Prediking en het leven van iedere dag! (1)

Naar aanleiding van een aantal artikelen over 'geestelijke leiding in de prediking' in ons orgaan van vorig jaar, kon de vraag niet uitblijven óf wij in de prediking heel concreet hebben in te gaan op de actuele situaties. Moet er in de prediking ook een plaats ingeruimd worden voor de ethische vragen waarmee wij vandaag te doen hebben? Doen wij de prediking van Gods woord niet tekort wanneer wij zelden of nooit de hedendaagse problematiek aan de orde stellen? Laten wij de gemeenten niet al te zeer tussen 'de wal en het schip' drijven, wanneer wij niet concreet ingaan op plaatselijke, landelijke en mondiale vraagstukken? Ziehier enige vragen waarop wij in een viertal artikelen willen ingaan zonder de pretentie te hebben hierover het laatste woord te spreken.

Politisering

Wij willen duidelijk stellen, dat op de kansel geen partij-politiek bedreven dient te worden. Het behoort tot de vrijheid van de christen om zich bij die partij aan te sluiten die in overeenstemming met Gods Woord handelt. Dat dit voor ons een christelijke partij zal zijn, is duidelijk. Het socialisme, liberalisme en communisme vallen ten enenmale buiten deze keuze. Dit laatste mag dan ook duidelijk - vooral bij verkiezingen - gezegd worden. Het is volstrekt niet verkeerd om juist bij verkiezingen de nadruk te leggen op de christelijke politiek, zonder zich voor één of andere partij uit te spreken. Als predikers hebben wij dat bij de laatstgehouden gemeenteraadsverkiezingen van vorig jaar misschien wel te weinig gedaan. Want hoe is het anders te verklaren dat juist in onze gemeenten de V.V.D. zo'n geweldige groei doormaakt, ten koste van de christelijke partijen? Hoe het ook zij, wij hebben hierin aan de gemeente zeker leiding te geven, zonder onze voorkeur uit te spreken, ofschoon die voorkeur bij de gemeente doorgaans wel bekend is.

De laatste jaren hebben ons evenwel niet alleen zeer huiverig gemaakt voor een partij-politieke prediking, maar ook voor een politieke verkondiging in 't algemeen. De gevolgen hiervan voor het gemeenteleven zijn desastreus gebleken. Hele gemeenten liggen uiteen en zijn verscheurd doordat de prediking 'verpolitiekt' werd. Men durfde in de verkondiging zelfs te stellen, dat men geen goed christen was als men geen aanhanger van het IKV was. Ons is zelfs ter ore gekomen, dat men om die reden geen deel mocht hebben aan het Heilig Avondmaal. Over tucht gesproken!

Een kerk die zich enkel en alleen inlaat met het politiek gedrag van haar leden is gedoemd te verdwijnen. In dit verband lazen wij in een vraaggesprek met prof. dr. H. M. Kuitert in de Amersfoortse Courant van 26-11-1983 het volgende: 'Over de toe­komst van de kerk, met name z'n eigen kerk, de gereformeerde kerk (synodaal) is hij vrij somber gestemd. Vooral de huidige vorm van politisering baart hem zorgen. Het feit dat, aldus prof. Kuitert, de gelovigen vanaf de kansel op de politieke opvattingen van de dominee worden getrakteerd en dat voor godsdienst wordt gehouden, zal naar de ondergang leiden. Alleen de behoudende groep zal overblijven, ter linkerzijde voorziet hij een enorme leegloop, omdat politiek buiten de kerk kan worden bedreven. En beter.

Prof. Kuitert: "Als je uit de kerk de oervragen van het geloof weghaalt en daar een politiek getuigenis voor in de plaats stelt, ben je verloren. Dan lig je voor elke mode te raap. Wie zich met de mode vereenzelvigt, gaat met diezelfde mode ten onder".'

Uit het bovenstaande citaat kan men zelf de conclusie trekken, hoe gevaarlijk het is wanneer de prediking opgaat in een politiek getuigenis. Prediken is geen politiek getuigenis weggeven, maar het is Gods heil proclameren aan een wereld, verloren in schuld.

Rechtvaardiging en heiliging

De vraag dringt zich aan ons op óf het heil van betekenis is voor het leven van iedere dag óf heeft het alleen betrekking op ons innerlijk. Gaat het in ons leven alleen maar om in een verzoende verhouding met God te staan en ons verder van de wereld afzijdig te houden en met 'een boekje in een hoekje' te kruipen? Anders gesteld: staat de rechtvaardigmaking in zeer nauwe samenhang met de heiligmaking óf kan het ook wel zonder de heiligmaking i.e. de heiliging van het dagelijks leven? Het valt niet te ontkennen, dat wij doorgaans in de prediking een sterk accent leggen op de rechtvaardiging van de goddeloze door het geloof. Van de tien preken hebben er negen als centraal thema 'de rechtvaardiging' en één 'de heiliging'. Een zekere eenzijdigheid is er inderdaad bij ons als predikers te vinden. De gevolgen daarvan vinden wij dan ook in het gemeentelijk leven. De gemeente weet in het algemeen nog wel wat wedergeboorte en rechtvaardiging is, maar van heiliging van het leven voor Gods aangezicht weet zij bitter weinig. Soms horen wij wel eens zeggen, dat die heiliging van het leven ook weinig óf niet van belang is. Het gaat erom - zo zegt men - dat men bekeerd wordt. Nu, dit laatste zullen wij geenszins ontkennen, maar een bekeerd leven zal te zien zijn in een heilig leven op alle terreinen van het leven.

Dat de tekstkeuze van ons als predikers wel eens eenzijdig is en daarom hele stukken van de Schrift niet aan de orde komen is echter niet alleen te wijten aan de predikers, maar ook aan de gemeente. Want als er in een preek alleen gesproken wordt over de heiligmaking, omdat de prediker de tekst laat spreken, wordt er al heel snel gezegd : 'het was vanmorgen of vanmiddag erg "mager", het was maar een "ethisch" preekje'. Wat dat betreft dient er een heroriëntatie én bij de predikers en bij de gemeente te zijn. Wanneer wij zeggen, dat heel de Schrift van God is ingegeven, dan moet óók heel de Schrift aan het Woord komen en de teksten die over de heiligmaking handelen aan de orde komen, voluit aan de orde komen. Zo niet, dan houden wij slechts een dunne Bijbel over en plegen in de grond der zaak Schriftkritiek.

Een andere zaak is dat wij rechtvaardigmaking en heiligmaking wel mogen onderscheiden, maar niet moeten gaan scheiden. Het kon wel eens zijn, dat wij deze twee grote stukken van het geloof van elkaar hebben losgemaakt en daardoor de heiligmaking uit het oog hebben verloren. Rechtvaardigmaking en heiligmaking zijn een 'tweeling' die tegelijkertijd geboren worden. Wat in de natuur niet kan, gebeurt in het geestelijk leven. Met de vrijspraak (de rechtvaardigmaking) wordt tegelijkertijd het nieuwe leven (de heiligmaking) geschonken . Dat nieuwe leven openbaart zich in goede werken. Deze werken komen niet op uit ons, maar uit het geloof dat door God is geschonken. Een waarlijk gerechtvaardigde zal daarom ijveren goede werken te doen om in die weg Gode welbehaaglijk te leven. Zo'n gerechtvaardigde zoekt daarin niet zichzelf, doch Gods eer en het nut van de naaste. Men weet ook, dat zonder de heiligmaking niemand de Heere zal zien.

Het zal duidelijk zijn, dat de rechtvaardigmaking en de heiligmaking niet van elkaar gescheiden mogen worden. En naar wij hopen is het ook een ieder van ons duidelijk, dat de heiligmaking voor Gods aangezicht alle terreinen van het leven beslaat. Terecht heeft Kuiper de opmerking gemaakt, dat op alle terreinen van het leven Christus als Koning het voor het zeggen heeft. De christen moet zich dan ook niet terugtrekken uit het leven, maar moet op alle terreinen van het leven durven gaan staan in de heilige wetenschap, dat Christus het daar voor het zeggen dient te hebben. Is dat dan zo'n gemakkelijke plaats die men inneemt? Volstrekt niet! Satan en zijn trawanten gunnen deze wereld niet aan Christus. Een christen lijdt in de wereld soms nederlaag op nederlaag. Niettemin mag de christen leven uit het feit dat de wereld reeds in beginsel overwonnen is door Hem Die gezegd heeft: hebt goede moed. Ik heb de wereld overwonnen. In de kracht van de verhoogde Christus mag men in de wereld staan, lijden en strijden. Wel in de wereld, maar niet van de wereld.

Eeuwigheid en actualiteit

Een preek over de heiligmaking zal zeker ingaan op de actualiteit. Houdt dat dan in dat het ten koste gaat van de eeuwigheid en dat tegenstanders van zulk een prediking gelijk hebben, wanneer zij zeggen, dat het maar 'een ethisch preekje' was? Neen, dat niet! Wij menen dat wijlen dr. A. A. van Ruler in zijn 'Preekdefinities' (Theol. Werk, deel VI, blz. 122) op een juiste wijze de relatie tussen 'eeuwigheid en actualiteit' heeft aangegeven. Hij schreef: 'De prediking en de kerk zijn voor de wereld alleen fundamenteel belangrijk, dat wil zeggen in het licht van de laatste vragen, die ook de éérste vragen zijn. Daarom kan de prediking niet te onmiddellijk gebeuren. Het gaat om de gronden van het zijn. Het gaat om het wezen van de dingen. Het gaat om de dingen, zoals zij er tegenover de eeuwigheid aan toe zijn. De eeuwigheid is in de preek daarom belangrijker dan de actualiteit. Dat betekent niet, dat er tijdloos gepreekt moet worden. Men mag zich de actuele dingen niet van het lijf houden. Maar daar moet men geen actueel praatje over houden. Men moet ze tot het hart laten doordringen en ze in het rijk van God zetten'.

In een volgend artikel willen wij hierop nader ingaan en zien hoe de prediking als explicatio (uitleg) en applicatio (toepassing) van het Woord van God aan het gewone leven van iedere dag niet kan voorbijgaan.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen