Geloven als een kind (1)

Inleiding

Ruim een jaar geleden publiceerde ik in 'De Waarheidsvriend' een aantal artikelen over de christelijke opvoeding in het algemeen. Nu wil ik in een 4-tal artikelen nader ingaan op de godsdienstige opvoeding in het bijzonder. Ik beperk me dan tot de leeftijdsgroep van 0 tot ongeveer 12 jaar.

Godsdienstige opvoeding

De allereerste vraag die we dan aan elkaar moeten stellen is, wat uw opvoedingsdoel is. M.a.w.: wat wilt u met uw kinderen bereiken? We moeten ons nl. goed bewust zijn, dat opvoeding een middel is om een bepaald doel te bereiken met onze kinderen. Een christen wil dat zijn kind later ook christen is, een waar liberaal juicht het toe als zijn volwassen zoon dezelfde beginselen is toegedaan en gaat u maar door. Het opvoedingsdoel van de ouders blijkt ten nauwste samen te hangen met hun eigen levens- en wereldbeschouwing. De vraag naar het opvoedingsdoel is in wezen dezelfde als de vraag naar het levensdoel van de opvoeders. Wat is voor u het belangrijkste in het leven? Een goede baan, een mooi huis, een wereld zonder kernwapens, een wandelen met God? Van bijbelgetrouwe christenen mag je aannemen dat zij graag willen beantwoorden aan Gods bedoelingen en dat zij niets liever willen, dan dat hun kinderen dat later ook het liefste zouden willen. Iemand die van harte zijn levensdoel tracht te bereiken, zal ook van harte het opvoedingsdoel proberen te realiseren.

Leer en leven

In deze uitspraak ligt opgesloten dat leer en leven dan in elkaar gevlochten zijn. U begrijpt: en noodzakelijke voorwaarde om door onze kinderen serieus genomen te worden. Haarfijn voelen zij aan of we echt zijn of niet. Het voorleren zonder het voorleven zal averechts werken. Het werkt ongeloofwaardigheid in de hand. Wanneer beantwoorden wij aan de bedoelingen van God? Ten eerste, als ik Hem erken als God, als de enige God. Enige Bijbelplaatsen wijzen hier duidelijk op! 'Gij zult geen andere goden voor Mijn Aangezicht hebben' (Exodus 20 : 3), 'Want er is onder de hemel geen andere Naam aan de mensen gegeven, waardoor wij behouden moeten worden' (Handelingen 4:12). Ten tweede zal ik moeten leven ter ere van God, door Hem hef te hebben boven alles en mijn naaste als mijzelf. En tot slot zal ik in deze wereld moeten leven naar Zijn geboden: 'Ik zal in deze wereld moeten staan, zonder er eigendom van te worden.'

Middel in Gods hand

De vraag dringt zich nu wel op of wij hiertoe kunnen opvoeden. De catechismus geeft op de vraag naar het ware geloof het volgende antwoord: 'Een waar geloof is niet alleen een stellig weten of kennen, waardoor ik alles voor waarachtig houd, dat ons God in Zijn Woord geopenbaard heeft, maar ook een vast vertrouwen, hetwelk de Heilige Geest door het Evangelie in mijn hart werkt, dat niet alleen anderen, maar ook mij, vergeving der zonden, eeuwige gerechtigheid en zaligheid van God geschonken is, uit louter genade, alleen om de verdienste van Christus wil'.

Als we dit antwoord nader analyseren, zou dit kunnen betekenen, dat godsdienstige opvoeding zich uitsluitend zou moeten beperken tot het aanbrengen van veel Bijbelkennis, godsdienstige opvoeding zou dan alleen een intellectuele bezigheid zijn. Immers, het ware geloof is een zaak van louter genade, van het werk van de Heilige Geest. Als we zo absoluut redeneren vergissen we ons hopeloos! God de Heilige Geest wil gebruik maken van opvoeders: van ouders, onderwijzend personeel, predikanten, catecheten en gaat u maar door. God werkt middellijk. Wij moeten ons juist laten inschakelen door Hem bij het werk dat Hij met onze jeugd wil doen. Godsdienstige opvoeding, religieuze opvoeding kan een middel zijn om kinderen tot geloof te brengen. Waterink gaf één van zijn vele boeken als titel mee: 'Aan moeders hand tot Jezus'. Trouwens wij staan wat dit betreft niet geheel met lege handen. We mogen nl. pleiten op de belofte die God onszelf gegeven heeft. Het doopformulier is wat dat betreft een 'gouden kleinood'. De eerste vraag die de ouders te beantwoorden krijgen, luidt: 'Hoewel onze kinderen in zonde ontvangen en geboren zijn, en daarom aan allerhande ellendigheid, ja aan de verdoemenis zelf onderworpen, of zij niet bekent, dat zij in Christus geheiligd zijn en daarom als lidmaten zijner gemeente behoren gedoopt te wezen?'

Dat is niet niks. Wij en onze kinderen zijn lid van de gemeente van Christus. Natuurlijk is er ook de andere kant: er zijn tweeërlei kinderen des verbonds: zij, die 'ja' zeggen op Gods roepstem en zij die categorisch blijven weigeren. Laat heel ons opvoedingsgebeuren gedragen worden door het belangrijkste wapen dat we in handen hebben: het gebed.

De mogelijkheid van de godsdienstige opvoeding

Voordat we ons af gaan vragen hoe we dit nu allemaal in de praktijk moeten waarmaken, is het goed ons eerst de vraag te stellen of godsdienstige opvoeding altijd wel mogelijk is. Moet je hiervoor bijv. niet een bepaald verstandelijk niveau hebben? Heeft elk kind wel aanleg voor religieuze opvoeding? Deze vraag wordt niet voor het eerst gesteld.

Calvijn besteedt er in zijn Institutie, deel 1, ook al aandacht aan. Hij spreekt van een natuurlijke godskennis, van een 'zaad der religie' dat bij alle mensen aanwezig is. Bij de geboorte zit in elk kind, onafhankelijk van de begaafdheid, de 'kennis en het gevoelen der Godheid'. Hij zegt, dat dit zelfs bij de meest verwilderde stammen geheel vast en taai in hun ingewanden kleeft en dat dit 'vast besef een ieder van nature is aangeboren en innig, gelijk als het merg, ingeplant is'. Dus een pasgeboren kind heeft 'weet' van God. Dit 'weet-hebben' is hier nog maar in aanvang, maar het is er toch en het groeit, volgens Calvijn. In zijn wijze van uitdrukking een kind van zijn tijd, zegt Calvijn hier mooie dingen. Reeds vanaf het allereerste begin, ja reeds voor de geboorte weten we één ding zeker, in elke knop, waar later een mens uit mag groeien, zit in ieder geval de mogelijkheid om te gaan geloven. Sommige ouders weten maar al te goed, dat dit niet van alle dingen gezegd kan worden. In de knop ontbreekt soms al de mogelijkheid om te horen, te zien, ja zelfs om te denken. Maar tot onze troost mogen wij weten, dat hoe onze kinderen ook zijn, zij in ieder geval Gods kinderen kunnen worden. De gave van het geloof is niet afhankelijk van onze verstandelijke vermogens, het doortrekt ons hele bestaan. Liefhebben is ook zo'n gave. Gelukkig is het niet zo, dat een groter verstand met zich mee zou brengen, dat we beter zouden kunnen liefhebben of geloven. Misschien kunnen onze verstandelijke vermogens ons juist wel eens in de weg staan om eenvoudig lief te hebben en te geloven. Ook hierin zullen we juist weer moeten worden als een kind. Jezus zei niet voor niets: 'Laat de kinderen tot Mij komen en verhindert ze niet, want hunner is het Koninkrijk der hemelen'. In elk kind is de kiem van de mogelijkheid tot geloven reeds aanwezig, door God Zelf er in gelegd. Wij opvoeders staan voor de taak om in dienst van de Heilige Geest het zaad te strooien en de akker nat te maken, opdat deze kiem mede door ons opvoedkundig handelen tot wasdom mag komen.

In de serie Theologische Verkenningen van de E. O. hield drs. G. v. Soest 2 radiolezingen in de serie 'Godsdienstige opvoeding en catechese'.

Deze lezingen heeft hij bewerkt voor 'De Waarheidsvriend'.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen