Globaal bekeken

Op 10 juli 1584 werd Willem van Oranje door Balthasar Gerards om het leven gebracht. Dit jaar is dat dus 400 jaar geleden. In Theologia Reformata, het theologisch tijdschrift van de Gereformeerde Bond, schreef dr. J. de Gier een lezenswaardig artikel over 'Wilhelmus: lied van twee vaderlanden'. Hij begint dat artikel met een korte weergave van het gebeuren in het 'magistrale geschiedwerk Neerlandsche Histoorien' van Pieter Corneliszoon Hooft (1581-1647). Hier volgt dat stukje:

'Tegen het eind der maaltijd voegd' hij zich bij de deur der eetzale, met den mantel op de slinke schouder, de zinkroers aan den riem; en makende, als de Prins uittrad, gelaat van den vrije-reisbrief te eisen, greep het ene, en schoot af op hem. De Prins, voelende zich terstond gepraamd van d'uiterste nood, sprak: "Here God, weest mijner ziele genadig. Ik ben zeer gekwetst. Here God, weest mijner ziele, en dezen armen volke, genadig". Teffens begon hij te suizelen, en werd geschorst bij jonker Jakob van Malderé, zijnen stalmeester. Toen zette men hem op de trap neder. En als zijn zuster, de gravin van Zwartsenburgh, hem in Hoogduits vraagde, oft hij zijn ziel niet in de handen van Jesus Christus beval, bracht hij een Ja uit, zijn jongste woord.'

***

In Valerius' Nederlandsche Gedenkklank komt onderstaand lied voor, dat geschreven werd over de dood van prins Willem.

'Stort tranen uit, schreit luide! weent en treurt!
Och, 't dunkt mij, dat mijn herte barst en scheurt!
O dag! o dag! o donker droeve dag!
Wat is er al gehuil en groot geklag!

O Nederland! uw Vorst, uw Prins zo vroom 1)
Die daar de blom was van d'Oranjeboom!
Die door zijn deugd u van het Spaans gesoord 2)
Zo heeft beschermd, leit nu eilaas vermoord!

Gelijk de Zon het licht is van de dag.
Zo ook dees Prins ons licht te wezen plag;
Die raad en daad hier bij ons is geweest.
Is nu ontzield, bij Gode leeft zijn geest.

Als de Maraan3) 's Lands vrijheid drukte zeer,
Met moord en brand dat nog vervulde meer,
Heeft deze Prins daartegen hem 4) gekant.
End' opgezet zijn goed en bloed voor 't Land.

Gij vrome d'wijl dat dit zo is geschied.
End' dat 't nu kan wezen anders niet:
Vertrouwt op God, door 's Prinsen spruiten haast
Zal Spanjes nog verwerd staan en verbaasd 5).

1)rechtschapen; 2)gebroed; 3)Spanjaard; 4)zich; 5)verslagen.

***

In de kranten heeft men kunnen lezen dat er deining is ontstaan rondom recente uitspraken van Mient Jan Faber, secretaris van het IKV inzake de kruisrakettenkwestie. De kern waarom het gaat en de reactie van ds. C. B. Roos, praeses van de hervormde synode, daarop laten we hier volgen in de tekst die het Hervormd Persbureau daarover gaf.

'De uitspraak van Mient Jan Faber dat het plaatsen van een paar kruisraketten in Nederland onder bepaalde omstandigheden en voorwaarden aanvaardbaar zou zijn, is in strijd met hetgeen door de synodes van de Nederlandse Hervormde Kerk en de Gereformeerde Kerken in Nederland gezegd is met betrekking tot de kernbewapening.

Daarbij komt nog dat Mient Jan Faber op z'n minst voorbarig is geweest. Hij heeft een voorschot genomen op het gesprek dat het IKV en de daarin participerende kerken volgens een op 22 maart van dit jaar gemaakte afspraak nog met elkaar zouden hebben over de situatie die zou ontstaan na een beslissing van regering en parlement over het al of niet plaatsen van kruisraketten op Nederlandse bodem.

Dit zei de praeses van de hervormde synode, ds. C. B. Roos, op donderdagavond 21 juni in het programma "Kleur" van IKON-radio, waarin hem om commentaar gevraagd werd op de recente uitspraken van de secretaris van het IKV, dr. M. J. Faber.

Ds. Roos zei deze uitspraken van de heer Faber, die hij overigens geheel voor diens rekening wilde laten, te zien als een politieke manoeuvre. De kerken willen juist het verwijt voorkomen dat zij politiek handelen, aldus ds. Roos. Zij bezien de zaken vanuit het belijden en willen van daaruit uitspraken doen.

Op de vraag of de uitspraken van de heer Faber voor wat de kerken betreft, nog consequenties zullen hebben voor diens positie binnen het IKV, antwoordde ds. Roos dat dit nu niet aan de orde is.

De voorzitter van het IKV, Ben ter Veer, zei in hetzelfde radioprogramma het oneens te zijn met ds. Roos en volledig achter de opvattingen van Mient Jan Faber te staan, omdat het IKV zich niet aan de politieke ontwikkelingen kan onttrekken.'

Ook wie niet gelukkig is met de uitspraken, die de kerken inzake de kernwapenproblematiek deden, zal ds. Roos gelijk moeten geven. Als de hervormde synode-zo heeft ds. Roos één en ander maal betoogd - niét politiek heeft willen spreken maar ethisch vanuit het Evangelie dan is duidelijk dat kritisch stelling moet worden genomen tegen deze 'politieke manoeuvre' van Faber.

Faber is gewoon door de mand gevallen en heeft door zijn uitlatingen aangetoond dat het IKV een buitenparlementaire politieke actiegroep is. Faber ging nu gewoon de weg van het politiek compromis, van het politiek haalbare.

Als een kerk pretendeert ethisch te spreken over zulk een zaak van 'leven en dood' dan kan ze de weg van zulk een compromis niet gaan. Intussen moet nog wel duidelijk worden gemaakt dat de kerk inderdaad niet politiek heeft gesproken.

De kerk(en) weten nu echter in ieder geval - en we konden het allang weten - dat Mient Jan Faber politiek actievoerder is.

V. d. G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen