Ook dat is Amsterdam

Noorderkerk

In het hartje van Amsterdam, niet ver van de Westerkerk aan de Prinsengracht, staat 'onze' Noorderkerk, langs de 'Jordaan'. Het is een oud monument. Op de toren staat het jaartal '1622'. Het is de eerste echte protestantse kerk van Amsterdam; de preekstoel staat centraal en de gemeente komt samen 'rondom' het Woord. Aan de muur, op het marktplein, herinnert een gedenksteen aan de Februari-staking van 1941, die hier in de Jordaan begon. Binnen, in de consistoriekamer, hangt de foto van dr. Koopmans, die hier preekte. Zijn postillen spreken nog nadat hij doodgeschoten is... Enkele ouderen uit de wijk herinneren zich nog zijn naam. Als regel stonden hier confessionele predikanten, die aktief waren in de wijk. Maar de gemeente slonk zienderogen. De kerk moest sluiten in de j aren '70... óf een G.B. - predikant beroepen. Dat laatste gebeurde, met de nodige pijn. De 'bonders' die tot dan in de Oranjekerk 'ondergebracht' waren - in de tijd van dr. H. Jonker en dr. C. Graafland - 'verhuisden' nu naar de Noorderkerk, waar ds. J. Vos kwam, óf naar de Jeruzalemkerk waar toen juist de tweede G.B.-predikant, ds. W. G. J. v. d. Sluys werd beroepen. Beide predikanten kregen de instruktie om voor de helft van hun tijd te werken in de (geografische) wijk en voor de andere helft in de mentale 'wijk'. Beide predikanten kregen na verloop van tijd een I.Z.B.-evangelist naast zich. De kerkgang is in de Jeruzalemkerk toegenomen tot soms wel 400, waarvan de helft uit de wijk zelf komt, en de Noorderkerk staat genoteerd op zo'n 200 kerkgangers, waarvan de minderheid uit de wijk zelf. Wel wordt er vanuit het wijkgebouw Hebron in toenemende mate evangelisatiewerk gedaan: kinderclubs, bejaardenkringen, koffiebar, bezoekwerk, kringwerk. De predikant is ook voorzitter van de Chr. school in de wijk. Voorts is de Noorderkerk schipperskerk: er zitten regelmatig een aantal schippers uit het hele land in de kerk. En in zo'n stadskerk zien we ook altijd weer nieuwe gezichten van belangstellenden van allerlei soort. Zeer boeiend! Welnu, deze Noorderkerk moet misschien toch dicht...

Hervormd Amsterdam

De Noorderkerk is nog één van de weinige kerken in het centrum van Amsterdam, die open zijn. De Westerkerk, bekend om zijn cantate-diensten, trekt zelfs zo'n 550 bezoekers uit stad en land. Maar de Nieuwe Kerk op de Dam, eens vol, heeft geen diensten meer. De Zuiderkerk en de Oosterkerk, eveneens gebouwd na de Reformatie, zijn prachtig gerestaureerd, maar leeg. Het ontroert mij altijd als ik er langs kom. In de Zuiderkerk preekte eens Kohlbrugge voor 3000 mensen over psalm 68 : 20. Er is niets van over. In die Oosterkerk stond ooit Hoedemaker op de kansel en voelde: 'Hier is uw plaats en dit is uw werk'. Hij preekte voor een volle kerk over 'U dan die gelooft is Hij dierbaar...' Weg! Wie zou niet wenen? En was de bevolking alleen verhuisd naar de buitenwijken, dan kon men er vrede mee hebben. Maar de kerkgang daar is ook ontstellend teruggelopen. Vele predikantsplaatsen zijn al opgeheven. In de overige 25 kerkgebouwen ligt de kerkgang soms even boven, maar vaker onder de honderd. De situatie is inderdaad onhoudbaar geworden.

Plan C.K.

Hervormd Amsterdam komt namelijk meer dan een half miljoen gulden tekort op de begroting. De provinciale kerkvoogdij gaf geen toestemming meer voor beroepingswerk, als er geen bezuinigingsplan kwam. Een commissie van de C.K. kwam met zo'n plan. Uitgangspunt ervan is: zoveel mogelijk de pastorale voorzieningen handhaven. Predikantsplaatsen gaan dus vóór kerkgebouwen. Het plan is voorts gekoppeld aan 'Samen op Weg' met de Gereformeerde Kerken. In elke wijk, waar ooit naast een Hervormde een Gereformeerde Kerk verrees, moet nu één van beide dicht.

Zo kunnen er totaal zo'n tien Hervormde en nog eens zo'n tien Gereformeerde kerkgebouwen afgestoten worden! Het aantal predikantsplaatsen moet toch ook gereduceerd worden (tot 17, met de Geref. Kerk samen: 23). In dit kader wil men nu ook de twee G.B.-plaatsen tot één reduceren. En omdat de Noorderkerk er minder aan toe is en minder in de wijk zelf geworteld is, moet deze dan dicht en moet de gemeente 'verhuizen' naar de verwante Jeruzalemkerk. In de city kan dan buurtgericht, diakonaal werk komen op oecumenische basis.

Tot zover het plan van de C.K.

Bezwaren

Onze wijkkerkeraad heeft daar ernstige bezwaren tegen. Wij willen graag de Noorder open houden! Hier functioneert toch nog een gemeente. Van hieruit wordt gewerkt in de wijk. Het is ook een schipperskerk. Wij willen wel financieel bijspringen. We kunnen ook via de G.B. steun krijgen. Maar de C.K. vindt dat niet eerlijk. Wij vinden het apriori van de C.K. dat twee G.B.-plaatsen één moeten worden een modaliteitsbeslissing. Het samenvoegen van twee (op de Wester na) grootste gemeenten is o.i. absurd, zou te zwaar zijn voor één predikant en zou anderzijds ook verlies aan kerkgangers betekenen. Dat men de wijkkerkeraad gewoon wil opheffen is o.i. in flagrante strijd met de betekenis van de ambten en het gebrek aan ambtsdragers in de grote stad.

Onze wijkkerkeraad heeft deze bezwaren uiteraard kenbaar gemaakt aan de C.K. Ook de wijkkerkeraad van de Jeruzalemkerk pleit voor de Noorder. De besprekingen zijn nog gaande. Daarom heb ik de publiciteit gemeden: je 'onderhandelt' niet via de krant, je schendt zo gauw de collegialiteit. Maar nu één en ander toch algemeen bekend geworden is en velen in het land ons vragen hoe het er nu voor staat, schrijf ik u dit.

Toen ik hier vorig jaar bevestigd werd, wist ik uiteraard niet, dat dit zou gebeuren. Maar de bevestigingstekst van prof. Graafland geldt niet minder: 'Werpt uw net aan de rechterzijde en gij zult vinden'. Het net door... de Jordaan. Én de intreetekst blijkt achteraf nog urgenter dan ooit: het was uit Habakuk: 'Heere, toen ik Uw rede gehoord heb, heb ik gevreesd. Uw werk, o Heere, behoud dat in het leven in het midden der jaren; maak het bekend in het midden der jaren; in de toorn gedenk des ontfermens'.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen