De synode over H.B.V. en ICTO

‘Nog nooit in de geschiedenis heeft de Kerk zó voorop gelopen in de doordenking van maatschappelijke vragen als vandaag met betrekking tot de vragen van vrede en veiligheid', aldus op de synode, ds. W. R. van der Zee, voorzitter van een synodale commissie, die besprekingen had gevoerd met vertegenwoordigers van het Hervormd Beraad voor Vredesvraagstukken (H.B. V.) en het Interkerkelijk Comité Tweezijdige ontwapening (ICTO).

Naarmate het Interkerkelijk Vredes Beraad (IKV), dat officieel van negen Kerken, waaronder de Nederlandse Hervormde Kerk, uitgaat, zich steeds radicaler is gaan opstellen - blijkens de leuze 'De kernwapens de wereld uit, te beginnen in Nederland' - hebben zich andere organen gevormd, die voor een meer evenwichtige benadering van met name de kernwapenproblematiek aandacht vragen en nu voor hun activiteiten kerkelijke erkenning vragen.

Het verslag van de besprekingen (men zie een weergave hiervan elders in ons blad), lag ter bespreking op de synode. 'Veler ogen en oren zijn gericht op wat vandaag ter synode wordt gezegd', aldus ook ds. v. d. Zee in zijn openingswoord bij de behandeling. Maar - zo stelde hij - 'zorg om onrust binnen de Kerk mag niet de plaats innemen van de zorg om de onvrede in de wereld’.

Discussie

De discussie over deze materie was - ondanks het grote aantal sprekers dat zich meldde - betrekkelijk mat. Er bleek weinig nieuws meer te zeggen over de problematiek van de kernwapens, die om zo te zeggen aan de orde van de dag is. Een greep daarom slechts uit het vele dat gezegd is.

Dr. K. Blei Haarlem stelde dat de gebrokenheid vanwege de zonde niet alleen in het Oostblok zichbaar is maar ook in het Westen, maar verder dat we als Kerk ook weten van beloofde vernieuwing.

Mevr. J. Salverda Zutphen had nogal moeite met radicale uitspraken van het IKV en vond dat het HB V voor een goede communicatie meer kansen moet krijgen. 'Bijna iedereen is aarzelaar. Dat kan niet anders bij zo'n ingewikkeld probleem.'

Ds. P. H. van Trigt Aalst stelde dat er pas­ torale nood is vanwege de pastorale brief die de synode in 1980 deed uitgaan, waarin teveel identificatie is met het IKV. Is voor de Kerk nu alleen die visie acceptabel, 'die door het filter van het IKV is gegaan? ' Zijn we exclusief gebonden aan een visie die absoluut overkomt? Intussen distantiëren we ons dan als Kerk van christen, politici en militairen.

Diaken A. W. de Ronde, Stellendam, vroeg of het IKV zich wel keert tegen de praktijk van communistische regimes en stelde de vraag of nadruk op eenzijdige ontwapening wel een teken van hoop is. 'Dekt het moderamen de IKV uitspraken, b.v. van secretaris M. J. Faber? '

Dr. H. Vreekamp, Epe meende dat de synode verantwoordelijkheid blijft dragen voor datgene wat door de pastorale brief van 1980 is losgemaakt. Hij pleitte voor een permanente commissie, die verantwoording verschuldigd is aan de synode, waarin uit de breedte van de Kerk theologische bezinning plaats vindt op de vragen rondom de kernbewapening. In deze commissie zouden ook mensen uit de kring van het H.B.V, zitting moeten hebben.

Dr. S. Meyers, Leiden, sloot zich bij dr. Vreekamp aan. Er is onvoldoende theologische doordenking geweest stelde hij, zowel in het IKV zelf als ook in de commissie voor het Theologisch Wetenschappelijk Onderwijs (T.W.O.).

Ds. J. Pronk, Rijsoord meende dat in de gesprekken die met H.B.V. en ICTO gevoerd waren sprake was van repressieve tolerantie (onderdrukkende verdraagzaamheid). Soms krijg je het idee, dat wie tegen de brief van de synode is nog met één teen in de kerk mag staan.

Ds. M. Ravenhorst, Muiden signaleerde het gevaar van sectanisme (bij IKV en synode) omdat een deelwaarheid als absolute waarheid wordt gesteld.

Oud. kerkvoogd J. H. Vos, Wageningen zei dat er in de Kerk een gestel van machteloosheid is omdat de identificatie van de Kerk met het IK V-standpunt kennelijk niet te doorbreken is. 'Geef het H.B.V. dat kader dat het IKV ook heeft of ontneem het IKV dat kader', zo was zijn conclusie.

Diaken W. Seldenrijk, Apeldoorn meende dat als de synode het H.B.V. niet serieus nam de polarisatie alleen zou toenemen. 'Zet de vredesduiven in dezelfde ceder, waar ze elkaar kunnen bevruchten.'

Oud. J. V. d. Brugge, Kampen stelde dat het IKV ophield vredesberaad te zijn in 1977, toen ieder zich moest conformeren met de IK V-leus. IKV werd een actiegroep, waaruit andersdenkenden werden geweerd, om de 'actie bereidheid' niet te verlammen. Hij vroeg kerkelijke erkenning voor het ICTO.

Drs. R. H. Kieskamp, Leerdam meende dat in zaken, die de Kerk veel minder aangaan (bijv. de overheid), wordt gesproken met een stelligheid die nadert aan de status confessionis (staat van belijden), terwijl in zaken die de Kerk in directe zin raken bijkans wordt gezwegen (de dienst der verzoening). Daardoor dreigt de Kerk te verzanden in'dopers radicalisme'.

Diaken D. G. v. Vliet, Wilnis pleitte voor het verbreken van formele banden met het IKV.

Mevr. A. Mulder, Middenmeer meende ook dat de synode zich moet distantiëren van de groeps-politiek van het IKV, en dat zij H.B.V. en ICTO moet erkennen.

Ds. M. A. Vrijlandt, Assen, die niet terug wilde achter de pastorale brief van 1980, zei dat er in het IKV ook aarzelende mensen zijn. Aan de IKV leuze zei hij pijn te hebben, terwijl IKV-kernen uitzuiverend en excommunicerend hebben gewerkt.

Ds. P. Vermaat, Veenendaal, noemde Psalm 46, waarin gezegd wordt dat God het is Die de oorlogen doet ophouden. Is God, ook bij de doordenking van de kernwapenproblematiek, nog onze Toevlucht, vroeg hij met deze Psalm. Hij vroeg verder in ieder geval ook de broederband te reiken aan H.B.V. en ICTO.

Diaken N. A, de Waal, Alblasserdam meende dat de synodale pastorale brief van 1980 gerelativeerd moest worden.

Ds. C. B. Roos, synode praeses, gevraagd naar de rol van het moderamen, zei dat er frequent contact was met het IKV in kritisch-solidaire zin. Aan Faber is i.v.m. zijn uitspraken op 29 oktober gevraagd: 'had dat niet wat anders gekund?' Ds. Roos stelde intussen dat de pastorale brief van 1980 geen eindpunt is maar een moment-opname. Het gaat in de vredesproblematiek wél (ook) om het hart van het belijden, meende hij.

Besluitvorming

De hele discussie maakte intussen duidelijk dat in de Kerk de kaarten geschud liggen en de posities vast. Een motie om te breken met het IKV (diaken v. Vliet) werd verworpen (12 stemmen voor). Een motie om H.B.V. en ICTO te erkennen gelijkwaardig'aan het IKV kreeg een derde deel van de stemmen. De motie (Vreekamp) om een breed samengestelde commissie te vormen die de theologische bezinning op, het vredesvraagstuk ter hand neemt werd aanvaard.

Wat intussen een onfrisse smaak nalaat is dat het IKV dé spreekbuis van de Kerken blijft inzake de vredesproblematiek. En dat na 29 oktober, toen het IKV zich kwaadaardig, revolutionair opstelde en geen enkel kerkelijk geluid liet horen. De theologische commissie waarvoor wij overigens best positief oordelen, zal naar buiten toe dunkt me niet die stem krijgen, die het IKV, zijnde een politieke actiegroep, nu namens de kerken heeft.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen