Het pastoraat in de prediking (2)

Omvang

Een tweede gedachte wil de omvang van dit pastoraat bepalen. De bediening des Woords dient er dus toe het Woord Gods in contact te brengen met de hoorder, het als het ware te leggen voor de deur van zijn hart. Het edel metaal, uit de Heilige Schrift opgedolven, moet in pasmunt worden uitgereikt. De Waarheid, uit de tekst opgediept, moet vloeibaar worden gemaakt, met de mens in verbinding gebracht en aangewend op het rijke leven in al zijn schakeringen en toestanden in natuurlijk en geestelijk opzicht. Toepasselijk was de prediking van Jezus Christus. Toepasselijk was ook de prediking van de apostelen. Nooit wordt dat zo duidelijk, dan wanneer wij de brieven van deze apostelen in één ruk doorlezen. Het Woord Gods moet zo worden verkondigd, dat de kennis wordt verhelderd, de dwaling bestreden, de wil in actie gezet en het verslagen hart getroost.

Het Woord moet licht uitstralen over onderscheidene terreinen. Het centrale terrein is het menselijk hart. De verhouding tot God is de voornaamste, zij beheerst alle andere levensrelaties; waarin men komt te staan. Het hart toonzet alle levensbetrekkingen in een wijde omtrek. ledere preek is dan ook opnieuw een aanval van Gods Woord op het mensenhart. Van daaruit zijn de uitgangen des levens. Maar het is het enige terrein allerminst. Een volgend gebied is het culturele leven, dat niet als centraal terrein naast het godsdienstige ligt, maar van uit het standpunt der religie wordt beschouwd en gewaardeerd. Denkt u eens aan de levensstijl, de vormen en manieren, de omgang met elkaar. Paulus zendt Gods licht overal heen. Het gaat onder ons in het volksleven vaak zo plomp en rauw toe. Het is goed dat daarop het Woord ook van toepassing is. De stralenbundel brengt alles aan de dag. Wanneer deze zaken aan de orde komen in de openbare eredienst wordt het muisstil in de kerk. Het woord brengt ons wezenlijke leven aan de dag. Dan vonkt het in de kerk. Maar wij zijn nog niet gereed. Een derde aspect noemen wij het politiek-economische leven. De prediker mag uit de Schrift afleiden naar welke beginselen de overheid heeft te regeren en hoe de christenen als goede onderdanen zich jegens de overheid hebben te gedragen. Vooral in deze tijd, nu de revolutiebacil de inwendige delen van het organisme der politieke samenleving aantast en burgerlijke ongehoorzaamheid openlijk wordt aanbevolen en wortel schiet in kringen waar men vroeger meende dat het nooit een voedingsbodem zou vinden. Ondanks alle afwijkende meningen is het Woord Gods helder en klaar in de weg van de vraag: welke lijnen moeten wij trekken, waarlangs de christen op politiek gebied moet denken en handelen.

Sociaal gebied

In nauw verband met het bovenstaande behoeven wij ook voorlichting door de bediening des Woords op sociaal gebied. De prediker mag zich aan de verantwoordelijke taak niet onttrekken uit Gods Woord af te leiden wat naar Zijn wil geldt voor de werkgever en de werknemer. Het sociale vraagstuk is brandend genoemd, en terecht, maar het is vooral brandend genoemd in deze zin, dat er mensen van christelijken huize zijn, die in de sociale actie gevaar lopen de goddelijke lijn uit het oog te verliezen en de vakbonden te schoeien op revolutionaire leest. Wij hebben het recht op overtrokken standpunten te wijzen. Ja, de bacillen te ontdekken, die overal liggen te broeien om ziekte te veroorzaken. Het is goed de tijdgeest te ontleden; de geest van de stad, ja, de dorpsgeest. Ze hebben overal diepe verbindingen met de hedendaagse wijsbegeerte. En bovendien: door de moderne media heerst overal nivellering en vervlakking. Proef de achtergrond van deze dingen aan de hand van Gods Woord. Daarbij komen wij als vanzelf weer terecht in het leven van onze gezinnen. Laat ons vooral niet menen, dat wij nog gave gezinnen zouden hebben. Denk nog verder en peins over de huwelijkskeuze van onze jongens en meisjes. Zulke zaken komen eigenlijk nooit aan de orde in de preekstoel, evenmin het verkeer tussen man en vrouw en kinderen. Toch is er geen terrein, waar het moderne leven meer insijpelt dan door deze contacten. Met dit terrein zijn wij ook al genaderd tot de organismen van wetenschap en kennis. Ook daar moet de bestraling van Gods Woord worden aangewend. De geleerde en de kunstenaar moeten van de kansel worden onderwezen en vermaand. Niet alsof de dienaar des Woords een christelijke wetenschap of christelijke kunst zou hebben op te bouwen en de speciale beginselen voor deze cultuurmachten zou hebben te formuleren. Hij zou dat in verreweg de meeste gevallen niet kunnen en het vloeit trouwens uit zijn roeping als evangeliedienaar niet voort. Maar wel tone hij aan, dat alleen de Heilige Schrift op de laatste en diepste vragen, die zich hier voordoen het antwoord geeft. Alle wetenschap en kunst is er om de wille van God.

Tijdsproblemen

Wanneer er in de gemeente een middelbare school is, is het goed om eens aan speciale tijdsproblemen aandacht te geven. Daardoor wordt de aandacht opgescherpt. Het venster naar de wereld staat open en de frisse lucht stroomt de gemeente binnen. Nieuwe horizonten openen zich. Menig scholier zal dankbaar zijn, wanneer zijn dominee laat merken dat hij van moderne vraagstukken afweet. Het kan wel eens wat te huisbakken zijn, te knus in de sfeer van de kerkelijke gemeente.

Intussen - één terrein is er, waarop elke preekstof moet worden aangewend: het godsdienstig leven. Altijd moet de prediker het Woord van God laten schijnen over het religieuze denken, willen en gevoelen van zijn hoorders. Omdat het hart van heel de Heilige Schrift is het feit dat God ons bereidt in Jezus Christus en in ieder onderdeel van de Heilige Schrift de slag van het hart wordt gevoeld, moet in elke preek de hoorder geplaatst worden voor het aangezicht van Jezus Christus en aangewezen worden hoe ieder in leer en leven, in denken en doen, uit het verborgen en in het openbaar tegenover die Christus staat. Elke prediking is een bedienen van de sleutelen des hemelrijks: het hemelrijk wordt voor de gelovigen geopend en voor de ongelovigen toegesloten. Daaruit volgt het onderscheidenlijk preken. Er moeten in de preek demarcatielijnen worden getrokken, onderscheidingen gemaakt; dood en leven, hel en hemel, zonde en genade worden voorgesteld en zo dicht mogelijk bij het bewustzijn van de hoorder gebracht. De eerste, grote onderscheiding is die van bekeerden en onbekeerden. Die ontzaglijke onderscheiding moet zo concreet worden getekend, dat ieder bij nauwgezette overweging kan weten hoe hij tegenover Christus staat. Er zijn in de gemeente van Jezus Christus, de Heilige Schrift leert het ons en de ervaring bevestigt het, onbekeerden. De prediker tracht bij hun ziel aan boord te komen en kan tot de overtuiging van de zware zonde van het onbekeerd zijn te brengen. De manier, waarop hij dit doet, is zeer verschillend en hangt af van de speciale waarheid die hij verkondigt. De ene tekst leent er zich toe om dit heel kort, de andere om het breed te doen. Hier is veel variatie. Maar gebeuren moet het, zal hij getrouw zijn. Dan zal het spoor verder worden vervolgd om wankelmoedigen, lauwen, geveinsden aan het licht te brengen. De prediking moet ontdekkend zijn. Het karakter van hun zonden moet blootgelegd worden; van hun verontschuldigingen moet de onhoudbaarheid worden aangewezen. Tegenwerpingen en drogredenen dienen beantwoord te worden, om dan bestraffend en waarschuwend, lokkend en biddend te roepen tot bekering. Kort en goed - de prediker mijde de vage algemeenheden, maar dale af in de ziel van de onbekeerde, nu eens van dit, dan weer van een ander type en legge de zondevezelen bloot om dan Jezus te prediken die al onze krankheden geneest en het leven van het verderf verlost. Het is goed om dan heel in het algemeen eens in te gaan op bezwaren, die catechisanten soms terloops naar voren brengen. Wat zullen ze dan luisteren! Trouwens, een persoonlijke toon in de preek geeft altijd aandacht.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen