De politiek naar de straat

Ieder zal zo zijn eigen gevoelens hebben gehad bij alle berichtgeving, die er vorige week was inzake de grote 'vredesdemonstratie', die in Den Haag gehouden werd. 'Indrukwekkend', zei premier Lubbers, doelend op het niet mis te verstane aantal mensen dat meeliep; méér dan een half miljoen immers. Maar - voegde hij er aan toe - dit getal is niet doorslaggevend. De beslissingen vallen uiteindelijk in het parlement. En daar ligt in enkele bewoordingen hèt probleem dat door de grote manifestatie van 29 oktober is opgeroepen. De politiek werd voor een niet belangrijk deel verlegd naar de straat. En hoe? Daarover hier in het kort mijn gevoelen.

Begrijpelijk

Het is de tweede keer dat zo massaal is gedemonstreerd. Nu nog massaler dan in november 1981. Er zit dus groei in de beweging, die de vrede zó wil dienen, zou men kunnen zeggen. Men kan dan wel zeggen dat het aantal mensen, dat demonstreerde, nog niet meer was dan het aantal dat goed is voor acht kamerzetels, maar met welke andere manifestatie zouden vandaag ook zoveel mensen op de been te brengen zijn?Het is duidelijk dat het hier ging en gaat om zaken, die mensen, wanneer ze nadenken , wezenlijk beroeren, om niet te zeggen, die hen naar de keel grijpen. Als zodanig is de massale opkomst begrijpelijk, menselijk begrijpelijk. Het behoeft niet meer gezegd, dat onze tijd van apocalyptische ernst is, als we bedenken, welke mogelijkheid de mens zich heeft 'geschapen' om massaal het leven en de aarde te vernietigen. Wie zou niet huiveren bij de gedachte, dat ooit een keer wie dan óók de zelfbeheersing verliest en het welhaast onvermijdelijke geschiedt?

Maar daarom was - en ik besef dat ik opeens een sprong maak - deze demonstratie zo ongelooflijk goedkoop, en wat de organisatie betreft laf. Ik besef dat dit verduidelijking behoeft. We zijn allen onder de indruk van de dreigingen, gegeven met het atoomwapen. En ieder is individueel machteloos om er iets aan te doen, zo goed als we machteloos staan als het erom gaat de voortschrijdende ontwikkeling van de techniek, waarvan het atoomwapen een vloekdragend en vloekbrengend gevolg is, een halt toe te roepen. Intussen loopt het volk - nu echter onder aanvoering van enkele 'leiders' - te hoop om zich te keren tegen enkele personen, die immense verantwoordelijkheid dragen, te weten als het gaat om politieke beslissingen.

Ik heb, in alles wat via de media op ons afkwam geen enkele stem gehoord, die uiting gaf aan een gevoel van solidariteit in de menselijke schuld met betrekking tot de situatie waarin we terecht gekomen zijn. De wereldsituatie is niet een zaak van enkelen maar van ons allen. En als we dan - daargelaten de voor de christen onopgeefbare belijdenis, dat de Heere God ook door de gruwelen van de tijd heen de geschiedenis leidt naar het door Hem bepaalde doel - nu geconfronteerd worden met het schrikkelijke gegeven dat wij mensen, door onze immer durende hang naar méér en mooier en beter en sterker, technisch van ontwikkeling tot ontwikkeling moesten komen, zonder ons de consequenties te realiseren, dan wordt het uiterst goedkoop als opeens de politici als de enige schuldigen voor de dreigende gevolgen daarvan worden aangemerkt. Hun namen gingen over de straat en gezamenlijk heetten zij 'ze' 'zeggen ze'. De leiders van de demonstratie gebruikten vijandige, opruiende taal tegen de politiek en concrete politici in het bijzonder en maakten zo geesten uit de fles los, die er wel eens moeilijk meer in terug te brengen zouden kunnen zijn. Waar was dat éne woord van solidariteit in de schuld, waardoor we ons ook lots-verbonden weten met de politici, die door ons gekozen zijn en op wie wij de last van de immense problematiek hebben geladen met betrekking tot de beslissingen, die genomen moeten worden inzake het al of niet plaatsen van de kruisraketten?

Op straat

Op straat vond een stukje politieke machtsvorming plaats. Het ging hier meer om een anti-parlementaire actie dan om een buitenparlementaire actie. 'Ze komen er niet', exclameerde Mient Jan Faber, doelend op de plaatsing van de kruisraketten. Overzag hij de consequenties van wat hij zei? Of zei hij het bewust, daarmee oproepend tot burgerlijke ongehoorzaamheid voor het geval de plaatsing wel geschiedt? Maar dan zou het wel eens zó kunnen zijn, dat er onder de vele duizenden, dié nu meeliepen, ook velen geweest zijn, die weliswaar hun gevoelens, waardoor ze oprecht bevangen zijn, wilden uiten maar zich nu in een kader getrokken voelden, waarin zij niet pasten.

De vredesbeweging is bezig een politieke-macht-van-de-straat te worden. En de media dragen daar geducht hun steentje toe bij. Zo ging het ook in de dertiger jaren, toen de demagogie, versterkt door de media, de massa bespeelde en uiteindelijk de democratie onderuit haalde. Toen rechts, nu links. Men zou intussen wel eens willen weten hoe het gaan zou als de vredesbeweging een echte politieke partij werd, die aan de verkiezingen ging deelnemen en dan parlementaire verantwoordelijkheid zou moeten dragen voor het totaal van de politieke vragen van vandaag. Nu werden op 29 oktober de honderdduizenden opgezweept door goedkope taal van (de) actievoerders, die verder parlementair geen verantwoordelijkheid behoeven te dragen en die bovendien alleen dat toestonden te zeggen, wat in hun politieke straatje paste. De politici moeten intussen verder met deugdelijker materiaal dan met leuzen.

De kerk

Er was ook kerkelijke betrokkenheid bij de demonstratie. Alléén al doordat het IKV en Pax Christi bij het geheel betrokken waren. Welnu, Mient Jan Faber heeft aan het eind van de demonstratie de massa toegeroepen dat 'dit' - deze vijfhonderdduizend demonstranten - nog eens wat anders was dan 'die' (81) parlementariërs. Zo werd de straat gemobiliseerd tegen de parlementaire democratie. Ik besef dat ik me scherp uitdruk, maar ik kan niet anders zien dan dat de vredesbeweging bezig is een machtsfactor te worden buiten het parlement om, of liever tegen het parlement in. Mag dat (mede) in naam van de kerken?

Als klap op de vuurpijl werden de demonstranten óók nog een keer opgeroepen gezamenlijk te wuiven naar de vrienden in het oosten. Welke vrienden zijn dat? Toch niet diegenen, die daar in gevangenis kwijnen vanwege hun geloof? In ieder geval hebben zij het wuiven niet kunnen zien. En hoe de machtshebbers daar de beelden zullen hebben ervaren op hun scherm? Het laat zich bevroeden.

De kerken zijn dunkt me medeplichtig aan dit geheel, vanwege de participatie aan een (het) interkerkelijk vredesberaad. Medeplichtig aan de vorming van buitenparlementaire macht, aan - per uiterste consequentie - het plegen van burgerlijke ongehoorzaamheid, aan het oproepen van geesten, die niet meer te beteugelen zijn en - last but not least - aan vertekening onder het volk van wat de boodschap van de kerk is.

Er is hoop

De kerk mag hoedster zijn van het geheimenis van de hoop. Ik maak me er dan niet te goedkoop vanaf door te zeggen dat, als we Jezus maar in het hart hebben alles wel recht komt, zoals nog wel eens door a-politieke christelijke bewegingen wordt gesuggereerd. Christus wil ook Koning zijn in deze wereld. De tijd waarin we leven is zwanger van onheil. Wie zou daar met 'bevindelijk' aan en onder lijden! En het kernwapentuig, dat in de wereld ligt opgetast, is één van de uitingen van het demonische in deze eeuw. Ieder, die medeverantwoordelijkheid draagt - in kerk en politiek beide - zal het zijne er aan moeten bijdragen, voor God en eigen geweten, dat aan de bewapeningswedloop snel een einde komt.

Maar gelukkig kennen we nog de orde van de rechtstaat, waarin de dingen langs parlementaire weg geregeld worden. Daarbij zal de kerk, bij het licht der Schriften, vandaag en ook morgen volk en overheid mogen voorhouden wat tot echte vrede dient, namelijk de totale gehoorzaamheid aan het totale gebod Gods. En dan geldt toch: 'Hij is onze vrede'.

Dat betekent dat wie de vrede in Hem, in Christus kent, ook met een zekere ontspannenheid, want nuchterheid vanwege de bijbelse toekomstverwachting, in het leven mag staan. Is de massademonstratie van 29 oktober echter niet een bewijs ervan, dat de mens van vandaag door angst wordt beheerst en geen plaats meer heeft waar hij zijn klachten en vragen kwijt kan? Maar dan is het gevaar ook groot dat een volk, dat zijn God kwijt is, terecht komt in de massareligiositeit, waarin men samen róépt, maar tot wie?

Heeft de Kerk op die vertwijfelde vraag naar echte vrede nog een antwoord? Wie de vrede in Christus kent mag deze echter ook uitdragen het politieke en maatschappelijke leven in, om daar de aardse vrede ook te dienen, die landen en volkeren, die de mensheid aangaat. Maar dan ook een zodanige vrede, dat de mens in vrijheid voor Gods Aangezicht leven kan. En hoe komt het toch dat er dan juist in deze tijd, in deze. eeuw twee blokken in de wereld tegenover elkaar staan? Is dat toeval in de geschiedenis? Zal de kerk daar ook geen ernst mee moeten maken?

Nee - Ja

Nee tegen kernwapens? Ja, vanwege Gods schepping!

Nee tegen het communisme? Ja, vanwege Gods absolute recht op het leven.

Hoe deze twee ja's met elkaar te verbinden? Dat is de immense taak voor de politici, die niet verlicht wordt door goedkope, want eenzijdige leuzen. Hier ligt intussen een bijkans onoplosbaar probleem.

Toch is er hoop. Want het Koninkrijk Gods is gekomen en komt. De tekenen daarvan gaan niet buiten het politieke handelen om.

V. d. G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen