Pastoraat rondom het huwelijk in crisissituaties (1)

Waar wordt er hechter trouw dan tussen man en vrouw op aarde ooit gevonden. In veel huwelijken zal dit gezegde zeker gelden, hoewel soms de dieren des velds en vooral de vogelen des hemels hierin de mensen ver te boven gaan. Het onderwerp 'Pastoraat rondom het huwelijk in crisissituaties' bewijst dat ook op het erf van de kerk alles geen goud is wat er blinkt. Ondertussen moeten we wel opmerken dat het 'huwelijk in nood' even oud is als de mensheid na de zondeval. Het zal u bekend zijn dat Adam zijn eigen vrouw als de hoofdschuldige uitlevert aan het goddelijk gericht. Hij spreekt dan niet meer over 'mijn vrouw' maar over 'die vrouw', die Gij bij mij gegeven hebt. Eén van de typerende dingen tijdens gesprekken met huwelijkspartners in nood is dat de man over zijn vrouw spreekt als 'die vrouw' of de vrouw over haar man spreekt als 'die man'. Je proeft dan gelijk hoe groot de afstand is geworden tussen hen beiden.

Ook binnen het volk van het Verbond is deze zonde veelvuldig voorgekomen. Want, om daarmee te beginnen, een zonde is het als men binnen het huwelijk ontrouw wordt. Men zou er eigenlijk niet mee moeten kunnen leven als het huwelijk onleefbaar wordt. Salomo was wijs. In het boek der Spreuken, en wij belijden dat ook dat boek geschreven is onder de inspiratie van de Heilige Geest, legt Salomo de nood van het huwelijk bloot. Hij zegt ons dat het bijna onmogelijk is geworden om met een kijfachtige huisvrouw onder één dak te verkeren. Je kan dan beter op de nok van het dak zitten. Hij zal wel bedoelen dat je als man dan op de dag de hitte van het gekijf en in de nacht de koude van de eenzaamheid moet trotseren.

Nu weten wij dat Salomo vooral de vrouw als de kwade genius ziet, hoewel hij in zijn laatste hoofdstuk het weer goed maakt en de lof zingt op de deugdelijke huisvrouw. Maar dat komt dan alleen omdat het een vrouw is die de Heere vreest. Meestal waarschuwt hij wel de man voor de vreemde vrouw. Wie haar volgt gaat niet met een engel op stap, om het maar netjes te zeggen, maar gaat als een rund naar de slachtbank. Het einde van die weg is alleen maar wroeging en zelfs de dood.

Menigeen heeft zich er wel eens over verbaasd dat Salomo maar sporadisch de vrouw waarschuwt voor de vreemde man. Zonder aan de wijsheid van Salomo en aan de inspiratie van de Heilige Geest te kort te doen, is dit toch wel wat eenzijdig. In vragen rondom de crisis in huwelijken mogen we nooit vergeten dat God David ten volle schuldig stelt aan zijn zonde met Bathséba. Maar dat kwam omdat God de enige getuige was geweest van de heimelijke handelswijze van David en Hij dit openbaarde aan Nathan de profeet. Toen pas wist Nathan wat David in zijn schild had gevoerd en dat op verborgen wijze had uitgevoerd. Dit laatste, getuige zijn van verborgen en tegelijk verboden intriges van één van de beide huwelijkspartners, is ons meestal niet gegeven als we geroepen worden het woord der wijze te spreken in het huwelijk in nood. We moeten daarom steeds de grootst mogelijke voorzichtigheid in acht nemen om niet bevooroordeeld het gesprek te beginnen. Gissen doet missen.

De echte nood in het huwelijk

De vraag is altijd weer of de schuld van het huwelijk in nood altijd aan één van de beide partners is toe te schrijven. Als een man uitziet naar een vrouw die de zijne niet is of een vrouw zoekt iets bij een man die de hare niet is, dan is het bederf van het huwelijk al levensgroot aanwezig. De voedingsbodem voor deze ongerechtigheid ligt in het huwelijk zelf en niet alleen, althans in negen van de tien gevallen, bij degene die er met een ander vandoor gaat. Er zijn velerlei oorzaken waardoor het scheepje van het huwelijksgeluk en huwelijkszegen kan stuk varen op de keiharde rotsen van de ontrouw. Vaak is het een heel complex van omstandigheden die tenslotte aan de oppervlakte brengen wat er in de loop der jaren sluipend het trouwverbond is binnen geslopen en de band, die alleen door de dood kan en zal breken, tot een rafelig draadje heeft gemaakt. Waren de omstandigheden anders geweest dan was dit nooit aan de oppervlakte gekomen. Met andere woorden. Veel huwelijken, die van buitenaf zogenaamde goede huwelijken zijn, zijn in werkelijkheid huwelijken in gipsverband. Van binnen zijn ze tot op de botten verkild, verzuurd, verhard, verstorven (ds. G. van Duinen, Evenwel, blz. 59). Zulke trouwverbonden worden alleen nog bij elkaar gehouden door de 'boeien' van sociale controle, vrees voor schande in de familie en angst voor 'wat zal men er in de gemeente wel van zeggen', maar niet meer door de band van de liefde. De vraag is wel gewettigd of het ooit een echt huwelijk is geweest. Wanneer we er dan als pastor bij geroepen worden, doen we er goed aan niet direct bij die omstandigheden, die aanleiding gegeven hebben dat de vulkaan tot uitbarsting kwam, te beginnen. Je verspeelt dan meestal direct het vertrouwen van één van de beide huwelijkspartners. Je loopt het gevaar partij te hebben gekozen voor het gesprek goed en wel op gang is gekomen. We doen er goed aan juist met diegene die, naar de eerste gedachte, de hoofdschuldige is, een vertrouwensrelatie op te bouwen. Hierdoor krijg je het duidelijkst inzicht in de situatie. Blijf in ieder geval zo lang mogelijk neutraal. Dit is mogelijk als er eerst gesproken wordt over het wezen van het huwelijk.

Wezen van het huwelijk

Het is niet mijn bedoeling hier breedvoerig op in te gaan. Ieder heeft daarvoor zijn handboeken, niet te vergeten het Woord van God. Ik wil volstaan met het doorgeven van twee definities van het huwelijk. 'Het huwelijk is een voor het leven aangegane openbaar bekendgemaakte verbintenis van twee mensen van verschillend geslacht, in het geloof dat zij als schepsel Gods voor elkaar bestemd zijn, geroepen tot het woning maken op aarde en tot het wederzijds partnerschap' (prof. dr. H. v. Oyen, Pro­blemen van liefde en huwelijk, blz. 39). Met deze woorden wordt de geestelijke verbintenis voor het huwelijk fundamenteel beschouwd en tegelijk elk samenwonen zonder een huwelijkssluiting veroordeeld. Een kortere omschrijving van het huwelijk is: 'Een ander woord voor huwelijk is derhalve Gods Verbond'. God heeft de relatie ingesteld en brengt de gehuwden met Zijn hand samen. Hij is van deze verbintenis om zo te zeggen de toeziende voogd. Calvijn zegt dat God de huwelijken presideert. Hij treedt op als hoogste Getuige (ds. G. H. Abma, Tien woorden Ethiek, blz. 130).

Indien wij in het gesprek over de nood in het huwelijk zover kunnen komen dat het huwelijk door Gods voorzienigheid is tot stand gekomen, is er een goede basis voor het gesprek. Wij zeggen dan niet alleen dat God getuige is van al het kwaad dat er plaats vond binnen het huwelijk maar dat Hij allereerst getuige is geweest van het begin van de huwelijkstijd toen alles nog peis en vree was. Hoe komt het dan dat het grote ideaal is uitgelopen op een levensgroot probleem? Zijn de verwachtingen te hoog gesteld geweest? Hoe zien jonge mensen hun huwelijk?

Gave en Opgave

Omdat voorkomen altijd beter is dan genezen, is het goed in gesprekken met bruidsparen hier over te spreken. God voegt geen stenen bij elkaar, maar verbindt twee mensen aaneen, opdat die twee een zouden zijn. Dat zijn altijd twee mensen die verschillend zijn van karakter, van afkomst vaak, elk uit een eigen gezinsverband waarin zij opgegroeid en opgevoed zijn. Toch zijn die twee in wezen gelijk. Het zijn twee gevallen mensen die elke dag te strijden hebben tegen zichzelf. Een voorrecht dit dan voortaan samen te doen. Zo gezien is het echt gelukkige huwelijk een bergtocht door zwaar terrein. Er moet veel strijd gestreden zijn en ook veel leed geleden zijn en vooral veel gebed gebeden zijn, zal een huwelijk waarlijk geluk en vrede zijn (ds. G. v. Duinen, Evenwel, blz. 59).

Daarom raden we bruidsparen aan om van de eerste dag af aan elke avond samen de knieën te buigen voor het gebed, waarin één van beide voorgaat in dit gebed. Ik ben er van overtuigd dat, als dit meer gedaan werd, er minder huwelijksproblemen zouden zijn. Is er die dag iets geweest tussen beide, dan blikt men 's avonds voor Gods aangezicht in elkaars hart. Veel huwelijksverdriet zou voorkomen zijn, veel wantrouwen en argwaan worden weggenomen.

Juist in de crisissituaties bemerken we dat de wortel ligt in het gemis aan Godsvertrouwen. Het huwelijk wordt niet gezien en beleefd als een opdracht, een roeping. Het is dan een zaak geworden van geven en nemen. Er worden compromissen gesloten, tot de dwaaste toe. Een van de meest voorkomende compromissen is dat de vrouw moet blijven werken omdat er een te duur huis is gekocht. Kinderen zijn de eerste jaren niet welkom. Deze compromissen gaan lijnrecht in tegen de bedoeling Gods binnen het huwelijk. Dan is er al iets fout. Het huwelijk is geen compromis, maar een heilige opdracht, een leven van liefde geven en liefde ontvangen. Daarin zal de een meer kunnen geven dan de ander. Niet iedereen begrijpt dat het dan zaliger is te geven dan te ontvangen. Het is en blijft een roeping elkaar te helpen in de tijdelijke en eeuwige dingen. In wezen is de nood in het huwelijk de nood van het leven des geloofs. Goed daarbij Efeze 5 eens te lezen. Daar gaat het over het leven uit Christus als Hoofd van de gemeente en het leven van de Bruidsgemeente van Christus. Dat is het leven van de verzoening door Christus. Hier zou het gesprek over het huwelijk in nood moeten beginnen.

C. v. d. Bergh

Het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond belegt jaarlijks enkele studie-ontmoetingsdagen van candidaten in de theologie en predikanten in hun eerste gemeente. Op 13 juni vond opnieuw een dergelijke ontmoeting plaats met als thema 'Pastoraat in crisissituaties'. Gerefereerd werd door ds. C. v.d. Bergh (Barneveld) over pastoraat inzake huwelijksvragen. Ds. C. A. Korevaar (Rotterdam) sprak over pastoraat bij psychische problemen. Beide referaten plaatsen we in ons blad. Bijgaand treffen de lezers het eerste deel van de lezing van ds. C. v.d. Bergh aan.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen