Boekbespreking

Lisette Lewin, Het clandestiene boek 1940/1945; uitg. Van Gennep, Amsterdam 1983, paperback, 385 pag., ƒ 29, 50.

Vóór 1 april 1942 moesten alle Ned. kunstenaars zich op straffe van gerechtelijke vervolging door de Duitse bezetter, hebben aangemeld bij de diverse gilden van de Kultuurkamer. Schrijvers en uitgevers vielen ook onder die maatregel. De meeste uitgevers voldeden aan die meldingsplicht, heel wat schrijvers daarentegen weigerden alle medewerking, pleegden verzet of hielden zogenaamd op met schrijven. Zeer bekend is geworden een brief van A. Roland, die sprak van een 'politiemaatregel'; na deze brief moest hij onderduiken.

Het genoemde onderzoeksterrein - van Kultuurkamer, de clandestiene uitgevers, het illegale en clandestiene literaire werk-is tot op heden slecht onderzocht. Het RIOD (Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie) te Amsterdam bezit een schat aan materiaal dat op nader onderzoek wacht. In geen enkel ander bezet land hebben tijdens W.O. II de ondergrondse persen zo intensief gedraaid als in Nederland. De Duitsers hebben het gevaar van een ongebreidelde pers van begin af aan onderkend. Men vergelijke hun "optreden met dat van het huidige regiem in Rusland. Ook hier geldt: volk ken uw geschiedenis!

Lisette Lewin, journaliste, heeft geprobeerd de leemte enigszins te vullen. Het resultaat van haar boek is gewijd aan de clandestiene uitgeverijen. Ook de Kultuurkamer krijgt ruime aandacht. Ze biedt veel informatie, geput uit archieven en gesprekken met een 40 tal betrokkenen. Helaas is deze informatie niet altijd betrouwbaar. Eén voorbeeld: 'De Gids stond na de dood van Kloos als De Nieuwe Gids onder redactie van (...)' . Dit is onzin: Kloos is een van de stichters van De Nieuwe Gids in 1885 (!) en zette zich fel af tegen de oude De Gids door Potgieter in 1837 (!) gesticht.

Het boek bevat een nuttige bibliografie. Jammer is dat een zaak-en titelregister ontbreekt. Vanwege een zekere wijdlopigheid-o.m. door ingelaste gespreken, die op zichzelf waardevol zijn - is het niet altijd eenvoudig om bepaalde informatie snel te achterhalen.

Het boek is met grote betrokkenheid geschreven. Een klein maar belangrijk stukje verzet komt hier aan de orde. Voor geïnteresseerden zeker aanbevolen.

J. de Gier

Lillian B. Rubin, Intieme vreemden. Ambo-boeken, Baarn, 233 biz., ƒ 25, - .

Intieme vreemden - dat zijn vrouwen en mannen die een jarenlange relatie hebben als echtgenoten, maar toch op bepaalde momenten ineens ontdekken dat ze heel vreemd tegenover elkaar staan en elkaar niet kunnen begrijpen. Mevr. Rubin is een amerikaanse psychotherapeute die talloze gesprekken heeft gevoerd met mensen over hun relationele problemen. Haar boek is dan ook doorspekt met citaten waarin de betreffende partners aan het woord komen. Veelal blijkt dan dat enerzijds de mannen en anderzijds de vrouwen heel verschillend reageren op hun onderlinge moeilijkheden. Mevr. Rubin is van mening dat die grote verscheidenheid in reaktiepatronen niet alleen teruggaat op door de maatschappij opgelegde rollen. Zij zoekt de oorzaak met name in de prilste jeugd, namelijk in de omstandigheid dat de opvoeding in de beginfase voornamelijk op de schouders van de moeder rust. Wanneer vader en moeder zich gelijkelijk met de jonggeborenen zouden kunnen bezighouden, zou daarmee de wortel van schijnbaar eindeloos zich herhalende man-vrouw konflikten zijn weggenomen. Dat veronderstelt dan wel een radicale hervorming van de maatschappij. Met het materiaal dat in de citaten ligt opgetast, kan de lezer(es) zijn/haar winst doen. De conclusie die mevr. Rubin eraan verbindt lijkt mij al te speculatief. Een bijbelse bezinning moet u hier niet zoeken. Stuitend is het taalgebruik: vloeken en vulgaire taal in de citaten.

J. Hoek

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen