Ons pastoraat

Uitdagende titel, niet zo bedoeld!

Wanneer we met u spreken over ons pastoraat, lijkt dat uitdagend en eigenwijs. Bedrijven wij - die van harte op geref. wijze in de Ned. Hervormde Kerk staan - een eigen pastoraat? En menen wij dat ook anderen te moeten voorschrijven? Een soort laatste en beslissend woord dus? Niets is minder waar! We spreken over het pastoraat binnen het raam van een bemoedigingsdag. Reeds deze opzet duidt er op dat 't allemaal niet zo eenvoudig is. We hebben als pastores ook onze zorgen, vragen, persoonlijke noden, beperktheden, eenzijdigheden. En...: vaak ook een stuk eenzaamheid. Krijgt een predikantsgezin wel eens huisbezoek? (Ons gezin kreeg het sedert kort, voor het eerst in 22 jaar!)

Toch maar: ons pastoraat. Pastoraat zoals we het graag zouden willen en ook moeten uitoefenen, om de zin en de bedoeling ervan gestalte te geven, en daarbij elkaar te helpen. Niet betweterig over onze hoofden naar anderen toe, maar ootmoedig naar elkaar en onszelf toe.

Prediking en pastoraat

‘t Is niet zo verwonderlijk, dat op zulk een bemoedigingsdag vanmorgen facetten van de prediking, vanmiddag die van het pastoraat aan de orde komen. Een wat oudere bijbelse benaming van de dienaren van 't goddelijke Woord is die van 'herders en leraars'. Niemand zal zeggen: 'in de prediking ben ik uitsluitend leraar, bij het bezoekwerk herder'. 't Loopt door elkaar heen. Wordt er, als er recht gedaan wordt aan de opdracht der prediking, geen pastoraat op kansel beoefend, teer, warm? En wordt er bij bezoekwerk geen onderricht gegeven in 't licht van de Schrift bij doorlichting van situaties en verstrekking van raad?

Herder-en leraarschap ‘geen ambt van ’t eerste uur’

In het Woord, met name in het Nieuwe Testament zien we hoe het werk van de Heere Jezus, de grote Leraar en Herder, uitwaaiert over de verschillende ambten. Hij is de grote Profeet, enige Hogepriester en eeuwige Koning. In Hem komen de twee lijnen in het Oude Testament samen. God heeft de mens, Adam, geschapen als ambtsdrager, naar Zijn Beeld, als profeet, priester en koning. Maar dat viel in stukken bij de val in het paradijs. Taen kwam 'het noodverband' van de schaduwdienst der verzoening, met weer dat drievoudig ambt, verspreid over de stam van Levi (de priester) de stam van Juda (de koning) en zonder gebondenheid aan bep. stam (de profeet), met heenwijzing naar Hem. Die deze bediening zou vervullen. En vanuit Hem en Zijn middelaarswerk waaiert Zijn bediening uit via de predikant (profeet) de ouderling (de koning) en de diaken (priester). Echter: zó is het in de gevestigde gemeente en kerk. Anders was het en ging het bij de fundering en eerste bouw van de gemeente. De Heiland gaf daarvoor apostelen, die zelf nog de omgang met Hem gekend hebben, en Paulus als boventallige voor de heidenen; voorts profeten (zoals Agabus, die opbouwend werk doen naast en na de apostelen) en evangelisten, die als hulpkrachten van de apostelen dienen, zolang het Evangelie nog niet overal gebracht is. Naast deze drie ambten voor heel de kerk in haar opbouw gaf de Heere ook drie, meer plaatselijke, ambten: ouderlingen, opzieners en diakenen. Het ouderUngambt en dat van diaken zijn aan het herder-en-leraar-zijn duidelijk voorafgegaan. Pas toen overal gemeenten waren ontstaan doordat de prediking werd gezegend met vruchten van geloof en bekering waren geregeld (verder) onderwijs in de waarheid en herderlijke zorg nodig. Toen ook kreeg men een verbijzondering van het ambt van ouderling.

Wat is pastoraat?

Ik sprak zoëven over 'herderlijke zorg'. Daarom gaat het bij beoefening van pastoraat. Daarin straalt de gestalte en de arbeid van de Grote en Goede Herder der schapen door. Hij had volmaakte kennis van de mens, de situatie, de achtergrond. Hij doorzag tot op de bodem. In afhankelijkheid van Hem geeft Hij het Zijn dienaren, waarbij persoonlijke kennis van en omgang met de Schrift en studie in levensvragen en noden onontbeerlijk is. Maar Hij werd ook met innerlijke onferming bewogen over de scharen, die Hij aanschouwde als schapen zonder herder. Pastoraat gaat niet zonder een warm hart, dat vol liefde klopt voor de Herder en... de gemeente. Kunnen we eigenlijk herder van schapen zijn, als we ook niet eerst zelf schaap van de Herder werden? In de kudde loopt de herder soms, niet altijd, voorop, geeft hij leiding, wijst hij aan voeder-, drink-en rustplaatsen, soms ook loopt hij in het midden, om de blik over de kudde te laten gaan, soms ook komt hij achter de kudde aan. Het gaat nooit om ons, altijd om de A(a)nder.

Gewoon pastoraat

Onder 'gewoon pastoraat' begrijpen we het huisbezoek. Een zucht stijgt op... wie komt er nog aan toe? Gaven en (!) mogelijkheden zijn verschillend. Toch wil ik ervoor pleiten. Zeker in eerste gemeenten, ook daarna. Taak-en terreinverdeling is nodig, wil de predikant geen 'vliegend en hollend schepsel' - A. v. Brummelen - zijn. Bij de omgang met de Heere en Zijn Woord behoort de omgang in en met de gemeente.

Laat de predikant samen met een ouderling ook arbeiden! We leren onze ouderlingen ook van nabij kennen, wisseling is aan te bevelen, er zijn ambtsdragers met wie zeker ook overdag bezoeken gedaan kunnen worden, ook al, omdat velen ontslag kregen/in de VUT zitten. Een deel van de gemeente (boeren, bejaarden, alleenstaanden) is ook overdag te bereiken. We moeten onze gemeenten leren kennen, hoe de legering is, waar de noden zijn, hoe het leven des geloofs zich uit. We delen met elkaar de liefde voor, de zorg over de gemeente. 't Moge zijn, dat men tegenwerpt: 'aan een dominee alleen vertrouwt men meer toe dan aan hem met een ouderling erbij', er is altijd toch een mogelijkheid voor bezoek aan de pastorie of van de predikant aan het gemeentelid en het gezin.

Misschien praten we veel te snel en te voorbarig, of gaan we zelfs... preken. Huisbezoek is wel genoemd: 'Woordbediening in het klein'. Deze aanduiding is aanvechtbaar. We kunnen en mogen ons uiten op de kansel. Waar heeft en krijgt de gemeente stem? Luisteren en nog eens luisteren, ontvankelijk-zijn is een heilige kunst. Niet altijd is het huisbezoek van te voren te programmeren. Het loopt vaak heel anders.

Toch moeten we ervoor oppassen geen enquêteurs te worden met een vragenlijst van stereotype vragen: 'gaat u - en hoeveel keer per zondag - naar de kerk, gaat u aan het avondmaal, leest u de bijbel aan tafel? ', enz. Natuurlijk, zulk een vraag kan een handvat zijn, maar eerder dan breedteverkenning lijkt mij diepteboring zinvoller. Men mag best over een onderwerp eens pogen van hart tot hart te spreken (het gebedsleven, verbinding van zondagse prediking met het leven van alle dag, avondmaalsviering). Betrekken we ook de kinderen erbij, zelf, door ook hen aan het woord te laten komen. Het Woord moet altijd aan Het Woord zijn. Dat Woord werkt altijd. Daarom aan dat Woord ook het laatste woord. En samen in het gebed naar de Heere. Nooit dat misbruiken om critiek te oefenen. Dat is laf, het is ook onheilig. En... wie zijn we zelf...?

Het is goed voor onszelf aantekeningen te maken van gebrachte bezoeken en de gegevens vertrouwelijk te doen blijven voor ons, bij de adressen op kaarten gevoegd. We onthouden niet alles en het kan van pas komen. Soms verloopt er ook enige tijd tussen de bezoeken.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen