is bemidbar, 'in de woestijn'. Vele hoofdstukken van Numeri handelen over de eredienst, over Levieten en priesters, over schuld en noodzakelijke schuldbelijdenis en noodzakelijke verzoening. De kultische verzoening is in Numeri alleen mogelijk als een zonde door afdwaling gedaan is, in onwetendheid en onopzettelijk gedaan en niet als zonde met opgeheven hand is geschied. 'Israël zondigde niet goedkoop'. Belangrijk is wat de Schrift zegt over het nazireaat (nazir is gewijde, d.i. God gewijde). Wist u dat ook een vrouw de gelofte van het nazireeërschap kon afleggen? Vele hebreeuwse woorden worden nader verklaard bijv.: akar is gedenken, herinneren (verg. Ex. 20 : 10, Deut. 5 : 12) in actieve zin. Gewezen wordt op bevrijden en bevrijd worden (h. 10 : 9 jasja), een sterke verwantschap met heil en redding (Jozua en Jezus). Ook voor wie geen hebreeuws kent geven deze uiteenzettingen geen moeilijkheden.

De verklaring van elke pericoop eindigt in een woord over de prediking van de betrokken tekst. Een enkel voorbeeld: bij h. 11 : 1, 3 over Tabera: het klagen over de moeiten van de tocht is een gevaar dat van binnenuit het volk bedreigt; hieraan maakt de Heere abrupt een einde. Door het volk een werkelijke reden tot klagen te geven laat Hij de betrekkelijkheid van het voorafgaande geklaag zien. Een aangrijpend stuk is het verslag van de verspieders en het vervolg daarop met de interventie van Mozes. Zij hebben het Woord des Heeren niet vertrouwd (h. 14 : 11b: Zij vinden bij Mij geen houvast'). Zij verspreiden laster over het land h. 13 : 32. Wat is dit verslinden? Onvruchtbaarheid op de akker. De schrijver denkt eerder aan onderlinge twisten. Persoonlijk dacht ik aan Ex. 36 : 13v: het land eet zijn bewoners op, zulks in verband met Ez. 6.

Ziehier enige indrukken van een arbeid waaraan de auteur veel zorg heeft besteed. Ik besluit met een woord van Luther over het boek Numeri: dit boek is een klaar (merklich) exempel hoe het niets gedaan is om met wetten de lieden vroom te maken, maar zoals St. Paulus zegt, dat wetten slechts zonden en toorn aanrichten.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen