Taal en tong

De vorige keer zagen we dat de mens bij uitstek een talig wezen is. Hoe heet taal in het hebreeuwse spraakgebruik en wat bedoelden de Bijbelschrijvers met hun termen in dit opzicht? In het kader van dit artikel wil ik twee termen in het bijzonder aan de orde stellen. Beide worden met taal of spraak weergegeven. Natuurlijk zou men veel uitgebreider kunnen nadenken over de hebreeuwse voorraad aan termen, die op 's mensen talige activiteit betrekking hebben: 'spreken', 'woord', enz. Maar voor ons doel zijn twee termen voorlopig voldoende.

Spraak of tong

Het eerste woord, dat ik hier bedoel, is 'lasjoon'. Het wordt in de eerste plaats vaak met 'spraak' vertaald, ook wel eens met 'tong'. 'Lasjoon' betreft de taal als communicatie-systeem, om een moderne term te gebruiken. Het is de term voor de taal, zoals die door een bepaald volk of in een bepaalde cultuur gebruikt wordt. Verschillende volken hebben dan ook verschillende talen. Daarom gaat in veel Bijbelteksten het woord 'lasjoon' vaak samen met andere woorden, die een bepaalde groep mensen aanduiden. Zo'n groep kan klein zijn, of groot, dat doet er in principe niet zo erg toe. 'Lasjoon' komt voor in de buurt van de woorden 'familie', 'volk', 'land' en dergelijke. Wie dit spreken wil nazoeken kan o.a. de volgende teksten opslaan: Gen. 10 : 5, 20, 31, Deut 28 : 49, Est. 1 : 22, 3 ; 12, 8 : 9, Jerem. 5 : 15 en Dan. 1 : 4. Zoals gezegd, 'lasjoon' wordt ook wel eens met 'tong' vertaald. Het kan ook dan betekenen: taal of spraak van een groep mensen. Het is in die vertaling te vinden in b.v. Zach. 8 : 23, Jes. 28 : 11 en 33 : 19 en in de aramese delen van het boek Daniël (3 : 4, 7, 29, 4 : 1, 5 : 19, 6 : 26, 7 : 14). Het woord 'taal' in Neh. 13 : 24 is eveneens de weergave van 'lasjoon'.

Taal en volk

Talen verschillen, net zoals de gewoonten van de volken verschillen. Meestal wordt dat niet met zoveel woorden tekst vermeld. Maar een enkele maal staan de verschillen tussen de talen erg centraal. Zo lezen we in de geschiedenis van Jozef, dat hij zich ook kon bedienen van het egyptisch, wat zijn broers weer niet konden verstaan. Om de taalverscheidenheid te overbruggen waren er aan het egyptische hof kennelijk tolken of vertalers aanwezig. In Gen. 42 : 23 horen we van een 'taalman', die Jozefs spreken voor zijn broers vertaalde. Ook heel kleine verschillen tussen talen konden soms een grote rol spelen. Dat was in Bijbelse tijden niet anders dan vandaag. Een, zouden wij zeggen, miniem verschil in uitspraak kon beslissen over leven en dood, zoals uit Richt. 12 : 5 blijkt: wanneer iemand van Efraim sibboleth zei in plaats van sjibboleth bleek daaruit dat hij loog; hij werd dan gedood. Ook in andere omstandigheden van politieke aard kon het verschil in taal een rol spelen: Spreek toch tot uw knechten in het Syrisch, want wij verstaan het wel; en spreek met ons niet in het Joods, voor de oren des volks dat op de muur is' werd aan Rabsake gevraagd (2 Kon. 18 : 26), maar hij luisterde daar niet naar (zie deze geschiedenis ook in Jes. 36 : 11-13). We zien dus uit het gebruik van de term 'lasjoon' dat in het oude testament de noties van aan sociale groepen verbonden taal en de daarmee samenhangende verschillen aanwezig zijn. We hebben bij dat laatste vooral te denken aan de formele kant van de taal, ofwel de klankverschillen.

Tong

Het woord 'lasjoon' wordt in de tweede plaats vaak met 'tong' vertaald in gevallen waar het de lichamelijke tong zonder meer betekent. Het kan dan gaan om de tong van mens of dier in heel concrete zin. Het kan ook gaan om 'uitsteeksel' in figuurlijke zin, zoals wij het hebben over een 'landtong'

Taalgebruik

'Lasjoon' betekent in de derde plaats taalgebruik in het algemeen. Dan gaat het niet zozeer om verschillen tussen talen, maar vooral om de inhoud of waarheidsgehalte.

In deze gevallen - het zijn er tamelijk veel - wordt in de context vaak een mededeling gedaan over de beoordeling van wat er gezegd is. We lezen b.v. in Ps. 37 : 30: '... zijn tong spreekt het recht', waarbij het om het waarheidsgehalte van de 'lasjoon' van een rechtvaardige gaat. Daartegenover lezen we in Ps. 50 : 19: '... uw tong koppelt bedrog'; daaruit blijkt dat, de waarheid in de 'lasjoon' van een goddeloze afwezig is.

Samenvattend

Het woord voor taal dat we in dit artikel aan de orde stelden, 'lasjoon', heeft behalve de betekenis van concrete tong vooral twee betekenissen, die voor ons onderwerp van belang zijn: a. de taal van een bepaalde groep mensen, die dan ook formeel, naar klank, verschilt van andere talen en b. het taalgebruik van de sprekers, waarbij de waarheid van de inhoud van het gesprokene centraal staat. Om deze twee betekenissen te verduidelijken wijs ik op verschillende vragen, die in de beide betekenissferen gesteld zouden kunnen worden. In de betekenissfeer van a. kan men over de taal van een spreker b.v. vragen: 'Spreekt hij hebreeuws of egyptisch? ' In de betekenissfeef van b. kan men over het taalgebruik van een spreker vragen: 'Is hij een waarheidsvriend of niet? '

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen