De Vrije Gereformeerde Theologische Faculteit in Frankrijk (2)

In dit tweede artikel nu iets meer over de faculteit zelf.

Een illustratie

Illustratief voor de situatie van het franse protestantisme is de geschiedeng van Auguste Lecerf (1872-1943). Lecerf was afkomstig uit onkerkelijke kring. Aanraking met de zondagsschool en de Institutie van Calvijn brachten hem er toe zich op 17-jarige leeftijd te laten dopen, tegen de zin van zijn familie. Hij ging theologie studeren en gaf later zelf ook les aan de Theologische Faculteit van Parijs. In 1938 werd hij benoemd tot hoogleraar in de dogmatiek. Hij was een overtuigd Calvinist en droeg veel bij tot de herleving van het gereformeerd protestantisme in Frankrijk. Hij was de stichter van de Société Calviniste de France.

Lecerf had twee leerlingen, die 'school hebben gemaakt'. De één is de inmiddels ook hoogbejaarde ds. P. Marcel, de huidige voorzitter van de Société Calviniste de France.

De andere bekende leerling van Lecerf was Pierre Courthial, de huidige dekaan van de Theologische Faculteit in Aix. Sinds de start van de faculteit in 1974 was Courthial 'het gezicht van de faculteit' in binnen- en buitenland. Eén van de studenten zei me een keer van deze patriarch op het franse kerkelijke erf: 'Courthial is voor ons de belichaming van het gereformeerd zijn'. Tegelijk met het 10-jarig bestaan zal hij zich, genoodzaakt door zijn leeftijd, terug moeten trekken als aktief docent. Maar wanneer hij op 80 km van Aix in de Cevennen gaat wonen, zal de afstand wel niet te ver zijn om geregeld te overbruggen. Wat niet wegneemt, dat de beëindiging van zijn docentschap een gevoelig verlies voor Aix zal zijn!

Dat heeft te maken met het karakter van de faculteit. Het is dringend noodzakelijk, dat de faculteit een meer frans karakter krijgt. Op dit ogenblik zijn vier van de acht docenten niet frans (Wells en Jones zijn Engelsen en Edgar en Boyer Amerikanen). Daarnaast is Berthoud nu wel genaturaliseerd als Fransman, maar van oorsprong een Zwitser. Voor de plaats van Aix in het franse kerkelijke leven is het van wezenlijk belang dat het meer en meer een nationale faculteit zal worden.

Maar u ziet langs welke smalle persoonlijke lijnen de historie van het franse protestantisme zich de laatste driekwart eeuw heeft bewogen. Menselijkerwijs hangt het af van enkele mensen. Het is een geloofszaak ook hierin de trouw Gods door de geslachten te zien. Maar het tekent dan wel het geweldig belang van het werk aan de Theologische Faculteit in Aix.

Tussen de generatie van Marcel en Courthial en de huidige generatie gaapt een geweldige kloof. De op zeer hoge leeftijd enige jaren geleden overleden kerkhistoricus prof. Jean Cadier behoort ook tot dezelfde oude generatie. Cadier stamde uit de School van Montauban. Maar de trouw Gods zal toch ook de huidige generatie in de kerk van Frankrijk niet begeven?

De Faculteit en Aix

De situatie van de Theologische Faculteit in Aix is eveneens opmerkelijk. Het is een vrije faculteit, dat wil zeggen ze maakt geen deel uit van de Staats Universiteit van Marseille-Aix-en-Provence. Maar ze staat er in meer dan één opzicht midden in. Het bescheiden gebouwen-complex van de Theologische Faculteit is omringd door de gigantische gebouwen van de genoemde universiteit, waarvan twee faculteiten in Aix zijn gevestigd en de andere in Marseille. De twee faculteiten in Aix zijn die van de geschiedenis en die van de letteren.

Het is bekend hoe in de kunstgeschiedenis bijbelse voorstellingen een grote rol spelen. Denk maar aan de schilderijen van Rembrandt! Het bleek dat vele studenten, door gebrek aan bijbelkennis, deze voorstellingen niet meer begrijpen. Prof. Daumas, de kerkhistoricus van de Theologische Faculteit, geeft nu iedere week als lector een speciaal college aan de Staats-Universiteit in 'kennis van de Bijbel', voor studenten in de kunstgeschiedenis is dit een verplicht college. Daarnaast trekt het nog een flink aantal studenten uit andere studierichtingen. Het biedt een unieke evangelisatiemogelijkheid, ook in de richting van de vele niet-christelijke studenten uit de Franssprekende landen uit het Midden-Oosten, Zuid-Oost-Azië en Afrika (voormalige franse koloniën). De colleges vinden vaak hun voortzetting in gesprekken op de Theologische Faculteit en monden ook uit in het bijwonen van de colleges op de Theologische Faculteit. Op het moment volgen plm. 20 personen de colleges als 'auditeur'.

Ook voor de studenten zelf geeft de tegenwoordigheid van zoveel medestudenten, vaak zonder enige christelijke achtergrond, de gelegenheid tot het bedrijven van evangelisatiewerk, met name ook door het voeren van gesprekken in de mensa (het universiteits-restaurant).

In dit evangeliserend optreden van de Faculteit heeft het koor van docenten en studenten een belangrijke plaats. Regelmatig onderneemt men tournees, zoals nu in de Paastijd naar Parijs en omgeving. Kansels die normaal voor de docenten gesloten blijven, gaan dan tijdens het optreden van het koor wel open om de gezongen boodschap te onderstrepen door het gesproken woord van de prediking.

Ontwikkeling

In 1974, toen de colleges een aanvang namen, waren er 16 studenten ingeschreven. Nu, tijdens het cursus-jaar 1983/84 zijn er 63 studenten, met dan nog 20 mensen die de colleges als gast volgen. Er zijn 12 eerste jaars-studenten en 12 bereiden zich voor op hun doctoraal examen.

Om te worden toegelaten is formeel nodig een V.W.O.-diploma (of wat daaraan gelijkwaardig is). Daarnaast wordt gevraagd naar de vaste wil de kennis van het Woord van God te verdiepen. Toelating is afhankelijk van goedkeuring door de raad van professoren.

Het studieprogramma omvat een eerste cyclus van drie jaar als voorbereiding op de 'License en Théologie', gevolgd door een tweede cyclus van één jaar als voorbereiding op de 'Maitrise en Théologie'. Daarna kan een derde cyclus van twee of drie jaar worden gevolgd voor het 'Doctorat en Théologie'.

De eerstejaars-studenten tracht men zoveel mogelijk binnen de faculteit te herbergen. Tenslotte is Aix-en-Provence een universiteitsstad met internationale allure, inclusief de schaduwzijden die daar aan kleven. Het kan maar al te nodig zijn nieuwkomers daartegen te beschermen zonder ze op te sluiten in een ghetto. Vandaar het belang dat men hecht aan de uitbreiding van de mogelijkheid om de eerstejaars op te vangen in eigen huis. De nu ongebruikt staande zolderverdieping van het oude faculteitsgebouw geeft daar een goede gelegenheid voor. Alle beschikbare financiën worden echter opgeëist door het onderwijs. Dat is prioriteit nummer één.

Financiën

Hoe komt men aan de nodige gelden? Uiteraard zijn er de (bescheiden) collegegelden. Hier staat echter al weer meteen tegenover dat verschillende studenten op een beurs zijn aangewezen. De Faculteit tracht op een bescheiden wijze hierin te voorzien, zij het uitsluitend voor franse studenten.

Het merendeel van de financiën moet dus van buiten komen. Dat men een 'vrije' faculteit is, betekent dat er noch van de zijde van de franse overheid, noch van de kant van de kerken vaste bijdragen worden ontvangen. Men wil dat ook niet om zijn zelfstandigheid te kunnen handhaven. Wie subsidie aanvaardt moet gewoonlijk ook bepaalde voorwaarden accepteren. Het bovenstaande sluit niet uit dat wel een en andermaal belangrijke bedragen mochten ontvangen van de Eglise Reforme Evangelique Independente. Maar dit blijft incidenteel. Binnen Frankrijk is een vrienden-organisatie van de Faculteit aktief. Men is druk doende deze uit te bouwen. Eén van de oudere-jaars studenten heeft dit als een speciale taak op zich genomen. Buiten Frankrijk zijn er steun-organisaties in Zwitserland, de Verenigde Staten en Nederland. Financieel leeft men van 'maand tot maand'. In onze ogen lijkt dat vaak weinig zakelijk, maar het getuigt van een diep besef van afhankelijkheid. In deze afhankelijkheid is men steeds weer met dankbaarheid tot de ervaring gekomen dat de Heere niet beschaamt!

Geestelijk

Het zal begrijpelijk zijn, dat het bovenstaande mede bepalend is voor het geestelijk klimaat van de Faculteit, waarin docenten en studenten, samen met hun gezinsleden, streven naar het beleven van een geestelijke gemeenschap. ledere week is er een dienst op de Faculteit, waarin een predikant uit de (verre) omgeving voorgaat.

Dagelijks komen de studenten drie maal samen in korte bijeenkomsten van gebed, voorbede en meditatie.

Invloed

Van de doorwerking in het franse kerkelijke leven beginnen de eerste tekenen zichtbaar te worden. Zelf verwacht men het niet van spectaculaire successen. Wordt het Koninkrijk Gods niet vergeleken met het zuurdesem, dat langzaam doorwerkt als een stille kracht. Niet door kracht of geweld zal het geschieden, maar door de Geest des Heeren.

Die Geest werkt middelijk. Een belangrijk middel is een goede theologische opleiding. Maar er is meer mogelijk. Sinds een aantal jaren geeft de Faculteit uit het, ieder kwartaal verschijnende, theologisch tijdschrift 'La Revue Reformée' uit (eerder uitgegeven door de Societé Calviniste de France). De twee laatste nummers van 1983 en de eerste twee van 1984 vormen één geheel onder het thema 'studies over het Woord van God als een eerbetoon aan Pierre Courthial'.

Voorts heeft de Faculteit een eigen bescheiden uitgeverij 'Kerugma', die zich vooral toelegt op de heruitgave van de werken van Calvijn in hedendaags frans. Voor intern gebruik is er een boekhandel om de studenten te voorzien van studieboeken tegen zo voordelig mogelijke tarieven.

Slot

Is het waar wat mijn zegsman zei: 'De Faculteit in Aix is de laatste kans voor het franse gereformeerd protestantisme'? Naar de mens gesproken ziet het daar wel naar uit.

Maar wie zal in Gods Raad inzien? Wij in ieder geval niet. Maar we hebben te doen wat onze hand vindt om te doen. In ieder geval kunnen we de broeders in Frankrijk de helpende hand toesteken in hun worsteling. Binnenkort kunnen onze kerkeraden in aansluiting op deze artikelen een brief tegemoet zien met het verzoek, mede namens het Hoofdbestuur van de Ger. Bond, om steun te verlenen aan de poging om de Faculteit in Aix een passend jubileumgeschenk aan te bieden ter gelegenheid van het tienjarig bestaan. Uiteraard zullen op het gironummer van de Penningmeester van de Gereformeerde Bond niet alleen bijdragen van kerkeraden en evangelisatiebesturen welkom zijn, maar ook van particulieren en verenigingen. Het postrekeningnummer is: Penningmeester Ger. Bond te Ridderkerk onder nummer 138421, met vermelding 'Aix'.

We hopen u regelmatig op de hoogte te houden van het verloop van deze aktie.

Veel ontvingen wij uit Frankrijk. Het ontstaan van onze Ned. Herv. Kerk is niet denkbaar zonder de beslissende invloed vanuit het franse gereformeerde protestantisme. Het moge ons een aansporing zijn om nu wederkerig de helpende hand te reiken.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen