Boekbespreking

Dr. J. Wesseling, De Afscheiding van 1834 in Friesland, Deel III, De Vuurbaak, Groningen 1983, 438 blz., gebonden ƒ 49, 50.

Dit fraai uitgegeven boek is, zoals de titel reeds zegt, het derde deel over de Afscheiding van 1834 in Friesland. We kunnen begrijpen dat de schrijver in het woord vooraf zijn vreugde erover uitspreekt dat hij dit werk heeft mogen voltooien. Temeer omdat er reeds drie andere delen over de Afscheiding in Groningen aan zijn voorafgegaan.

Vergeleken bij de vorige delen zal men wat de gang van zaken betreft weinig of geen verschil tegenkomen. Overal voegden zich eenvoudige lieden die zich niet tevreden gevoelden met de prediking in de 'Grote Kerk' bijeen en stichtten onder leiding van een van hun voorgangers een afgescheiden gemeente. Daarop volgden in vele gevallen moeilijkheden met de overheid. Na dit stadium kwam het tot een wat rustiger leven. Predikanten werden beroepen, die het beroep al of niet aannamen.

Ik sprak van een 'rustiger leven'; dat ging echter niet altijd op. Twisten over allerlei kleinigheden, maar soms ook over de prediking en dogmatische kwesties waren er genoeg. Zelfs de ketterijen van Jacob Brill konden zich ergens voordoen (358); maar dat was uitzondering. Wel waren er onder de voorgangers soms wonderlijke lieden. Ds. Pieters van Franeker reed een heel rare schaats, en hij was niet de enige.

De Afscheiding, zegt de auteur, bedoelde herstel van de gereformeerde orthodoxie en die dan graag bevindelijk ervaren. Wilhelmus à Brakel had volgens hem onder de afgescheidenen een buitengewoon groot gezag. Toch werden niet alleen zijn geschriften gelezen, ook die van Comrie en andere 'oude schrijvers'.

Over het algemeen biedt het boek 'kleine geschiedenis', maar deze opmerking is geen verwijt aan het adres van de schrijver. Het waren vaak de 'kleine zaken' die onder deze kleine luiden aan de orde waren. En tegelijk moet eraan toegevoegd worden, dat het ten diepste ging om het verkrijgen van het heil, en dat is geen kleine zaak.

We feliciteren er de auteur mee dat hij zijn werk over Friesland nu heeft mogen afmaken. En, hem kennende, vermoeden wij, dat hij alweer met ijver is voortgevaren in het onderzoeken van de Afscheiding in een andere provincie van ons land. Rest mij nog te melden dat achterin het boek een lijst van 'oefenaars' uit die tijd voorkomt en dat het boek verlucht is met menig portret en foto. Liefhebbers van dit soort boeken zullen er hun vreugde aan beleven.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen