Globaal bekeken

Op zondag 29 april nam ds. L. Kievit afscheid van de hervormde gemeente van Gouda en dr. F. de Graaff van Hattem, beiden wegens het bereiken van de emerltaatsleeftijd. Omdat beiden deel uitmaakten van de kring gericht tegen de overheersende plaats van de apostolaatstheologie in onze kerk, die in 1968 de Open Sr/ef opstelde van 'de 24', wijdt dr. W. Aalders in het Kerkblaadje van de Vrienden van Kohlbrugge enkele herinneringen daaraan. Aangezien het stuk te lang is om het geheel op te nemen, volstaan we met wat hij schrijft over dr. F. de Graaff:

'Opvallend (..) is de gelijkenis tussen dr. F. de Graaff en de voortrekker van het 19e-eeuwse Réveil: Willem Bilderdijk. Wie de boeken van De Graaff kent en wel eens enkele historische studies of Schriftbeschouwingen van Bilderdijk heeft gelezen, zal dat moeten toegeven. Net als Bilderdijk is de cultuurfilosoof uit Hattem voor veel eenvoudige gemeenteleden "een obelisk met hiëroglyfen". Maar terecht merkt Pierson over Bilderdijk op in zijn genoemde boek: ''Hij is de waakhond op het erf, die met zijn jankend geluid de slapenden wakker maakt omdat er onraad is... Gezegend de ontevredenen, gezegend de wangeluiden in het koor der voldaanheid!" Geldt dat ook niet van dr. De Graaff? Als een waakhond heeft hij zich laten horen. En het is maar gelukkig, dat hij gespaard is gebleven voor een professoraat, net als Bilderdijk, want een profeet kan geen professor en een professor kan geen profeet zijn.

Ook wat geschreven is over de privatissima van Bilderdijk, is van toepassing op De Graaff. Ik citeer weer: "Uitgaande van de historie, raakt hij in trance en improviseert in schitterende taal over wijsbegeerte, recht, taal, poëzie. En als een Gideon velt hij ze neer, de afgoden van de tijd: "de nieuwe grondwet, de ver­lichting, de volkssouvereiniteit". Er is een verhandeling van Bilderdijk over het kwaad. Daarin zegt hij: "De wortel van het kwaad is het ik-denken; de duivel alleen zegt: Ik''. Komt dat niet overeen met De Graaffs fulmineren tegen het moderne denken, tegen het voorstellende denken, dat de ik-Gij-relatie niet meer kent? En dan Bilderdijks grote epos over de ondergang der eerste wereld, toen de zonen Gods en de dochters der mensen de reuzen voortbrachten en het oordeel van de zondvloed zich aankondigde; - wie zou daarbij niet denken aan het befaamde boek van dr. De Graaff: Anno Domini 1000-2000? En zou misschien ook op hem van toepassing zijn de uitspraak van G. Groen van Prinsterer over Bilderdijk: "Ook het genie heeft feilen, die te lichter tot navolging verleiden, omdat het de feilen van een genie zijn"? '

***

Hoe boeiend en origineel is Luther niet geweest? Onuitputtelijk zijn zijn krasse gezegden en zijn humorvolle uitlatingen, maar eveneens zijn diep geestelijke typeringen en adviezen. Bij Ten Have in Baarn verscheen een boekje, getiteld Maarten Luther, de mens is een mirakel. Het is een vertaling van een verzameling aforismen (korte gezegden), verzameld door Hans Christian Knuth en ingeleid door prof. dr. J. P. Boendermaker. Het 92 pagina's tellende boekje kost ƒ 13, 30. Hier volgen enkele aforismen:

• Zoveel als je gelooft, zoveel heb je.

• Jonge mannen worden door meisjes verleid, dertigjarige mannen door geld, de veertigjarigen door roem en eer, de zestigjarigen bepeinzen: was ik maar vroom!

• De buik is in alle religies de machtigste afgod.

• Zoals het geweten is, zo is God.

• Dure eden duiden op grote leugens.

***

Enkele weken geleden schreef ik een artikel getiteld 'Afzien van wat geen waarde heeft' - waarin ik o.a. het zondenregister uit het avondmaalsformulier ter sprake bracht. Een predikant-lezer zond mij een waardevolle aanvulling en correctie, die ik hier geheel overneem. De inhoud spreekt voor zichzelf.

'U schrijft: "Daar (in het Avondmaalsformulier) worden zaken genoemd, die vandaag niet meer actueel zijn, bijvoorbeeld het zegenen van mens en dier". Ik meen, dat dat vandaag juist wél actueel is: strijken - het werk van de magnetiseurs! Ik lees - schrikt u niet! - in de kerkdiensten de klassieke formulieren voor de bediening van de sacramenten altijd in de moderne vertaling van de Vrijgemaakt Gereformeerde Kerken: Gereformeerd Kerkboek, Uitgeverij Boersma, Enschede. Daarin wordt de passage: "alle tovenaars en waarzeggers, die vee of mensen, mitsgaders andere dingen zegenen en die aan zulke zegeningen geloof schenken" zó weergegeven: "alle tovenaars en waarzeggers, die over vee, mensen of iets anders bezweringen uitspreken en allen, die aan zulke uitspraken geloof hechten". Dat komt op deze manier over als direct betrokken op ónze tijd! En hoe veel orthodoxe kerkmensen gaan niet met een groot gemak naar magnetiseurs!'

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen