De zondag bevrijdingsdag bij uitstek

Het eerste hoofdstuk van het boek Klaagliederen is een aangrijpend hoofdstuk. De stad, die vol van volk was is eenzaam, ze is een weduwe geworden. Juda woont onder de heidenen en vindt geen rust. En dan: 'de wegen Sions treuren, omdat niemand op het feest komt, al haar poorten zijn woest, haar priesters zuchten...' Jeruzalem is in de dagen van haar ellende en ballingschap gedachtig aan vroeger tijd, toen het béter was. Maar Jeruzalem heeft dan ook zwaar gezondigd. En de gevolgen bleven niet uit. De heidenen, die in de gemeente Gods niet mochten komen, zijn de heiligdommen binnengetreden. In onze Statenvertaling staat dan in vers 7, dat de tegenstanders Jeruzalem bezien en 'spotten met haar rustdagen', de enige maal dat het woord rustdag in onze bijbelvertaling voorkomt. Luther vertaalt het ook zo. Andere vertalingen lezen dat de tegenstanders spotten met de ondergang van Jeruzalem.

Iemand heeft dit begin van het Klaagliederenboek een politiek begrafenislied genoemd. En ooit heeft, na de verwoesting van Jeruzalem in het jaar 70 na Christus, een Romeinse munt het beeld van de van man en kinderen beroofde vrouw uigebeeld als een vrouw zittend onder een palmboom, met het onderschrift 'Judaea capta' (Juda gevangen). De vrouw treurt over het wegkwijnen van het heiligdom waar de feesten plaats vonden.

In een commentaar las ik, met betrekking tot de grote jaarlijkse joodse feesten: 'in plaats van het begenadigde volk van Israël, worden de vijanden opgeroepen tot een feest, waarvan het doel niet is de lof van God voor zijn weldaden in de wijnoogst of de oogst in het algemeen, maar het plat drukken van de Joden zelf in de wijnpers van bezoeking'.

Te grote sprong?

De sprong naar onze tijd vanuit dit aangrijpende hoofdstuk is dunkt me niet al te groot. Waar zijn in onze tijden de 'dagen van weleer', toen God allerwegen in Zijn Huis geprezen werd voor nationale zegen en gebeden werd bij nationale noden. Moeten we van onze geseculariseerde, ontkerstenende tijd ook niet zeggen dat de wegen van Sion treuren, omdat er niemand meer op het feest komt? Op vele plaatsen uitgedunde kerkdiensten, sluiting van kerkgebouwen, geen afleggen van belijdenis des geloofs meer. O zeker, er zijn nog vele goede dingen in Juda, er valt niet te generaliseren. Maar de secularisatie grijpt diep in. En waar de secularisatie toeslaat is de zondag het eerste dat verdwijnt. De zondag, zoals wij die hier kennen, is duidelijk een verworvenheid vanuit het Evangelie. Toch nog altijd ook een rustdag voor velen, voor de meesten in ons land, als een verworvenheid binnen onze vanouds christelijk bepaalde cultuur. Maar wat blijft er over van de zondag? Vóór we hier naar de samenleving als geheel de beschuldigende vinger uitsteken hebben we te zeggen dat het oordeel begint bij het Huis van God. Verslapping van kerkgang, een halve zondag met maar één kerkdienst, steeds kortere kerkdiensten en direct na de dienst de eigenlijke 'recreatie', dat zijn immers geen zeldzaamheden binnen de christelijke gemeente in de brede zin van het woord in ons land? Dan moeten we er ons niet over verbazen dat van zondagsrust en zondagsheiliging in de samenleving ook weinig meer terecht komt. De gemeente vertoont zelf vaak zo weinig voorbeeldfunctie meer.

Actueel

Telkens staan we voor de pijnlijke actualiteit van de secularisering van de zondag in onze samenleving. Het is al weer geruime tijd geleden, dat de nieuwe zondagswet werd ingevoerd, waarbij veel meer kon en mocht in onze samenleving als het om de zondag ging, al moest zondagsrust in de omgeving van kerkgebouwen gewaarborgd zijn. Bekend is dat het nu vaak in verschillende gemeenten al een groot probleem is - bij sportmanifestaties of bepaalde feesten - om de rust rondom het kerkgebouw gegarandeerd te krijgen. Nog recent moest de centrale kerkeraad van de hervormde gemeente van Scheveningen het afleggen tegen het (Haagse) gemeentebestuur toen deze protesteerde tegen sportmanifestaties op zondag, waarbij ook de rust rondom en in de kerkdiensten gevaar liep. Sportspektakels en wereldse feesten staan in hoger aanzien dan de eredienst, waar het ganse leven, met zorg en vreugd, voor Gods Aangezicht wordt gebracht.

Intussen is er nu de kwestie van de viering van bevrijdingsdag op 5 mei 1985, een datum die op zondag valt. Boven dit artikel heb ik als titel geplaatst 'zondag bevrijdingsdag bij uitstek'.

Als er nu één dag is, die bevrijdingsdag mag heten, dan is het de zondag, de dag geheiligd door de bevrijdende kracht van de Opstanding. Bevrijdingsdag - óók waar het bevrijding van een knechtende macht betreft - mag en zal op zondag worden gevierd in het midden van de gemeente, om zo Gods weldaden te gedenken voor Zijn Aangezicht.

Maar zó viert ons volk zijn vierdagen niet meer, geseculariseerd als het is. Het is onmiskenbaar dat het Nieuwe Testament de sabbat ontdaan heeft van het wettisch karakter dat de Joden aan de sabbat toekenden. Bepaalde inzettingen gelden nieuwtestamentisch niet meer. Niemand zal zich dan ook meer houden aan bijv. het verbod uit Ex. 35 : 3 om geen vuur aan te steken op de dag van de sabbat; al betekent dit voor de orthodoxe Jood tot op vandaag, dat hij zich daaraan houdt. Bij consequente nakoming van dit gebod geldt dan ook (bijv. in joodse hotels) een verbod om te roken of zelfs om een lift te bedienen (de sabbatslift gaat 24 uur op en neer, om de electriciteit niet te behoeven ontsteken).

Zo leeft de christelijke gemeente niet. Maar het is zonneklaar, dat de nieuw testamentische sabbat, de rustdag, geheiligd door de opstanding van Christus, er is voor de eredienst voor God als gemeente. En daar zal bevrijdingsdag echt gevierd kunnen en moeten worden. Maar met zulk een viering is dan ook alles gezegd voor de christelijke gemeente.

Beslissing

Intussen heeft de regering en in overeenstemming daarmee het parlement besloten om de nationale bevrijdingsdag 1985 op de zondag te vieren. En eenmaal per vijf jaar is de viering nu immers groot schaliger en met een vrije dag. Pogingen van de christelijke politieke partijen om deze viering op zondag te verhinderen hebben niet mogen baten. Dat betekent dat de bevrijdingsdag - zijnde toch een nationaal gebeuren - ten principale wordt gedeeld. Velen namelijk in ons volk zullen aan geen andere aktiviteit ter herdenking van de bevrijding willen deelnemen dan die van de samenkomst van de gemeente. Ik ga er aan voorbij dat normaliter velen ook niet zullen deelnemen aan bepaalde wijzen van feestvieren, die niet tot de christelijke levensstijl behoren. Maar ten principale wordt ons volk nu getweeëndeeld. Daarom is de beslissing van regering en parlement een uitermate kwalijke. En bovendien kunnen we gevoeglijk aannemen dat op vele plaatsen de hierboven reeds geschetste problematiek ontstaan zal met betrekking tot de handhaving van de zondagsrust (ook rondom de kerkdiensten, vanwege festiviteiten), om over de zondagsheiliging maar te zwijgen.

We zien hoe de linkse politieke partijen in zaken als deze gewoon fanatieker worden. Men spreekt veelvuldig over discriminatie, die men op allerlei terrein afwijst, maar ten aanzien van minderheden in eigen land - want laten we toegeven dat we als christenen van meerderheid minderheid geworden zijn - ijverig toepast. De wijze waarop in de Haagse gemeenteraad gereageerd is door (klein) links - met IKON-dominee Klamer helaas als pleitbezorger - op de komst van prof. dr. W. H. Velema op de anti-discriminatie dag is al tekenend geweest. En nu worden we, bij meerderheidsbeslissing in het parlement, gedwongen af te zien van een nationale bevrijdingsdag, waaraan dan het hele volk deelnemen kan. De zondag moet kennelijk onder de hamer van de voortgaande afbraak van onze van-huis-uit christelijke samenleving.

Minderheid

Het argument van het missen van een vrije dag, nu de vijfjaarlijkse bevrijdingsdag op zondag valt is volstrekt onbelangrijk. Al moet gezegd dat bij linkse groeperingen dit materiële belang nog wel eens een woordje meespreekt (bijv. op 1 mei). Het belangrijkst is dat de meerderheid de minderheid - en hoe groot die, als het om dit principe van zondagsrust en heiliging gaat, is moeilijk aan te duiden - dwingt in een kader, waarin deze niet passen wil. Het wordt grimmiger!

De kerken zullen niet-christenen niet en nooit kunnen en mogen dwingen om de erediensten te bezoeken. Anderen dwingen nu wel hen, die de zondag het karakter van rustdag en vierdag binnen de gemeente willen geven, om zich te onthouden van die aktiviteiten, waaraan zij normaliter ook zouden hebben kunnen of willen deelnemen. Maar bovendien, de zondagsrust en de zondagsheiliging worden ernstig geschaad door festiviteiten, die allerwegen georganiseerd zullen worden.

We zullen intussen moeten leren van meerderheid minderheid geworden te zijn en in onze gevoelens vaak (vaker) gekwetst te worden. Wat niet wegneemt dat wij de Naam des Heeren in het midden van Zijn gemeente zullen prijzen om Zijn grote daden. Ook al zijn er dan - om bij Klaagliederen nog eens aan te sluiten - op veel plaatsen geen of weinig feestgangers meer. Zeker niet als het gaat om het gedenken van Gods daden voor Zijn Aangezicht.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen