Wat is gereformeerd?

Voor een goed begrip van de inhoud van de brochure deelt de schrijver mee dat hij predikant is van een gereformeerd vrijgemaakte kerk. In eerste instantie heeft hij dan ook met het schrijven van zijn brochure het oog gehad op gereformeerd vrijgemaakte kerkmensen en schrijft hij vanuit de gereformeerde vrijgemaakte kerkgenootschap. Als hij het over 'ons' heeft, dan bedoelt hij de leden van de genoemde kerken. Vervolgens wil hij ook graag dat niet vrijgemaakt gereformeerden meelezen. Hij hoopt daardoor te bereiken dat er beter zicht zal ontstaan op wat er binnen zijn kerkgemeenschap wordt geloofd en gedacht, waardoor misverstanden kunnen worden weggenomen.

Na lezing van deze brochure meen ik dat dit ongetwijfeld wel het geval zal kunnen zijn. Vrij uitvoerig en duidelijk wordt ingegaan op allerlei vragen en moeilijkheden die er met betrekking tot wat gereformeerd is, aan de orde moeten komen.

De schrijver acht het niet nodig om voor eenheid gelijk te denken over wat er gebeurd is in het verleden. Veel meer gaat het er om in het heden principieel één lijn te trekken.

In een aantal hoofdstukken wordt gedetailleerd gesproken over wat als onopgeefbaar gereformeerd moet worden gezien en dus buiten discussie moet blijven en wat meer als persoonlijke-mening en uitwerking van schriftgegevens moet worden gezien en dus wél ter discussie staat.

Na een historisch antwoord te hebben gegeven door te wijzen op de inhoud van de 'Acte van afscheiding of Wederkeering', het 'Beding van 1891' en de 'Acte van Vrijmaking of Wederkeer' van 1944, wordt gehandeld over de binding aan de belijdenis, aan de Kerkorde en aan de Bijbel. Terecht wijst de schrijver er op dat de Kerk in haar belijdenis verwoordt wat ze in Gods Woord heeft beluisterd. We zijn er daarom niet mee klaar als de belijdenis maar formeel gehandhaafd wordt. Deze belijdenis moet allereerst in het hart leven. Omdat belijdenisgeschriften geschriften van mensen zijn moet er altijd ruimte voor zijn dat ze fouten of tekortkomingen kunnen bevatten. Dit moet dan wel door de gemeenschap der Kerk op grond van Gods Woord worden besproken en vastgesteld. Ambtsdragers zijn uiterlijk en ook innerlijk gebonden aan de belijdenis. Of afwijkende meningen bij ambtsdragers geduld kunnen worden wordt niet door henzelf maar door een kerkelijke vergadering bepaald. Niet - ambtsdragers zijn ook gebonden aan de belijdenis, maar niet op dezelfde strakke wijze.

Kerkorde

Er is ook binding aan de kerkorde. Deze dient te bevorderen dat kerkmensen in harmonie met God en elkaar kunnen leven. Terecht wijst de schrijver er op dat belijdenis en kerkorde geen tussen instanties zijn tussen Bijbel en Kerk. De bedoeling is juist naar de Bijbel te verwijzen en daaraan recht te doen. De kerkorde wil ruim baan maken opdat de Bijbel zijn invloed kan laten gelden. De kerkeraden zijn aan de kerkorde gebonden en de kerkleden hebben er via hun kerkeraden mee te maken. Volgens de Bijbel moeten kerkleden immers hun kerkeraden gehoorzamen en hun aanwijzingen opvolgen. De schrijver maakt onderscheid tussen drie soorten kerkordebepalingen. Hierdoor wordt de binding bepaald. Ter wille van de eenheid moet de kerkorde, die gemeenschappelijk vastgesteld is, als geheel aanvaard worden. Het fundamentele is vanzelf de binding aan de Heilige Schrift. In de belijdenis en de kerkorde vinden we wat minimaal als evident bijbels te aanvaarden is. Maar daar buitenom is nog veel meer wat als evident bijbels is af te lezen. Dit is onopgeefbaar gereformeerd. De schrijver maakt zich niet met een paar goedkope uitdrukkingen hiervan af. Hij getroost zich veel zorg en moeite om in een reeks A aan te geven wat karakteristiek gereformeerd is - en in een reeks B wat niet karakteristiek gereformeerd is. De bedoeling hiervan is dat meer duidelijk wordt wat als gereformeerd vast moet staan en wat zaken zijn waarover gepraat kan worden. Een twaalftal onderwerpen worden onder deze gezichtshoek bezien.

Bijbels evidente

Een belangrijke vraag is of wat bijbels evident is een persoonlijke mening is waarover gepraat kan worden. Deze mening wordt afgewezen. Gewezen wordt op een drietal gronden waarom iets als bijbels evident moet worden erkend. Dat hier moeilijkheden liggen ontkent de schrijver niet. De vraag rijst bijv. hoe het komt dat kerkmensen in de ene tijd iets als zonneklaar bijbels aanvaarden en in de andere tijd dit verwerpen. Om dit te beantwoorden wordt gewezen op het werk van de Heilige Geest die ons als Kerk telkens bijstelt in het lezen van de Bijbel. Daardoor krijgen we soms ergens voor 't eerst oog op of ontvangen we een beter inzicht.

Hoe moeilijk dit in de praktijk ligt blijkt ook wel hieruit dat de schrijver er op wijst dat een zekere ruimte voor verandering ten aanzien van evident bijbelse zaken moet openblijven. Daarom moeten we voorzichtig zijn met iets als evident bijbels te waarderen.

Over niet duidelijk rechtstreeks uit de Bijbel af te lezen zaken moet vrij gesproken kunnen worden. We moeten in onze mening verder zien te komen en proberen naar elkaar toe te groeien. Bepaalde particuliere meningen mogen niet dwingend aan anderen opgelegd worden. Over bijv. de practische uitwerking van bijbelse principes in de vorm van partijen, verenigingen, enz. kan verschillend worden gedacht. Bij allerlei bezwaren op kerkelijk gebied volge men de voorgeschreven kerkelijke weg.

Uitgaande van het gemeenschappelijk aanvaarden, het evident bijbelse merkt de schrijver tenslotte en als slot op dat zó discussies ontspannen kunnen plaatsvinden, anderen die buiten het karakteristiek gereformeerde om een heel eigen opstelling hebben kan een gastvrij onthaal worden geboden en naar eenheid kan worden gestreefd met andere gemeenschappen, onafhankelijk ervan dat die waarschijnlijk anders tegen allerlei kerkhistorische feiten aankijken en een afwijkend ingericht kerkelijk leven hebben, als die gemeenschappen maar hetzelfde uitgangspunt hebben.

Formeel

Bij lezing van deze brochure (64 blz.) kunnen we merken dat de schrijver het zich niet gemakkelijk heeft gemaakt en allerlei zaken van belang aansnijdt. Enerzijds wordt het onopgeefbare scherp gesteld en anderzijds treft ons mildheid in het niet onopgeefbare. Wel merken we dat in de onderscheiding hiervan zich altijd wel wat moeilijkheden zullen blijven voordoen. Hierin moet dan wel 'vertrouwensvol en verdraagzaam' met elkaar omgegaan worden binnen de eigen kerk en met geloofsgenoten daarbuiten.

Bij lezing doet de brochure wat formeel aan. De wijze van behandeling en de doelsteling brengt dit wellicht mee. Toch zou dit wat anders overgekomen zijn, dunkt mij, als bijv. bij het evident bijbelse meer het getuigenis van de Heilige Geest was uitgediept en bij de binding aan de belijdenis was onderstreept dat deze binding geen ondragelijk juk is maar een hartelijke geloofsinstemming met dat geloof, dat ook in de belijdenisgeschriften spreekt en belijdt en van harte wordt beleefd en beaamd. Het geestelijke 'bevindelijke' element in het gereformeerde zou dan wat dieper en rijker aan het licht zijn getreden. Deze wat uitvoerige bespreking diene om de lezing van deze brochure aan te bevelen en daardoor wat beter zicht te krijgen op wat in de geref. vrijgemaakte kerken over 'gereformeerd' wordt gezegd.

Ds. C. van der Leest, Wat is Gereformeerd? , uitgeverij De Vuurbaak BV, Groningen, prijs ƒ 8, 90 (tot 1 febr. 1984, daarna ƒ 9, 90).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen