Globaal bekeken

De schoolvereniging 'Eben Haëzer' te Huizen bestaat dezer dagen honderd jaar. Op velerlei wijzen, met als afronding een samenkomst in de Oude Kerk waar ds. W. Vroegindewey (oud-voorzitter) voorging, is aan dit heuglijke feit aandacht gegeven. Verder werd uitgegeven een jubileum-en fotoboek onder de titel '...De werken Uwer handen' (drukkerij Bout te Huizen).

Uit dit boekje twee stukjes, namelijk 'Het onderwijs gaat beginnen' en zo maar wat sprokkelwerk uit de notulenboeken.

'Een gekochte woning wordt inmiddels verbouwd tot school, terwijl er in "de Standaard" een oproep wordt geplaatst voor een hoofdonderwijzer, tegen een jaarwedde van één duizend gulden met vrije tuin en woning.

Tevens vraagt men in dezelfde advertentie een juffrouw voor de bewaarschool op een jaarwedde van f 500, —.

Uit de vier sollicitanten wordt benoemd de heer R. Smits Jzn. te Hien en Dodewaard.

Op maandagavond 4 augustus 1884 (er wordt in Huizen juist kermis gevierd en als protest daartegen is deze datum gekozen) wordt de heer Smits in de Hervormde Kerk "plechtstatig ingehuldigd en in zijn gewichtvolle betrekking bestemd" door de president, ds. J. M. Rutte. Na een treffende redevoering over Spreuken 22:6 ging ds. Rutte er toe over de hoofdonderwijzer te bevestigen. "Den hoofdonderwijzer werden drie gewichtige vragen gesteld, die door denzelven met luider stemme werd beantwoord met: Ja ik, van Gods gemeente'. Het kerkgebouw der Hervormde Gemeente kon de honderden belangstellenden niet bevatten. De collecte bracht f 240, — op", aldus een uittreksel uit de notulen.

Op maandag, 11 augustus 1884 gaan de schooldeuren open met de heer Smits als hoofd van de lagere school en zijn oudste dochter als juffrouw van de bewaarschool.

Noch subsidie noch enige geldelijke tegmoetkoming van overheidswege is te verwachten. Het schoolgebouw en het onderhoud ervan, het salaris en de leermiddelen (die veelal zelf gemaakt worden) moeten worden betaald uit gelden, die door de voorstanders van het Christelijk onderwijs zijn bijeengebracht. Door schoolgelden, giften, collecten en leningen moet hierin worden voorzien. Daarom trekken de bestuursleden er op uit, gewapend met collectelijsten, o.a. naar Amsterdam, Utrecht en Den Haag. Tot zelfs in de gebouwen van de Tweede Kamer weten ze door te dringen.

Zullen we eens een paar bedragen noemen? Een collecte in de Herv. Kerk brengt op f 96, 87 en in de Chr Geref. Kerk f 13, 71. Een lijstcollecte voor garantie levert f 13.500, — op (een voor die tijd enorm bedrag!). Ter vergelijking: de verbouwing van de gekochte woning tot schoolgebouw kost f 318, 68 (het timmer- en metselwerk). Een gemeentewerkman verdient per week f 6, —.'

De moed en het geloofsvertrouwen van deze voortrekkers dwingen respekt af en we verwonderen ons over de offervaardigheid van deze' 'kleyne luyden''.

2 juli 1889:

Besloten wordt de vergadering op tijd te beginnen. Wie een half uur te laat komt of zonder wettige reden "terug blijft" of geen kennisgeving geeft zal verplicht zijn 50cts. boete te betalen, ten voordele van de school. Deze boete geldt ook voor het niet afleggen van schoolbezoek. De voorzitter moet de boete betalen als hij verzuimt de vergadering voor tien uur te sluiten.

24 april 1890:

Een viertal onderwijzers heeft deelgenomen aan een verboden spel. Eén van hen moet binnen de 3 maanden de school verlaten. (Er wordt niet vermeld aan welk spel zij zich hebben schuldig gemaakt)

Mei 1891:

Onderwijzer Bartelings vraagt hulp: zijn klas telt 93 kinderen!

Uit de notulen van de ledenvergadering van 29 juni 1894 over 1893:

De ontvangsten waren 4.371,62 De uitgaven waren 4.256,40 Batig saldo 115,22

29 januari 1912:

Voor leerlingen, die langer dan 14 dagen aan favus lijden, behoeft geen schoolgeld betaald te worden.

19 oktober 1916:

Van Bestuurszijde wordt de wenselijkheid uitgesproken dat "het personeel de eredienst beter dient bij te wonen".'

***

In een pastorie in het noorden des lands hangen in de studeerkamer twee ingelijste stukjes onder elkaar, het ene kenmerkend voor de vorige eeuwse deugdenleer, het andere twee gedichten op een oudvader uit de achttiende eeuw, t.w. Wilhelmus Themmen.

'Wereldsloop

De redelijkheid is uit de wereld gerijst,
de opregtheid slaapt,
de vroomheid heeft zich verstoken
en de gerechtigheid kan den weg niet vinden.
De helper is niet te huis,
de goedaardigheid zit gevangen,
en de liefde ligt krank.
Het geloof is merkelijk verandert,
de deugd loopt bedelen
en de waarheid is reeds lang begraven.
Het krediet vermindert,
het geweten hangt aan de wand,
maar het geduld overwint alles.

Twee gedichten op Wilhelmus Themmen (predikant te Noordhorn 1717-1726)

Dus stelt de konst het beelt van Themmen in het licht, Dien wack'ren Heemeltolk, en Roem der Dodsgeleerden,
Die Arnhems Zion door sijn leer en leeven stigt, Die Frieslands Hooftstadt, DELF en Groningen begeerden.
Tot opbouw van het huys aan Jesus dienst gewijdt: Noorthorn, de Peekel A en Amersfoort getuygen Van 's mans beproefde trouw, zwijg dan ontmenschte nijdt:
Uzzia 's teeken leert het trotse hooft te buygen Voor deugt en waarheit, die elk een. Wie Godtvrugt mint,
In Themmens wandel en geleerde schriften vint.

(I. P. Broekhof)

Houbraken, brengt gy dan het leeven in 't papier?
En tracht gij Themmen dus aan d'eeuwigheid te wyën?
Neen, schoon uw naald graveert met onnavolgb 'ren swier,
Des Waerelds vuurvloed sal uw konstig werk niet myën;
Het ondermaansche helt reeds naar zyn avondstond;
Maar eeuwig sal hy in het hart der vroomen leeven,
Daar heeft die groote man zoo wel met pen als mond
Zijn Waare beeltenis onsterflyk ingedreeven;
Als hy en dit papier zal leggen in het stof
Zal 't zalig Geestendom gewaagen van zyn lof.

(J. E. Voet)'

V. d. G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen