Het pastoraat in de prediking (3)

Is het derhalve de roeping van de dienaar de tekst toe te passen op hen, die niet tot bekering kwamen, hij behoort in de tweede plaats de tekst te brengen tot het hart van hen, die in beginsel met mindere of meerdere bewustheid de Heere Jezus Christus liefhebben. Dan past hij het Woord Gods aan bij de geestelijke ervaring van de gelovigen. Hier denken wij dan aan bevindelijke prediking. Onder bevinding is te verstaan hetgeen de christen in zijn geestelijk leven, hetzij meer normaal, hetzij meer abnormaal, ondervindt, wat hij ervaart zodra het werk van Christus door de Heilige Geest aan het hart wordt toegepast. Het is een feit dat veel onhelderheid in het geestelijke leven, onvastheid aangaande zijn staat voor God en twijfel, voortkomt uit gebrek aan kennis. Daarom is het nodig, dat in aansluiting aan Gods Woord getekend wordt hoe de Heilige Geest in de regel werkt en op welke wijze het geestelijke leven zich ontwikkelt. Bevinding leert, dat van een jong boompje geen grote massa voldragen vruchten te wachten is en het geestelijk leven van een jong christen meer bekoorlijk dan vruchtdragend is. Ook leert gegronde bevinding, dat er variatie is. Niet ieder maakt dezelfde weg mee. Bestrijding dat men de onvergeeflijke zonde heeft bedreven, zal in de meeste gevallen wijken, wanneer helder is aangetoond waarin de lastering van de Heilige Geest bestaat. Wij hebben in deze aspecten in vogelvlucht een overzicht gegeven van de omvang van het pastoraat in de prediking. De vraag rijst ogenblikkelijk: wie is tot deze dingen bekwaam? Natuurlijk moet het antwoord daarop luiden: de Heere onze God schenkt op het ootmoedig gebed daartoe veel bekwaamheid en telkens opnieuw. Maar langs de middellijke weg zal de prediker zich tot deze gewichtige taak kunnen voorbereiden door ijverige studie. Een rijke voorraad van bevindelijke kennis kan de dienaar des Woords ontvangen door gedurige studie van de Heilige Schrift zelf en dan met name uit de levens van de vromen, alsook uit de Psalmen. Vervolgens kan hij stof putten uit eigen geestelijke ervaring; zelfkennis is voor de predikant onmisbaar. Hij kan anderen alleen maar leiden, wanneer hij ook in de doolhof van eigen hart de weg weet. Middellijkerwijze kan in de zelfkennis ook van nut zijn de grondige kennis van één of meer werken van de wereldliteratuur. Grote dichters en schrijvers geven ons soms voorbeeldige hulp, wanneer het er om gaat de schuilhoeken van het menselijk leven te doorvorsen. Daarnaast is voor de dienaar van het Woord kennis van het geestelijk leven in eigen gemeente nodig. Zal de toepassing niet boven de gemeente blijven hangen, maar aansluiting vinden bij de moeilijkheden en vragen die zich bij de leden voordoen dan is huisbezoek onmisbaar. De predikant weet natuurlijk wel hoe de gemeenteleden lang niet direkt hun hart op tafel leggen. Maar door een juiste instelling kan hij toch wel te weten komen hoe men staat tegenover de Heere en Zijn Woord. Uit hun gewone gesprekken merkt men wel hoe de mensen staan tegenover de Heere en Zijn dienst. Altijd ogen open... dat is de weg om te weten wat er in de gemeente te koop is.

Vereisten

Het spreekt geheel vanzelf dat het ook mogelijk moet zijn voor een predikant de prediking in bovengeschetste zin te verzorgen. Wij bedoelen dit: gaat het getal zielen de duizend of vijftienhonderd te boven, dan is het voor een dominee, die voldoende tijd zal hebben om te studeren niet mogelijk naast huisbezoek alle andere functies van zijn ambt naar behoren waar te nemen. Over het algemeen wordt van een predikant veel te veel verwacht. Hoe groter de gemeente is, hoe moeilijker het wordt om herder en leraar tegelijk te zijn. Velen in de kerkeraad of de kerkvoogdij hebben daarvoor geen oog en er zijn ook predikanten die alles doen om een uitbreiding van predikantsplaatsen tegen te staan. Wij weten heus wel - er zijn soms richtingsverschillen in het geding, het psychologisch verschil speelt ook een rol. Maar in één woord: vaak worden de mogelijkheden om hulp te zoeken niet eens overdacht. Onze hervormdgereformeerde gemeenten zijn veel te groot en de verwachtingspatronen veelal onredelijk.

Eénmansgemeenten

Onlangs waren wij eens in het adressenboekje aan het bladeren en gingen eens na het aantal predikanten, dat in één predikantsplaats de dienst vervult. Eénmansgemeenten zijn onder ons legio. Maar dan was het ook nog groter schrik voor ons om te bemerken hoeveel predikanten er zijn in een gemeente van 2500, 3000 en meer zielen. Natuurlijk weten wij de oorzaken niet, evenzo kennen wij de beweegredenen niet, de financiële situatie is ons onbekend - maar het moest eigenlijk verboden zijn dat een predikant alléén een gemeente van pakweg tweeduizend zielen of drieduizend dient. De kerk komt hopeloos achteraan wat de arbeidsverdeling betreft. De wereld, met name de overheid en de school, heeft bepaalde regels wat aangaat de bezetting. Eén onderwijzer op zoveel kinderen, één ambtenaar op zoveel inwoners. Dat wordt geregeld bijgesteld. Maar de kerk laat dit maar lopen. En zo gebeurt het, dat één bepaalde gemeente, die vroeger een twaalfhonderd gemeenteleden telde nu na veertig jaar tot drie, vierduizend is gestegen, maar steeds is er nog één predikant. Het moest verboden zijn. Het zou ons niet moeilijk vallen wel concrete voorbeelden te noemen. Het prikkelt ons wel. Uiteraard zwijgen wij hier. Maar een twintigtal predikantsplaatsen meer zou niet onmogelijk zijn. Wat een perspectieven biedt dat voor jonge candidaten en voor andere predikanten. Het beroepingswerk zit vast. Voor de eerstkomende jaren is er weinig uitzicht. Men zegge nu niet, dat een predikantsplaats veel moeite geeft. Dat de financiële zijde zorgen baart, weten wij ook. Maar wanneer het een andere richting geldt, is het soms wonderlijk hoe gauw het geld er is. Doorgaans is het in plattelandsgemeenten de wet der traagheid. Er is nooit een tweetal geweest. Ze mochten eens onenigheid krijgen. Dat alles wordt gehoord. Maar u hoort het nooit op het punt van vermeerdering van onderwijzers en ambtenaren . Soms zou een bisschop wel eens nuttig werk kunnen doen...! Denkt u ook eens aan de wederzijdse opscherping.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen