Een pastorale conferentie (2)

Onderwerpen

Reeds memoreerde ik enkele persoonlijke indrukken van de Westminster-Conferentie te Londen. Hoewel het Ref. Dagblad over deze ontmoeting nader berichtte en verslag deed, maak ik toch ook graag wat opmerkingen over de gehouden lezingen. Op de beide dagen, dinsdag 13 en woensdag 14 december werden er totaal zes lezingen gehouden, resp. telkens te 11.00, 14.00 en 17.00 uur, met nabesprekingen. Ik vond dat een beetje overladen en woonde vier van de zes voordrachten bij. Daarbij sprak bij mij ook een beetje mee de voorkeur. Dinsdag was Maarten Luther aan de orde, woensdag John Owen, door een der inleiders 'de Calvijn van Engeland' geheten. U ziet, de interesse was deze keer duidelijk historisch bepaald. Over Luther hoorde ik twee lezingen, en wel over 'zijn weg tot het ware geloof' en over 'zijn conflict met Rome'. Deze laatste lezing was boeiend, bijzonder goed gehouden en levendig bediscussieerd. Woensdag ging het over John Owen dus, 's morgens over 'Owen en de basis voor christelijke eenheid', 's middags over 'Owen en De Dood van de Dood door Christus gedood', een boek van deze oudvader, waarin de toepassing van de zoen- en kruisverdiensten van Christus aan de orde komen. En daarover botste het danig in de nabespreking!! Maar raadpleeg ik mijn aantekeningen dan heb ik van de middaglezing over Luther en de morgenlezing van Owen het een en ander genoteerd, dat ik graag aan u doorgeef.

Luther en zijn conflict met Rome

Uit de gemaakte opmerkingen geef ik u de navolgende door:

a. Wat Luther dreef en hem tot zijn standpunt bracht vond geen gehoor bij Rome, ware dat wel het geval geweest, dan zou Rome opgehouden zijn om... Rome te zijn!

b. We herdenken wel 31 oktober als herdenking Reformatie, te begrijpen, omdat dan het begin is aan te wijzen van de gehele beweging van de Kerkhervorming. Toch zou 20 december (1520) zeker zo'n goede datum zijn, omdat toen de pauselijke bul door Luther werd verbrand en het konflikt definitief was! Op 31 oktober was Luther trouwens nog meer rooms katholiek dan echt reformatorisch.

c. Voor Luther was diens theologie niet maar de beoefening van een bepaalde wetenschap, doch eigenlijk veel meer existentieel de manier van leven en sterven.

d. De aanleiding tot het conflict was de aflaathandel, 'een sociale negotie', de kerk onwaardig, maar eigenlijk ging het bij Luther vanuit zijn verstaan van de Schrift om de betekenis van het sacrament, de plaats van Maria, het wezen en de macht van de kerk. Luthers eerste protest tegen de aflaathandel kwam voort uit zijn pastorale zorg vóór en bekommernis óver de aan hem toevertrouwde zielen.

e. Luthers onoverkomenlijke bezwaren tegen de aflaat zijn te gronden op:1. economische gronden; 't wordt een geldzaak; 2. de ontkenning van de macht van de paus om de zonden te vergeven; 3. de bederving van de geesten van de mensen, want God vergeeft alleen en Gods gunst is gemeenschapsvormend.

f. Het conflict over de aflaat bracht Luther noodzakelijkerwijze tot bezinning op de macht en de bevoegheid van de kerk. Vandaar spoedig het dispuut met Von Eek, welke ontmoeting het conflict hevig heeft verscherpt. Luthers opmerkingen, dat bij de veroordeelde artikelen van Hus ook echt christelijke waren, bracht een enorme sensatie te weeg.

Afronding en evaluatie

De inleider rondde de schets over het conflict tussen de Wittenbergse hervormer - die heel veel te danken had aan de bescherming van keurvorst Frederik de Wijze - , af met twee opmerkingen. De eerste was, dat de breuk op 15 december 1520 onherstelbaar werd, toen Luther dus de bul verbrandde. De tweede opmerking was, dat in Luthers oog hijzelf niet zozeer de kerk ontrouw was geworden en verlaten had, maar dat de kerk hem had verlaten. Het concilie van Trente, 1545, bezegelde de breuk door de vervloeking over de leer der reformatie uit te spreken door met name zowel de Bijbel alsook(!) de traditie officieel als bron van openbaring vast te stellen en aan te nemen. Te begrijpen is, dat in toenemende mate vanuit de reformatie de paus werd gezien en afgeschilderd als de anti-christ, omdat deze anti-evangelie was en is.

Indruk, bespreking

De lezing was boeiend, overzichtelijk en goed te volgen. Tijdens de bespreking bleek de verontrusting bij velen over de huidige paus, die veel reist, ook Engeland bezocht!. Opvallend was dat men vooral bij (radicale) evangelicalen vaak de ernst en diepgang miste zoals bij Luther wel aanwezig en dat men hen wetticisme en oppervlakkigheid verwijt zoals deze ook bij Rome te bespeuren zijn. Een ernstig manco is het grote gemis van aandacht voor het werk van de Heilige Geest! Rome leert de zelfwerkzaamheid van de mens, loochent de doodstaat van de gevallen zondaar, terwijl ook de genoemde evangelicalen dit laatste vooral niet (zwaar genoeg) laten wegen.

Zelf kon ik na de afloop nog even met de inleider van gedachten wisselen. Wat schertsend opperde ik de suggestie, dat, als we toch de herdenking van de kerkhervorming moeten verplaatsen we even zo goed april kunnen aanhouden. Toen beleed Luther te Worms zowel voor de kerkelijke als de wereldlijke overheid niet te kunnen herroepen wat hij geschreven had: 'Hier sta ik, ik kan niet anders, God helpe mij, Amen'. Daarmee stemde hij in, tevens de opmerking makend, dat een beweging eigenlijk altijd naar het begin ervan wordt herdacht en we dus... maar aan 31 oktober moesten vasthouden. In een volgende weergave een lezing dan over John Owen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen