Boekbespreking

Gelijk loon: Luthers uitleg van de gelijkenis van de arbeiders in de wijngaard door ds. drs. K. Exalto, uitgave Willem de Zwijgerstichting Apeldoorn, druk Buijten en Schipperheijn. Prijs: ƒ 8, 50.

In dit voortreffelijke boekje (72 blz.) geeft de schrijver ons een helder overzicht over de inhoud van Luthers prediking over de gelijkenis van de arbeiders. Vervolgens behandelt hij Luthers exegese en de behandelde thema's om met een korte evaluatie de verhandeling te besluiten. Na een oriënterende inleiding geeft ds. Exalto de hoofdinhoud weer van de totaal 2 pastilles en 9 preken over de bedoelde gelijkenis. Hij laat ons zien hoe steeds duidelijker en scherper naar voren komt wat voor Luther het hart, de kern van het Evangelie is. Geloof en werken, wet en evangelie, genade en verdienste, hoogmoed en ootmoed, we vinden dit alles in deze preken. Alle verdienste van onszelf wordt afgewezen en de volle nadruk wordt gelegd op de goedheid en de genade Gods. Exalto wijst er op hoe Luther het verschil laat zien tussen de wijze waarop het in het rijk der wereld en het rijk van God toegaat. In de wereld is er ongelijkheid. Laat men er mee tevreden zijn. Een christen moet zeggen: al is mijn stand niet die van een vorst, hij is wel die van een christen. Luther wijst er op dat niet alles uit de gelijkenis 'overdrachte­lijk' is, het gaat over de hoofdlijn, de wijze waarop de penning wordt verkegen. Het is de moeite waard te zien hoe Luther zich tegen het misbruik van de uitverkiezing keert. Hoogmoed en wanhoop zijn beide verkeerd. Het gaat om de 'middelstras' de 'middenweg' , 'het hopen op, het leven uit genade alleen'. Bij de toepassing richt Luther zich op zijn medestanders, de gemeente en zichzelf. Bij de bespreking van dit boekje is de verleiding groot vele prachtige citaten te geven uit de preken en uit de voortreffelijke toelichting van de schrijver. Hoewel Luther zich vooral richt tot de 'geestelijken' is het voor ieder goed te lezen en moeten we het allen, dus ook de hele gemeente en ieder persoonlijk ernstig ter harte nemen. Bij het lezen van dit boekje komt de begeerte sterk naar voren over deze stof te preken. Waarom? Het antwoord vinden we in het slot van Exalto's evaluatie (blz. 71): 'Nog altijd is deze gelijkenis een scherp requisitoir over alle loonzucht in de dienst van God en een indrukwekkend getuigenis van het genadekarakter van het heil des Heeren. Alles is gelegen aan de goedheid van de Heere van de wijngaard. Zijn rijk is een rijk van genade. Daarom ontvangen allen die in dat rijk leven hetzelfde - eenzelfde Christus, eenzelfde geloof, eenzelfde doop en hetzelfde eeuwige leven. Gelijk loon'. Vergeet vooral niet, temidden van alle Lutherlectuur die thans verschijnt, dit boekje te lezen.

Martien E. Brinkman: De theologie van Karl Barth: dynamiet of dynamo voor christelijk handelen. De politieke en theologische kontroverse tussen Nederlandse Barthianen en Neo-calvinisten. Uitg. Ten Have, Baarn 1983, prijs ƒ 27, 50.

Brinkman, die vorig jaar een boek publiceerde over Barths socialistische stellingname, biedt ons nu een Barth-studie aan rond het boeiende thema van zeg maar Openbaring en geschiedenis, Woord en werkelijkheid. De titel geeft voortreffelijk Brinkmans vraagstelling weer: legt Barths theologie dynamiet onder het christelijk handelen, of is zij daar juist dynamo en impuls toe? Rond deze vraag beweegt zich zijn overigens historische studie: een onderzoek met vele, soms lange citaten, naar de reacties die Barth in de loop der jaren opriep in theologisch Nederland en de vaak heftige discussies die zijn theologie onder de zeer-en hooggeleerden teweegbracht. Die varieerden - zoals ieder weet - van bitse afwijzing en korzelige kritiek tot mateloze verering en diepe dankbaarheid. En tussen deze uitersten ligt nog een scala van gematigder reacties.

Brinkman doet een voor de hand liggende keuze. Althans, verreweg het meest uitvoerig is hij in de weergave van de reacties van Berkouwer, Schilder, Miskotte en Noordmans, wier markante koppen dan ook in fraaie pentekeningen het boek versieren. Deze vier mogen wel representatief heten voor de diversiteit aan reacties die Barth opriep. Ook bij hen is de ontvangst van Barths boodschap bepaald niet samen te vatten in: enerzijds kritisch (bij eerstgenoemden), anderzijds instemmend (bij laatstgenoemden). Neem nu Berkouwer. Wie van zijn vroegste geschriften kennis genomen heeft, weet dat hij Barth aanvankelijk forse verwijten maakt en fikse vragen voorlegt: doet Barths actualisme wel recht van het verband aan Gods Openbaring (die telkens geschiedt) en zijn eenmaal (geschiede en gegeven) geopenbaarde Schrift; honoreert Barth wel wérkelijk Godsvrijmacht, als hij Gods 'gegeven Openbaring' inwisselt tegen een 'willekeurige Openbaring' en God daaraan bindt; heeft Barth wel oog voor de correlatie van Woord en geloof, m.a.w. voor het werk van de Heilige Geest Die blijvend inwoont in het leven van de christen? Weinige tijd later, ook nog in de dertiger jaren, handhaaft hij om te beginnen zijn kritiek: heilloos acht hij Barths tekort aan respect voor het gegeven Woord en het blijvende, stabiele gebod. Maar tegelijk erkent hij onomwonden hoe heilzaam Barths protest is tegen alle inbeslagname en verintellectualisering van de Waarheid. In 1954 - er is inmiddels heel wat gebeurd in de wereld, maar ook in beider theologie! - heeft Berkouwer opmerkelijk méér waardering voor de triomf der genade in Barths theologie: 'Meer en meer werd duidelijk dat mijn vroegere karakteristiek: de opheffing van de correlatie tussen geloof en openbaring niet klopte op de werkelijke stand van zaken, nu juist Barth met grote nadruk op deze correlatie de aandacht vestigde...'. Barth zelf reageert op Berkouwers 'De Triomf der genade' zeer welwillend: 'Collega G.C. Berkouwer heeft bij alle reserve en kritiek met zoveel zorgvuldigheid goedwilligheid en christelijke verwantschap geschreven, dat ik al mijn boze woorden van vroegere jaren terugneem'. Zeker, Berkouwers kritiek is niet verstomd, maar een stuk gedempter geworden en omrankt door veel lof. Deze verschuiving is in gereformeerde kring niet zonder gevolgen gebleven.

Schilder is zichzelf in zijn oordeel over de veroordeling van het Barthiasnisme wel gelijk gebleven. Als kemphanen hebben (de Barthiaanse) Miskotte en hij slag geleverd. Wat kon Miskotte zich ergeren ('t valt te verstaan!) aan Schilderiaanse wendingen als deze: 'In Christus verschijnt de gave, schone, ideale Mens; de Plicht en kracht tot cultuur; de krachtbron, oergrond en Cultuurvernieuwer’.

KERSTZANGAVOND VAN ’DE DRIES­TAR’

Evenals vorige jaren zullen een aantal koren van 'De Driestar' een kerstzangavond verzorgen in de St. Jan in Gouda. Deze avond wordt gehouden op D.V. woensdag 21 december en begint om 19.45 uur. Onder leiding van de docenten Buitink, Van Driel en Kramp zullen de koren o.a. kerstliederen uit binnen-en buitenland vertolken. Het orgel zal bespeeld worden door Bram Beekman. Er zal veel gelegenheid zijn voor samenzang. Een aantal studenten van de Pedagogische Academie en de Opleidingsschool voor Kleuterleidsters zal een Kerstdeclamatorium verzorgen.

matorium verzorgen. De toegang tot deze avond is vrij. Iedereen is van harte welkom.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen