Christelijke organisaties en hun grondslag

‘Meer dan een formule’

Dat is de titel van een boek van drs. A. Noordegraaf, dat kortgeleden verscheen. Met dit boek verschijnt het eerste in een reeks, die 'Vijverbergserie' heet. Voor degene die het nog niet weet, zij vermeld dat 'De Vijverberg' de naam is van de prot. chr. academie voor Hoger Beroepsonderwijs op gereformeerde grondslag (de G.S.A.) te Ede.

Laten we beginnen met te zeggen en te hopen dat dit geschrift door meerdere dergelijke boeken zal worden gevolgd.

Naar mijn oordeel, na grondige kennisname van Noodegraafs publicatie, is de schrijver er in geslaagd om voor een breed publiek de waarde en de betekenis ook nu, in de jaren tachtig, van de gereformeerde grondslag voor allerlei organisaties, onderwijs, welzijnswerk, enz. op een bevattelijke wijze duidelijk te maken. De schrijver trekt vanuit de gereformeerde belijdenis lijnen naar het heden en wijst aan hoe dit belijden nu kan en moet functioneren en gestalte kan aannemen. Na de inleiding behandelt hij de gereformeerde confessie en het gereformeerd belijden in een tiental hoofdstukken: hfst 2: Een aangevochten zaak; 3. Belijden en belijdenis; 4. Blijvende betekenis; 5. Theocentrisch belijden; 6. De Schrift alleen; 7. Mens-zijn in het licht van Gods openbaring; 8. Hulp en heil 9. Roeping en beroep; 10. De overheid; 11. De toekomstverwachting.

Het boek wordt besloten met naar de hoofdstukken gerangschikte aantekeningen. Ieder, die zich verder in de aangesneden materie wil verdiepen vindt hierin tal van bronnen vermeld.

Broodnodig

Ik vind het van uitermate groot belang dat een geschrift als dit is verschenen. Het is broodnodig dat wat hierin verwoord is gelezen en bestudeerd wordt, in brede kring wordt doorgegeven tegen alle bestrijding en aanvallen gericht tegen de gereformeerde belijdenis als zou deze verouderd, ouderwets, achterhaald, uit de tijd zijn, enz. Terecht wijst Noordegraaf er op dat een keurig geformuleerde grondslag in de statuten geen kussen is om op te gaan slapen en geen garantie voor het rechte handelen van Gods Woord in al ons werk. Zonder levend geloof verschraalt ons bezig zijn met de leer. De C van christelijk is dan wel de vlag, maar we krijgen onafwendbaar een uithollingsproces. Ook al hebben we, staande in het gereformeerd belijden, direct geen pasklare antwoorden op al de vragen en problemen van onze tijd, toch mag de nadruk op de beleving der belijdenis niet verslappen en moet er geworsteld worden om een antwoord op de vraag hoe wij nu in verbondenheid met de voorgeslachten gestalte geven aan de gereformeerde belijdenis. Er moet geestelijke weerbaarheid zijn. Hierbij is het voortdurend gebed omisbaar en de christelijke gemeente moet zich nauw betrokken weten bij haar organisaties. Voor deze opmerking van Noodergraaf zijn we erkentelijk, want wat heerst er vaak een lauwheid en laksheid in dit opzicht. Vanuit een aantal aspecten van de belijdenis trekt de schrijver de lijnen voor school, welzijnswerk, maatschappij en samenleving. En wie van ons zou bij dit alles niet onmiddellijk betrokken zijn! Het gaat in de belijdenis om Gods eer, ze is theocentrisch. God in het middelpunt, tegenover de autonomie van de mens. De ene God staat tegenover alle afgoden ook van deze tijd.

De Schrift

Bij dit alles is de Schrift in het gereformeerde belijden de enige bron en norm van de waarheid. Niet wat wij denken en menen. Toch gaan bij ethiek, onderwijs en organisatie van christelijke signatuur bij het beroep op de Schrift vaak de wegen uiteen. Terecht wijst Noordegraaf er op dat de Schrift eigen uitlegster moet zijn. We moeten Schrift met Schrift vergelijken en de eenheid van de Schrift vasthouden. We mogen geen eigen selectie toepassen om eigen meningen te funderen. Verhelderend zijn de bladzijden hoe met de Schrift kan worden omgegaan. Wat de Schrift zegt van ons mensen, en wat we daarvan in de belijdenis vinden is belangrijk voor ons werk. Het gaat om de relatie tot God en de naaste. Waarbij we bedenken moeten dat wij gevallen mensen, geen tragische mensen, maar schuldige mensen zijn. 'Het bijbels mensbeeld is een kritische instantie voor allen die met wetenschappelijke inzichten en me­thoden werken. We zullen de geesten voortdurend hebben te beproeven.' Alleen Gods openbaring leert ons de mens werkelijk kennen. Noordegraaf wijst er ook in dit verband op dat het vernieuwend werk van de Heilige Schrift de totale mens betreft op alle terreinen van ons leven. Zo heeft dat herstel door Gods genade ook maatschappijvernieuwende kracht.

De plaats van Christus

In verband met 'hulp en heil' wordt uitvoerig ingegaan op wat de gereformeerde belijdenis inhoudt aangaande de Christus en wat dit betekent voor ons staan in de maatschappij juist nu allerlei heils- en bevrijdingsconcepten van een bepaalde kijk op Christus uitgaan. Hierbij komen humaniteit, horizontalisme aan de orde. Bij alle vormen van hulp en heil van ziel en hchaam moet wel steeds de nadruk gelegd worden op de kern van het heil van de Schrift, ook verwoord in het gereformeerd belijden: vergeving, verzoening, verlossing van satan en zonde, leven in gemeenschap met God. Vanuit het Profeet, Priester en Koning zijn van Christus lopen de lijnen naar het bezig zijn van de christen in alle soorten van arbeid, in allerlei verbanden. Hier ligt de verbinding tussen beroep en roeping. 'Deze staan beide onder de éne koepel van het beslag dat God legt op Zijn gelovigen.' Mondigheid betekent zo niets anders dan zijn beslissingen nemen in gehoorzaamheid aan Gods Woord.

Niet eenvoudig

Noordegraaf heeft er wel degelijk oog voor - en wij moeten dat óók hebben - dat verwerking van dit reformatorisch gezichtspunt geen eenvoudige zaak is. Maar daarom zou ik willen zeggen, moet deze met te meer bezinning, ernst en gebed gezamenlijk ter hand worden genomen. Van belang is ook er op te letten dat maatschappelijk werk geen evangelisatiewerk is en nog minder een vorm van kerkelijke propaganda mag zijn. Ik wil hierbij wel opmerken dat dit door de buitenstaander of tegenstander vaak zo zal worden gezien en bestreden. Maar het moet het niet zijn. Dit mag vanzelf niet betekenen dat de christen - maatschappelijk werker - zijn geloofsovertuiging buiten spel moet zetten bij zijn werk. Hij wijst op Christus en doet vanuit Hem zijn werk. Deze arbeid moet niet 'verkerkelijkt' worden, maar de kerk moet wel toerusten, opdat ieder zijn taak zal kunnen vervullen naar de Schrift. Hoewel Noordegraaf geen arbeidethos geeft maakt hij toch behartenswaardige opmerkingen over arbeid, onder verwijzing naar Zondag 42 van de Heid. Cat., over verdienen, gekoppeld aan het dienen, over prestatie-moraal, over het koninklijk dienen in verband met sociale en raciale gerechtigheid, weerstaan van alles wat vloekt met Gods bedoeling met mens en wereld. Dit geeft een juiste maatschappijkritische instelling van een christen.

Noordegraaf besluit met een artikel over de overheid en toekomstverwachting en verwijst daarbij naar de Heid. Cat., Zondag 39 en 37, naar de Ned. Gel. Bel., art. 36, als geloofsuitspraken. Hij laat zien dat theocratie hier geen program is, maar verkondiging. Geen neutrale start! Theocratie en tolerantie wil hij dan ook niet tegen elkaar uitspelen. Dit plaatst ons in een geweldig spanningsveld. Maar we moeten blijven doorworstelen voor doorwerking van Gods Woord in de samenleving.

Een advies

Zie hier in het kort iets over de inhoud van dit belangwekkende boek. Geweldig veel wordt aan de orde gesteld. Maar duidelijk, overzichtelijk, niet verwarrend. Dit boek roept om uitwerking van vele aan de orde gestelde zaken. We hopen dat deze er komt. Met grote instemming las ik dit geschift. Ik weet niet of schoolbesturen en andere organisaties over veel geld beschikken, maar laten ze de medewerkenden zo mogelijk een exemplaar aanbieden. Bespreek de hoofdlijnen onder personeel, op ouder- en verenigingsavonden. Ga er mee aan het werk. Het kan nog. En dit alles niet met een marxosistische maar met een bijbelse toekomstverwachting. Hartelijk aanbevolen.

Drs. A. Noordegraaf: Meer dan een formule, de betekenis van de gereformeerde grondslag voor christelijke organisaties. Uitg. J. H. Kok-Kampen, 140 pag.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen