Boekbespreking

G. Heitink, Gids voor het Pastoraat, 1. Theologie en gemeente, 104 blz., ƒ 17, 50, Kok, Kampen 1983.

Ten dienste van pastores, studenten en belangstellende gemeenteleden probeert dr. Heitink in deze gids het terrein van het pastoraat in kaart te brengen. Ter sprake komen allerlei grondbegrippen, stromingen in de pastorale theologie, functies van het pastoraat, pastorale werkvormen, theologische en ethische gezichtspunten, spiritualiteit en de rol van de pastor, alsmede heel summier de geschiedenis.

Elk onderwerp krijgt één bladzijde toegemeten. Men moet bewondering hebben voor de knappe wijze waarop Heitink erin slaagt in dit korte bestek zoveel aan de orde te stellen. Wat de grondlijnen betreft, zal degene die Heitinks dissertatie kent, daarvan veel in dit boekje terugvinden. De eigen visie van de schrijver blijkt telkens tussen de regels door, al probeert hij zo veel mogelijk objectief te zijn in de weergave van posities en standpunten.

Wie snel geïnformeerd wil worden, vindt ger een handzame gids. Wie meer wil, vindt via de literatuurlijst snel de weg. Wie een gereformeerde visie Avil op de in dit boekje besproken onderwerpen zal menigmaal vraagtekens zetten. Het is de bedoeling dat de serie vier delen gaat tellen. Als gids kan het goede diensten bewijzen. Of je op dit kompas kunt varen, is een andere vraag. Maar een reisgids is dan ook geen kompas.

K. A. Schippers, Met het oog op de stad. Enkele overwegingen met betrekking tot 'urban mission' in Nederland. Kamper Cahiers, 48 blz.. Kok, Kampen 1984.

Dit boekje is de neerslag van bevindingen en ervaringen door prof. Schippers opgedaan tijdens een kennismakingsperiode met het vrijwilligerswerk in de oude binnenstad van Rotterdam. De oude wijken van de steden gaan gebukt onder immense problemen van sociaal-maatschappelijke aard. Hoe kan men diakonaal en pastoraal hierop inspelen? Hoe kan men missionair present zijn? Schippers geeft een boeiende beschrijving van de mogelijkheden en problemen waarmee men geconfronteerd wordt bij de pogingen tot standszending, apostolaat en diakonaat. De verhouding van de gemeente tot deze vorm van apostolaat blijkt niet optimaal te zijn. Het huidige werk is gegroeid uit het cluben buurthuiswerk dat van meet af aan in een niet altijd rooskleurige relatie tot de kerk gestaan heeft.

Ook de theologische vragen zijn niet gering. De theologie komt opnieuw in aanraking met het vraagstuk van de secularisatie. Zij moet zich rekenschap geven van het feit te werken op het snijpunt van evangelische motivatie en sociale strijd. De gerechtigheid van God en de rechtvaardiging door het geloof dienen, aldus Schippers, daarbij op elkaar betrokken te blijven. Meest klemmende vraag voor het pastoraat is die naar de identiteit. De werker staat binnenin het spanningsveld van het buitenkerkelijke werkveld en de kerk.

Dit geschrift heb ik geboeid gelezen. Het gaat in op een problematiek die voor kerkewerkers, in de grote steden met name, belangrijk is. Meer dan een eerste aanzet wil het boekje niet geven. Als zodanig gelieve men het dan ook te lezen.

A. N.

Sörem Kierkegaard, Vrees en beven, 176 blz. Ten Have, Baam 1983.

Opnieuw ligt een geschrift van Kierkegaard voor ons, vertaald, ingeleid en van aantekeningen voorzien door drs. W. R. Scholten. In zijn inleidend woord noemt hij dit geschrift een unieke grammatica voor elke dialoog tussen gelovigen en niet-gelovigen, tussen joden, christenen en moslims. Kierkegaard zelf was blijkens een uitlating tot voor september 1849, overtuigd van het belang van dit boek. Men leert er inderdaad de filosoof uit kennen die in zijn polemiek met Hegel het opnam voor het individu.

In 'Vrees en beven' verheft de schrijver zijn subjectieve levensproblematiek tot het algemeenmenselijke drama van de keuze: ofwel te verstikken in het noodlot of zich te laten bevrijden door het geloof. En dan geloof in de zin van ontmoeting tussen de enkeling en zijn God. Die beslissende keuze laat Kierkegaard zien aan het voorbeeld van Abraham, de man die Izaak moest offeren en die 'in honderd dertig jaar niet verder gekomen is dan het geloof.

De noten achter elk hoofdstuk en de verklarende opmerkingen achterin het boek maken dit klassieke werk uit de filosofie voor de lezer van nu gemakkelijker toegankelijk. Misschien is het woord 'gemakkelijker' misplaatst. Het is geen eenvoudige lectuur. Maar lezing en herlezing loont wel de moeite. Kierkegaard blijft immers ook in deze tachtiger jaren boeien.

A. N.

A. J. Bronkhorst, HomUetisch Memorandum, Boekencentrum, 's-Gravenhage 1984, 152 blz., ƒ 37, 85. Losse aanvullingssets ƒ 17, 50.

De taak van dit memorandum is ons het aan de prediker mogelijk te maken een overzicht samen te stellen van de gehouden preken. Bovendien vindt u hier notitieruimte voor teksten, die u geschikt voorkomen, van bepaalde gelegenheden. De gebruiker van deze uitgave heeft hier allereerst de tabbladen van het homiletisch memorandum, daarnaast zijn er de bladen voor de aantekening van avondmaals-, belijdenis-, doop-, huwelijks- en rouwteksten. Door een ringbanduitvoering kunt u op ieder moment ermee beginnen en naar eigen believen de samenstelling veranderen. Het is de bedoeling, dat dit memorandum een echt werkblad wordt. Het geheel is een keurig uitgevoerde ordner. Veel vrijheid is gelaten om naar eigen voorkeur te handelen en de eigen structuren in dit boek aan te brengen.

Homiletisch gezien is het voor iedere voorganger van belang nauwkeurig aan te tekenen, wat, waar en met welke liturgie hij gepreekt heeft. Dat voorkomt een eenzijdige tekstkeuze. Het brengt ons tot voortdurende Schriftstudie. Waarom zou ook een zorgvuldige aantekening van de vondsten bij lectuur gedaan niet in dit werkboek worden bewaard? De ervaring leert ons voortdurend, dat de pen dient te worden gehanteerd. Dat scherpt de geest op. Wie nooit schrijft wordt onnauwkeurig. Wat is het ook ontroerend na een aantal jaren eens terug te bladeren en in de geest de gehouden preken te overdenken. U bemerkt over hoeveel Schriftgedeelten u nooit preekt. Het leven is te kort, de Schrift te diep. Natuurlijk kunt u zelf ook zo'n memorandum vervaardigen. Een goed dictaatcahier en u bent klaar. Maar hier is alles voor u gedaan. Het gaat er alleen om het bij te houden. Homiletisch een noodzakelijkheid!

A. V. Br.

Handboek voor ouderlingen in de Nederlandse Hervormde Kerk, Uitgeverij Boekencentrum b.v., 's-Gravenhage 1984. Prijs ƒ 49, 50. Aanvullingen tegen een paginaprijs van ca. 26 cent.

De redactie van dit werk bestaat uit ds. C. den Boer, ds. C. van Gelder, ds. L. de Liefde, ds. G. Pettinga, mevr. W. de Ru-Schouten en mr. H. J. Wouters. Door hun functie in de brede organen van de Hervormde Kerk is de waarborg verkregen, dat dit handboek ook een werkboek wordt voor de ouderlingen in onze kerk. Het handboek bespreekt het gehele werkterrein van de ouderling in de Nederlandse Hervormde Kerk. In een aantal aandachtsvelden worden alle mogelijke werkzaamheden waar een ouderling mee te maken kan krijgen ondergebracht. Je wordt hier na een inleiding over de opzet en de opbouw van het boek een brede oriëntatie gegeven over de gderling als zodanig. Het werkterrein van de ouderling-kerkvoogd komt aan bod. U kunt hier informatie vinden over de gemeente. Er is een hoofdstuk educatie. Dit wordt gevolgd door een uiteenzetting over het pastoraat. Maar daar is niet alles mee gezegd. Dit boek is namelijk nog volledig in de maak. Het is eigenlijk een ringband. Op deze wijze blijft de uitgave actueel. Verouderde gegevens kunnen verwijderd worden, nieuwe aangebracht.

Wie zich dit naslagwerk aanschaft, ontvangt een nuttige handwijzer in de doolhof van de vaderlandse kerk. De structuur verraadt, dat met alle mogelijke facetten is rekening gehouden. Het is niet in de lijn der verwachting, dat de gereformeerde visie het draagvlak is van een uitgave als deze. Daarvoor lopen de lijnen te zeer uiteen. Maar dat moet u in de bedoelde uitgave ook niet verwachten. Daarvoor dient u andere geschriften te raadplegen. Met de beoogde beperking rekening houdend, vindt u hier een brede informatie en wegwijzing. Eigenlijk zou elke kerkeraad een exemplaar moeten hebben. Een brede documentatie is toegevoegd. Aanbevolen.

A. v. Br.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen