Verbi Divini Minister

Het aantal 'Festschriften' en jubileum-bundels is de laatste tientallen jaren aanzienlijk gestegen. Betrof het aanvankelijk alleen hoogleraren die met een dergelijke bundel ter gelegenheid van een jubileum of afscheid geëerd werden, nu zien we hoe ook buiten de kring van de universiteit in de kerk vrienden en leerlingen graag de gelegenheid aangrijpen om door middel van een opstellenbundel hun dankbaarheid te uiten voor hetgeen zij in kerkelijk en theologisch opzicht ontvangen hebben van degene aan wie de bundel is opgedragen.

Zo'n feestbundel is in meer dan een opzicht een kostbaar geschenk. Niet alleen zal het voor degene voor wie de bundel bestemd is een belangrijk blijk van herinnering zijn, maar de kwaliteit van de opstellen is doorgaans van dien aard, dat het boeken van hoog niveau zijn. Men geeft het beste wat men te geven heeft... dat mag immers van een cadeau verwacht worden.

Een bespreking van een dergelijk boekwerk vraagt daarom een iets ander karakter dan een gewone recensie.

De recensent wil zich gaarne met gevers en ontvangers verheugen dat dit cadeau tot stand kwam. De ondertitel drukt m.i. treffend uit wat ds. Kievit voor velen betekend heeft en wat hem zo na aan het hart ligt, wat hij in meditaties en lezingen, in gesprekken met predikanten-kringen en eindkritieken op 'Voetius' de jaren door aan de orde heeft gesteld: de prediking van het Woord als middel waardoor de Heere God de gemeente vergadert en onderhoudt. Welk thema zou dan ook meer voor de hand liggen dan de bezinning op de prediker en de prediking? Dit 'vriendenboek' mag zo een handreiking zijn voor allen die zich geroepen weten, op welke post ook, tot de dienst aan het Woord.

De bundel bevat drie 'soorten' opstellen: Bijbels-theologische artikelen, kerk-en dogmenhistorische opstellen en praktisch-theologische bijdragen, een driedeling die nog sterker naar voren zou zijn gekomen als de samenstellers niet de alfabetische volgorde van auteursnamen hadden aangehouden, maar de inhoud geordend hadden volgens onderwerpen.

Aalders en Gerssen schrijven beiden over de profetische prediking. Het is boeiend om beide opstellen naast elkaar te lezen. Terwijl Aalders het singuliere, ja het uitzonderingskarakter van de profetische prediking beklemtoont, laat Gerssen vooral zien het verschil tussen ware en valse profetie. Ik heb mij bij de lezing van Aalders afgevraagd, of men profetische en priesterlijk-pastorale prediking zo kan onderscheiden als hij doet. Juist in nieuwtestamentisch licht wil de profetische prediking opbouwen (vgl. ook Jer. 1 : 10; de relatie Jesaja-Hiskia enz.). Dat is toch een pastoraal element bij uitnemendheid. Verduijn behandelt de gegevens ten aanzien van de Woordverkondiging in Handelingen, de drieslag: het Woord van God, de God van het Woord en de dienaar van het Woord. Hij sluit zich aan bij Ellis die grote nadruk legt op de leraarsfunctie van de profeten. Men kan zich afvragen of dat bij Ellis niet te sterk gebeurt? De profeet is toch een wat andere figuur dan de geordende leraar. Oosterom benadert vanuit Hand. 13 de relatie tussen Predikant en Apostolaat, waarbij de bijbels-theologische uiteenzettingen afgewisseld worden met herinneringen aan de participatie van ds. Kiviet bij de uitzending van zendingspredikanten.

Van de meer historisch gerichte opstellen is het opvallend dat met name de 'groten' uit de kerkgeschiedenis naar voren komen: Augustinus (Van Oort), Luther (De Reuver), Calvijn (Bailee, Graafland), Kohlbrugge (De Jong), terwijl Blenk de relatie tussen het Reveil en de predikanten belicht. Balke maakt opmerkingen bij recentelijk uitgegeven preken van Calvijn over Handelingen, een welkome aanvulling op de reeds bekende gegevens. Graafland gaat na hoe het zit met de zgn. orde des heils: een bepaalde orde blijft duidelijk ondergeschikt aan het centrale van Calvijns prediking: Christus en het geloof als werk van de Geest. Van Gort tekent een boeiend portret van Augustinus als prediker. Van de meer praktisch-theologische opstellen noem ik - zonder de niet genoemden tekort te willen doen - het artikel van Jonker over de ambtelijke handoplegging. Laten predikanten en kerkeraden zich eens bezinnen op dit heldere artikel: Misschien kan het helpen om ons af te halen van bepaalde ingeroeste gewoonten in sommige streken, zoals de bevestiging van een predikant in een gemeente, op een doordeweekse dag. Juist vanuit karakter en betekenis van de handoplegging blijkt hoezeer de bevestiging van de dienaar des Woords voluit te maken heeft met de zondag als dag van eredienst en met de plaatselijke gemeente, in wier midden de dienaar bevestigd wordt. Dekker belicht de context van de huidige - atheïstische - samenleving en de taak van de predikant. Een fraai opstel, al zou ik voor bepaalde vormen van apologetiek wat minder huiverig zijn dan hij. Ik meen dat die mogelijk zijn, zonder te vervallen in natuurlijke theologie. Kan men het geheel vatten vanuit de notie van de verborgenheid van God? Hoe zit het met Romeinen 1 en 2?

Ik wijs ook nog op de bijdrage van Van Nieuwpoort over predikant en zwakzinnigenzorg, die vanuit een brede literatuuroriëntatie en vooral vanuit zijn betrokkenheid bij dit stuk pastoraat schrijft over een zeer aangelegen diakonale en pastorale taak. Ik citeer één zin uit dit artikel: 'We hebben de gehandicapten nodig om af te komen van het tirannieke gaafheidsmodel van de moderne samenleving'. Goede opmerkingen worden gemaakt over het karakter van de kerkdiensten, de verhouding tussen gemeentelijk pastoraat en categoriale zielzorg.

Ik zou nog veel kunnen zeggen over niet genoemde artikelen. Maar om deze bespreking niet te lang te maken, laat ik het hierbij. Het is een fraai boek, dat we graag onder uw aandacht brengen. Een niet geringe verdienste is, dat de opstellen voor ieder belangstellend gemeentelid zeer leesbaar zijn, al moet u er wel de nodige tijd en aandacht in willen investeren. Maar het voordeel van opstellenbundels is dat men niet gedwongen is van begin tot eind te lezen. De variatie in onderwerpen maakt dat u gerust een keus mag doen. Van harte aanbevolen.

Verbi Divini Minister: een bundel opstellen over de dienaar en de bediening van het goddelijke Woord, aangeboden aan L. Kievit, v.d.m., t.g.v. zijn 65e verjaardag, onder redactie van J. V. Oort, A, de Reuver, M. Verduin, 168 blz., ƒ 39, 50, Bolland, Amsterdam 1983.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen